Vanvn- Mát trời đã treo bổng trên phía đầu ngọn tre làng mà chim chích bông bố chưa về tổ. Chim chích bông mẹ nghển cổ lên trên vành tổ nhìn ngó. Lũ chim chích bông non đói diều, đòi ăn chí choé. Những cái miệng mở to hướng về phía cánh đồng rau xanh. Lòng chim chích bông mẹ tựa như đang ủ hòn than nóng.
CÁNH CHIM CHÍCH BÔNG
Nhà chim chích bông làm tổ trên cây cột điện. Tỏ dệt bằng sợi tơ bẹ cây chuối và cả chiếc phiếu “Bé ngoan” mà chim nhặt được trước sân lớp mẫu giáo. Trong tổ nở ra bốn chích bông non, vừa mở mắt. Hằng ngày, chích bông bố tất tả, ngó nghiêng trong luống rau trên cánh đồng để tìm sâu. Chim chích bông mẹ ủ chim non trong đôi cánh ấm áp. Sáng nay, mặt trời rải những tia nắng xuân đầu tiên trên ngọn cây ổi. Chim sáo sậu, chim chích choè, quạ khoang ríu rít bay quanh tổ chim chích bông. Giọng quạ khoang khàn khàn nhưng chân thành:
– Quà quà quà! Cám ơn gia đình chích bông nhé!
Chim chích bông mẹ nằm ủ con trong tổ, khẽ khàng giơ chiếc cánh bé xíu lên đáp thay lời. Anh em chích bông non mới tập nói. Bốn cái mỏ vàng như tia nắng cất tiếng hỏi chích bông mẹ:
– Chích chích chích! Mẹ ơi! Các bác chim cánh to hơn lá ổi mà lại cám ơn chim nhà ta cánh bé bằng lá nhãn?
Chích bông mẹ quệt mỏ của mình vào mỏ các con, âu yếm trả lời:
– Chích chích chích! Mẹ nằm trong tổ, vừa ủ ám các con lại vừa nối hai đầu dây thông tin để các loài chim khắp Trái đất nói chuyện với nhau!
Chim chích bông non tò mò:
– Chích chích chích! Mẹ ơi! mẹ nối hai đầu dây thông tin thế nào ạ?
– Mẹ lấy hai đầu cánh của mẹ để nối hai đầu dây thông tin của các loài chim.
Chim chích bông anh cả nũng nịu:
– Mẹ ơi! Mẹ cho con nối hai đầu dây thông tin mốt tí ạ!
Chim chích bông mẹ âu yếm:
– Chích chích chích! Đường dây thông tin của các loài chim là vô hình, mắt thường không nhìn thấy được. Trái tim chích bông nhân hậu mới nối được hai đầu dây thông tin kỳ diệu này! Bao giò các con nhớn nhao, lông ống trên cánh cứng cáp thì thay mẹ làm công việc này nhé!
Mát trời đã treo bổng trên phía đầu ngọn tre làng mà chim chích bông bố chưa về tổ. Chim chích bông mẹ nghển cổ lên trên vành tổ nhìn ngó. Lũ chim chích bông non đói diều, đòi ăn chí choé. Những cái miệng mở to hướng về phía cánh đồng rau xanh. Lòng chim chích bông mẹ tựa như đang ủ hòn than nóng. Mỏ chim mẹ cất lời an ủi bầy chim chích bông bé bỏng:
– Chích chích chích! Các con ngoan nào! Bố đang tha về cho các con những con sâu béo ngậy!
Trong lúc đó, quạ khoang từ phía cách đồng rau xanh bay về. Quạ khoang bay nhiều vòng trên cao để lấy can đảm, thông báo:
– Quà quà quà! Chim chích bông mẹ phải thật bình tĩnh thì mới dám nói!
Chim chích bông mẹ linh tính điều gí đó không hay xảy ra với tổ chim nhà mình. Giọng chim chích bông mẹ run run. Đôi cánh nhỏ cũng run run… Quạ khoang giọng tắc nghẹn, kể lại: “Trên cánh đồng rau xanh vừa xáy ra trận mưa đá cuối mùa đông. Mưa đổ xuống bất ngờ! Chim chích bông bố trở nên nhỏ bé, yếu đuối dưới trận mưa đá dữ dội. Chim chích bông bố vội nép mình dưới tàu ká rau cải để tránh mưa. Bất ngờ một cơn gió mạnh thổi bật tàu lá cải. Đúng lúc ấy, đám mưa đá rào rào trút xuống nơi ẩn nấp của chim chích bông bố. Đám rau cải tan nát. Chim chích bông bố bị rụng tiệt lông cánh. Sau cơn mưa đá, quạ tôi nhìn thấy chim chích bông bông bố mỏ vẫn ngậm con sâu mang về làm quà cho con. Anh ấy chạy mười bước lấy đà, cố cất cánh bay lên nhưng không được. Thân thể anh ấy lấm lem bùn đất, đôi cánh trụi lủi, sã xuống ruộng rau. Đau xót quá! Thương xót làm run rẩy phao câu của quạ … à à à…”
Chim chích bông mẹ choáng váng. Bất ngờ, đôi cánh chim mẹ buông rời hai đầu dây thông tin của muôn loài chim. Mất thông tin! Các loài chim trên trái đất trở nên náo loạn. Chim én đang chở mùa xuân về Việt Nam, chợt bay lạc hướng. Đàn chim sẻ đồng vỗ cánh ra đồng xem người gieo mạ xuân, bỗng cánh lảo đảo trong cơn gió bấc lạnh buốt. Chim yến quên đường về vách núi đá kết tổ đầu năm, đành phải hạ cánh xuống cầu trượt trong vườn trẻ. Chim đại bàng bay lạc đường vào bến xe buýt, Chim bay khắp bầu trời loạn cánh…
Chim chích bông mẹ khóc thút thít. Chim chích bông đầu đàn lần đầu tiên thấy chim mẹ khóc. Nó ngó đầu ra khỏi tở, thấy muôn vàn cánh chim hoảng loạn trên không trung. Hai đầu cánh mới nhú lông ống. Nó cảm thấy mình đã nhớn nhao như mong ước của chim mẹ. Nó đứng thắng hai chân trong tổ. Nó tự nhủ mình can đảm nối hai đầu dây thông tin vô hình để chim mẹ bay ra đồng cứu chim bố. Hai đầu cánh non run run đã nối được hai đầu dây thông tin…
Thông tin của muôn loài chim thông suốt! Đàn chim én rạch đường bay thẳng trên bầu trời, chở mùa xuân về Việt Nam. Đàn chim sẻ cất cánh từ ngọn tre làng ra đồng xem người gieo mạ xuân. Chim yến cất bổng cánh rời vườn trẻ, bay lên vách đá kết tổ đầu năm mới. Chim đại bàng rời bến xe buýt, dang đôi cánh khổng lồ chở nắng ấm mùa xuân rải khắp sông này, núi nọ. Chim chích bông đầu đàn chợt nghe thấy tín hiệu ro ro từ hai đầu dây thông tin vô hình báo hiệu mùa xuân đang về!.
CÚN CON MỞ MẮT
Ổ chó rưng rưng sự sinh sôi. Những cún con vừa chào đời vào lúc rạng đông.
Chó mẹ màu lông vàng sậm nên chủ nhà đặt tên là mẹ Vàng. Mẹ Vàng bị mù cả hai mắt trong một trận tấn công rắn hổ mang chúa hung dữ, bảo vệ đàn gà con.
Mẹ Vàng vui mừng, kêu ư ử trong cuống họng. Mũi nheo nheo, hít hít âu yếm lên năm sinh linh bé nhỏ mà nó vừa hiến tặng cho nòi giống chó kiến. Những cái miệng chó con ngọ ngoạy tìm vú mẹ. Mẹ Vàng buồn nôn, mũi khụt khịt, nhe răng cười một mình.
Lũ cún con bước đi loạng choạng trong thời kỳ chưa mở mắt. Thỉnh thoảng, cún con va vào nhau, ngã kềnh ra đất. Mẹ Vàng cảm nhận từng sinh linh lớn dần qua động thái bú tí của chúng. Nó thường quờ chân trước, vuốt ve từng cún con. Lũ cún con chưa mở mắt, lồm cồm đùa với mấy sợi rơm lót ổ. Mỗi cún con bộc lộ riêng động tác làm nũng mẹ. Nhưng mẹ Vàng cảm nhận rất rõ động tác non yếu, rụt rè của cún út đàn. Không tranh chấp được với đàn, cún út bị đẩy đến núm vú sát ngực mẹ. Núm vú này cho ít sữa. Cún út chưa bao giờ được bú no. Mỗi khi ngậm ti vú mẹ, cún út thường áp tai vào ngực, nghe nhịp tim trong ngực chó mẹ. Nghe nhịp đập trái tim, cún út cảm nhận tình yêu thương của mẹ với đàn con.
Một đêm, trong giấc ngủ mơ màng, cún út chập chờn giấc mơ. Đó là giấc mơ đầu tiên trong đời cún út. Nhưng cún không biết đó là mơ dù hai bên sườn mọc ra đôi cánh. Đôi cánh đập se sẽ vào sườn, nói khẽ vào tai cún út:
– Cún bay lên phía bầu trời chan hòa nắng buổi sáng nhé!
Cún út không nhận biết bầu trời là gì. Cún tưởng bầu trời cũng vướng víu cọng rơm như cọng rơm trong ổ. Cún út tự thấy can đảm, nói với đôi cánh:
– Ẳng ẳng ẳng! Cún đồng ý bay lên bầu trời chan hòa nắng buổi sáng!
Đôi cánh nâng cún út ra khỏi ổ. Đôi cánh đập nhịp nhàng qua vườn ổi thơm ngát. Từ vườn ổi, đôi cánh đập liên hồi, vượt qua mấy cơn gió cản, vút ra cánh đồng lúa chín. Đồng lúa đang tấp nập mùa gặt. Âm thanh mùa màng rộn rã. Hương lúa thơm lừng. Cái mũi be bé của cún út khụt khịt tập đánh hơi hương thơm của mùa màng. Đâu đây lanh lảnh tiếng hót của loài gì đó. Đôi cánh bảo: “Đấy là tiếng hót của chim sơn ca đang hào hứng đón cún út!”. Cún út chưa mở mắt nên chưa biết hình dáng của chim. Cún bèn hỏi thăm ân cần:
– Anh là ai mà ăng ẳng hay thế?
Chim chao cánh đến gần cún út, trả lời véo von:
– Chào cún út! Tớ là chim sơn ca. Loài chim véo von hay nhất bầu trời!
Cún út ao ước:
– Nếu mình đã mở mắt thì nhìn thấy bầu trời, nhìn thấy chim sơn ca, nhìn thấy đồng lúa chín vàng, thơm ngát!
Cún út mơ màng nên quên bẵng vỗ cánh. Đầu cún chúi xuống, cơ nguy lao xuống đồng lúa. Chim sơn ca vội nhao tới, đỡ cún út bay lên. Chim sơn ca an ủi cún út:
– Cún út không nên lo lắng, bồn chồn mà chậm lớn. Loài chim sơn ca khi còn bé, phải nhiều ngày mới mở mắt để nhìn thấy mẹ và bầu trời. Các anh chị chim sẻ, chim chích chòe, kể cả anh chim đại bàng cánh rộng cũng nhắm tít mắt nhiều ngày, sau khi cởi vỏ trứng ra khỏi mình.
Chim chà pheo bay bên cạnh, choét choét:
– Kỳ diệu thay tạo hóa. Con vật nào chậm mở mắt thì khi mở mắt, nhìn thế giới càng rõ hơn! Nghe chuyện của chim sơn ca và chim chà pheo, cún út đập cánh nhịp nhàng, nghe âm thanh trên không và dưới cánh đồng. Dưới cánh đồng, trẻ em đang nô đùa, kéo dây thả diều. Hàng chục cặp mắt trẻ thơ nhìn lên bầu trời, dõi theo cánh diều chao liệng. Bỗng, một con chim lạ bay tới, gần chiếc diều cánh bướm. Một em bé hét toáng lên:
– Các bạn ơi! Trên trời, con dơi khổng lồ bay giữa ban ngày!
Em bé khác cãi lại:
– Con sóc biết bay đó!
Tiếng reo hò, vỗ tay ran ran dậy mặt đất.
Tiếng reo hò, vỗ tay làm cho cún út giật mình, hỏi chim sơn ca:
– Tiếng gâu gâu ở đâu mà chói lỗ tai thế?
Chim sơn ca cười véo von:
– Bọn trẻ vừa thôi bú tí mẹ. Chúng lầm lẫn cún út với mấy loài động vật khác. Điều ấy chẳng can hệ gì đâu!
Cún út tò mò hỏi:
– Bọn trẻ chơi trên cánh à? Chúng có bốn chân để bò đi chơi quanh ổ không?
Chim sơn ca trả lời:
– Bao giờ cún út mở mắt thì nhìn thấy tất cả!
Mải mê với bao điều lạ lùng, cún út quên vỗ cánh, liền ngã uỵch. Thực ra, trong cơn mơ màng, cún út ngã ịch từ trên lưng mẹ xuống ổ. Giấc mơ đầu tiên trong đời cũng bay đi mất. Nhưng đúng lúc ấy, điều kỳ diệu xảy ra. Cún út mở bừng đôi mắt. Đôi mắt cún út trong veo, đen láy như hai hạt chu chi, ngơ ngác nhìn xung quanh. Tất cả đàn cún lổm nhổm trong ổ. Cái ổ trở nên chật chột. Giây phút kỳ diệu cũng đến với tất cả cún con trong ổ. Sau khi mở mắt, anh em cún liêu xiêu, dò dẫm ra phía cửa nhà bếp. Nơi cửa nhà bếp, nắng buổi sáng trải màu vàng tươi xuống bậu cửa. Trong khi đó, cún út nằm lại ổ. Nó cọ cái mõm nhỏ bé vào ngực chó mẹ. Mẹ Vàng kêu khe khẽ, thút thít, biểu lộ niềm hạnh phúc tràn ngập ổ chó.
Cún út nằm kềnh trong ổ. Nó tò mò quan sát khuôn mặt chó mẹ. Đôi mắt mẹ Vàng vì sao cứ nhắm nghiền, không mở ra nhìn cún út? Hồi lâu, cún út rụt rè hỏi mẹ:
– Ẳng ẳng ẳng! Mẹ lớn thế mà sao chưa mở mắt như cún con?
Mẹ Vàng buồn bã trả lời:
– Gâu gâu gâu! Mẹ không bao giờ mở mắt được nữa! Muốn mẹ mở được mắt thì một trong những cún con phải nhẫn nại, dũng lưỡi của mình đánh tan màng mắt cho mẹ! Trong thời gian ấy, cún phải nhịn bú tí mẹ. Thật đau xót, khi mẹ mở được mắt, cún con lại bị nhắm nghiền mắt đến hết cuộc đời!
Cún út vẫy cái đuôi bé tí. Cún đã được mở mắt nửa ngày rồi. Cún đã nhìn thấy mẹ, thấy ổ rơm. Trong giấc mơ đầu tiên trong đời, cún út thấy nắng vàng, thấy chim sơn ca, thấy cánh đồng lúa chín, thấy trẻ con vừa thả diều, vừa hò hét gâu gâu, vừa vỗ tay…Thế là quá đủ, quá nhiều so với mẹ.
Từ hôm ấy, cún út nhẫn nại dùng lưỡi của mình đánh màng mắt cho chó mẹ. Nhiều lúc, lưỡi nóng rát như chạm phải lửa. Nhưng sức nóng ấy đã làm mòn màng dày che hai con mắt của mẹ Vàng.
Việc làm hiếu thảo của cún út trong ổ được muôn loài truyền cho nhau biết. Con nhện từ trên xà nhà kéo sợi tơ, buông mình xuống sát ổ rơm để động viên cún út.
Tia nắng ban mai không chiếu thẳng xuống bậu cửa bếp mà gấp khúc, rọi nắng tinh khôi vào khóe mắt mẹ Vàng.
Chim sơn ca ngậm hạt nước mưa trên lưng trời, nhỏ vào đôi mắt mẹ Vàng.
Trẻ con trong làng thôi chơi thả diều ngoài đồng. Những bàn tay nhỏ lặng lẽ đặt bên ổ rơm những hộp sữa tươi Mộc Châu.
Chim chích chòe ngoài vườn nhẹ nhàng vắt vào lưỡi cún út giọt mật hoa.
Bỗng, cún út cảm thấy đầu lưỡi của mình mát rượi. Đấy là lúc đôi mắt mẹ Vàng mở bừng! Mẹ hấp háy đôi mắt. Mẹ nhìn thấy ánh sáng mặt trời gấp khúc bên bậu cửa nhà bếp. Nhìn thấy chim sơn ca đậu trên cành na, hồi hộp, bồn chồn. Nhìn thấy chim chích chòe bay lượn trong vườn tìm mật hoa. Nhìn thấy trẻ con trong xóm lấp ló ngoài sân. Nhìn thấy con nhện đu mình trên sợi tơ mỏng mảnh. Mẹ Vàng nhìn thấy đàn con đang đùa với tia nắng sớm ngoài cửa bếp. Mẹ Vàng đỡ cún út đói lả nằm trong ổ. Nhiều ngày cún út nhịn bú mẹ để đánh màng mắt cho mẹ Vàng, chẳng màng đến mình.
Kỳ diệu sao! Đôi mắt của cún út không hề bị ngắm nghiền, vẫn mở to long lanh. Mẹ Vàng khoai thai đứng dậy, âu yếm liếm lên lưng từng cún con. Mẹ Vàng chậm rãi đi ra phía cửa bếp. Lũ chó con lóc nhóc theo sau. Cún út ăng ẳng đi cuối đàn…
BÔNG CỎ MAY BUỘC Ở ĐUÔI CON CHUỒN CHUỒN
Ếch ộp, rắn nước, nhái bén, cào cào tụ tập trên bờ mương. Tất cả cùng bỏ phiếu vào lá khoai sọ, tín nhiệm chuồn chuồn ngô làm nhiệm vụ dự báo thời tiết trên cánh đồng làng.
Chuồn chuồn ngô vui vẻ nhận nhiệm vụ nặng nề. Chuồn chuồn ngô phân công: Chuồn chuồn kim cung cấp dự báo thời tiết trên ngọn cỏ. Chuồn chuồn ớt cung cấp thời tiết trên ngọn lúa, trên ngọn cây thuốc lào. Chuồn chuồn ngô nhận các thông tin dự báo ấy, rồi loan tin dự báo thời tiết tới nhái bén, cào cào, ếch ộp và rắn nước…
Cánh đồng hé mở cánh cửa trong màn sương buổi sớm. Công việc dự báo thời tiết của ngày mới bắt đầu.Chuồn chuồn ớt bay dọc luống thuốc lào. Gió nồm nam hiu hiu. Chuồn chuồn ớt truyền tin tình hình thời tiết: “Trời nắng, gió nhẹ!”. Chuồn chuồn kim bay là là ngọn cỏ. Nắng sớm rải trên bờ mương. Chuồn chuồn kim truyền tin: “Trời nắng, không mưa!”.
Khí hậu giao mùa.
Thời tiết đỏng đảnh!
Chân trời phía tây chợt lòe ánh chớp.
Chuồn chuồn ớt vội đính chính dự báo thời tiết: “Chớp đằng tây, mưa dây, bão giật!”
Chuồn chuồn kim cũng vội đính chính lại: “Trời nhiều mây, có mưa rào vài nơi!”.
Lúc này, chuồn chuồn ngô vừa ngủ dậy. Nó đang đỗ trên ngọn cây ngô. Chân trước vuốt mặt cho tỉnh ngủ. Nó lắng nghe thêm tín hiệu dự báo thời tiết từ cóc cụ. Cánh mỏng giang rộng đo hướng gió. Đuôi cong lên phía trời đo độ ẩm không khí. Linh cảm từ cánh mỏng, từ đuôi, cấp báo: Trên cánh đồng chuổn bị xảy ra cơn giông. Chuồn chuồn ngô giương mắt nhìn về phía chân trời. Cơn giông đang lom khom phía chân dãy núi xa mờ.
Chuồn chuồn ngô không kịp uống giọt sương mai trên lá cây ngô. Nó vội vàng nhờ cào cào buộc một bông cỏ may vào đuôi. Theo quy ước của các loài trên cánh đồng: Bông cỏ may buộc ở đuôi chuồn chuồn ngô là thông điệp báo tin trời sắp đổ mưa giông.
Cơn mưa giông đang cuốn lên từ mặt sông lên trời, chuẩn bị vung nước tung tóe thành mưa rào. Gió đổi chiều. Chuồn chuồn ngô lo lắng. Nó vội vã đập cánh mỏng, bay lên phía cơn giông đang rần rần tràn đến. Bông cỏ may buộc ở đuôi chuồn chuồn ngô bay phất phơ. Bông cỏ may truyền tin cảnh báo:
– Cơn giông mang gió giật, mưa to hạt sắp đổ ập xuống đồng làng. Giọt mưa to không phải là giọt nước mà là hạt mưa đá. Hạt mưa đá to bằng quả cà pháo trên đồng. Gió lồng nhanh hơn con trâu lồng trên ruộng rạ…
Ngước nhìn bông cỏ may trên không trung, chuồn chuồn ớt vội kéo cờ tín hiệu đỏ chói trên cánh. Nó bay trên ngọn lúa, giục các loài côn trùng mau mau tìm nơi ẩn nấp. Cây rau cải cuống cuồng ép lá thành nhiều lớp, cố chống chọi mưa đá. Cóc cụ đứng trước cửa hang kẹc kẹc. Cóc cụ lo lắng, nhìn chuồn chuồn ngô kéo bông cỏ may xông pha trên trời. Cóc cụ, nhái bén kéo chân ếch cốm nhảy lên bờ ruộng, sẵng sàng ộp ộp đi cứu hộ.
Các con vật và các loài côn trùng đều ngửa mặt lên trời. Rơm, rạ từ mặt ruộng xoáy tít, bay lên phía trời. Thấp thoáng, đôi cánh chuồn chuồn ngô lẫn trong lốc xoáy. Những hạt mưa đá ném xuống cánh mỏng. Thân hình lực lưỡng của chuồn chuồn ngô lảo đảo. Đầu chuồn chuồn ngô bị những hạt mưa đá ném chúi xuống phía mặt đất. Một cơn gió kéo vụt chuồn chuồn ngô lên phía đỉnh trời. Trong cơn nguy nan, chuồn chuồn ngô bám chặt một cọng rơm cuộn tròn trong cơn lốc. Bầu trời tối sầm. Bóng dáng chuồn chuồn ngô mất dạng.
Cóc cụ vội lấy lá khoai lang đội trên đầu, che mưa đá. Cụ rướn chân, mạnh mẽ nhảy lên đầu bờ ruộng. Đôi mắt nhìn lên không trung, cố tìm kiếm bóng dáng chuồn chuồn ngô. Trên không trung chỉ thấy mù mịt rơm, rạ, cỏ khô xoáy tít. Hình như? Hình như? ẩn hiện bóng dáng của bông cỏ may phất phơ!
Bất ngờ, nhái bén đứng trên tầu lá khoai nước, vui mừng reo ầm lên:
– Kéc kéc kéc! Nhái bén tôi vừa nhìn thấy anh chuồn chuồn ngô kéo bông cỏ may, bay ngang trời!
Cóc cụ lấy chân trước vuốt nước mưa trên mặt, nhìn lên trời!
Ếch ộp cùng nhái bén cùng ngửa mặt, nhìn lên phía trời!
Cào cào, châu chấu gọi chuồn chuồn ớt, chuồn chuồn kim nhìn lên phía trời!
Rau cải xòe lá xanh ngửa lên phía mặt trời!…
Trăm con mắt, nghìn con mắt cùng ngó lên phía bầu trời, mong nhìn thấy bóng dáng chuồn chuồn ngô. Trên bầu trời cuồn cuộn, quấn rối mây trời với rơm, rạ, cỏ khô. Chim sẻ đồng quả quyết:
– Trong mây trời, thấp thoáng hình bóng chuồn chuồn ngô. Đuôi chuồn chuồn ngô vẫn phất phơ bông cỏ may, phát tín hiệu dự báo thời tiết trên đồng làng!
LÊ TOÁN
