Vanvn- Còn vấn vít đâu đây mùi khói đốt đồng chuẩn bị cho mùa vụ mới. Nhớ hương thơm dẻo ngọt của chén cơm thoảng mùi lúa mới, rồi tía rỉ rả bên tai các con mình câu ca dao: “Ai ơi! bưng bát cơm đầy. Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.”
Quê nhà luôn cho tôi cảm nhận sự bình yên và nét dễ thương, mộc mạc. Trong tôi, mãi khắc khoải về một miền thương nhớ nơi quê nhà. Từ những vụ mùa lúa chín vàng rượm, mùa bông ô môi dân dã trổ bông màu hồng nhạt khoe sắc, những sản vật trời ban bên mùa nước nổi, thân thương sao mùa rau dại miền quê, đầm ấm lạ bên bữa cơm quê miệt đồng cùng tía má… Đó là những khoảnh khắc quý giá mà ta luôn mong chờ, những khoảnh khắc ấy sẽ trở thành kỷ niệm đẹp mà mỗi chúng ta luôn trân trọng và sâu hơn là sự kết nối vĩnh cửu của yêu thương.
Thương sao hai vụ lúa trong năm là vụ đông xuân và vụ hè thu. Nhà nào cũng làm đất, cày xới chuẩn bị cho mùa lúa mới, cùng nhau ngâm giống rồi gieo sạ. Hương mạ non trải màu xanh căng tràn sức sống, các cô các dì trong xóm mần dần công luân phiên với nhau đi nhổ mạ non cấy lúa, chỗ nào lên đều thì thôi chỗ nào chưa đều thì cấy lại, cứ như vậy đến trời chạng vạng tối mới về. Mùi thơm lúa chín vừa nồng nàn vừa thanh trong, từng cây lúa nặng hạt cho vụ mùa bội thu, bà con nông dân xứ đồng thêm phấn khởi. Hương lúa chín, mùi thơm gạo mới đó chính là mùi vị quê nhà trong niềm thương nỗi nhớ.
Thương sao sắc vàng đượm tình rơm rạ, từng sợi rơm vàng được máy gặt đặp liên hợp trải đều thẳng tắp trên đồng ruộng, tía má tôi hay lấy rơm về nhà phơi khô để dành chụm lửa nấu cơm, làm chổi quét bếp, ủ làm phân cho cây trái quanh vườn, cũng có khi má bán rơm cho các thương lái thu mua rơm, bán cho mấy chú nuôi gà, vịt để lót ổ đẻ trứng, tiền bán được rơm tía má cho chị em tôi bỏ ống heo để dành cho trọn năm. Còn vấn vít đâu đây mùi khói đốt đồng chuẩn bị cho mùa vụ mới. Nhớ hương thơm dẻo ngọt của chén cơm thoảng mùi lúa mới, rồi tía rỉ rả bên tai các con mình câu ca dao: “Ai ơi! bưng bát cơm đầy. Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần.”
Thương làm sao giọt mồ hôi thấm đẫm của tía má, của người nông dân một nắng hai sương rơi xuống ruộng sâu, vườn tượt để cho chúng tôi có cuộc sống ngày một ấm no và sung túc như hôm nay. Tôi càng trân trọng, biết ơn và tự hào!
Miền thương nhớ quê nhà còn là nơi chứa đựng khung trời tuổi thơ bình dị bên những mùa bông ô môi nơi miệt đồng. Cây ô môi, bông ô môi, trái ô môi,…là những hình ảnh gợi thương gợi nhớ trong lòng mỗi người dân vùng đồng bằng sông nước. Bông ô môi đẹp một nét đẹp nên thơ, những chùm bông hái vội khi tan trường đem về nhà cắm vào bình khoe má khoe ngoại xem có đẹp không, nhớ từng khoảnh khắc ngồi kết vòng hoa ô môi đem tặng cô giáo trường làng. Mộc mạc, giản đơn nhưng mãi là kỷ niệm khó phai. Đến lúc ra trái, những đứa trẻ chúng tôi ngồi tụm năm tụm ba chờ má, chờ ngoại rốc ô môi cho ăn.
Hạt ô môi thì lượm lai để dành, nhiều nhiều thì đem ngâm nước nóng cho nở ra lột vỏ cứng lấy nhân bên trong ăn. Hột ô môi ăn có vị chan chát nhưng thơm lừng, có khi má đem nấu chè đậu xanh, chè đậu đen ăn giải nhiệt ngày hè nóng bức. Nhớ những trưa hè gió thổi hiu hiu từ mé kênh lớn, những trái ô môi chín mùi rơi rụng gãy làm đôi, tôi liền trốn ngủ trưa để đi lượm rồi len lén ngồi rốc ô môi ăn nơi gốc sân nhà thân thương. Tất cả hình ảnh gợi thương gợi nhớ về mùa bông ô môi làm sao có thể quên cho đành.
Mùa nước nổi dâng cao, cà na đã trở thành đặc sản trời ban cho vùng Đồng Tháp Mười trù phú. Vào khoảng tháng 9, tháng 10 âm lịch hàng năm cà na ra rất sai trái. Trái cà na lúc non có màu xanh, đến khi gần chín có màu vàng lợt nếm thử có vị chua chát đến nhăn cả mặt, khi chín mùi ăn rất thơm và có hậu ngòn ngọt. Rễ cây cà na ra rất nhiều, bám rất chắc vào đất, để chắn sóng to, giữ đất không sạt lở. Ngày nay, vào mùa nước nổi trái cà na trở thành món quà quê ra phố, từng bịt cà na xốc muối ớt hiểm thơm ngon, cà na chín ngào đường, cà na ngâm chua ngọt hay chỉ đơn giản cà na ăn sống chấm muối hột cũng rất ngon. Đâu đó còn vang vọng câu : “Xứ đâu là xứ quê mùa đi thăm cháu ngoại cho vùa cà na”.
Trước ngôi nhà cũ thân thương, có con kênh lớn, lục bình tấp đầy kênh. Nhớ mỗi dịp nghỉ hè nước lên lé đé, má sai tôi bơi xuồng ra kênh hái ngó lục bình về nấu các món ăn dân dã. Thời đó, ngó lục bình hầu như hiện diện thường xuyên trong bữa cơm miệt đồng của bà con nông dân miền bưng biền. Vào những ngày mưa gió, ngó lục bình “trổ mã” rất nhanh, đọt ngó non tơ xanh mơn mởn. Những món ăn từ ngó lục bình không quá cầu kỳ, phức tạp chỉ là: Ngó lục bình xào tép đồng, canh chua lươn kết hợp cùng bông điên điển, ngó lục bình bóp xổi với ốc đắng hay chỉ đơn giản luộc chấm mấm kho,… Càng hoàn hảo khi ăn cùng chén cơm trắng mùa vụ, hương thơm quyến rũ cùng vị ngọt đồng quê hoà quyện vào nhau đã làm cho món ăn dân dã trở thành đặc sản rất riêng miền quê xứ đồng.
Ngoài bông điên điển, rau muống đồng vượt nước. Bà con vùng Đồng Tháp Mười còn mê loại bông súng ma mà chỉ có trong mùa nước lên. “Nàng tiên ruộng đồng” có nguyên tắc tồn tại riêng của mình, mực nước dâng đến đâu bông súng càng vươn mình ngoi lên mặt nước, tỏa hương thơm ngát khắp cánh đồng. Tía tôi cùng mấy chú trong xóm nhỏ thân thương hò nhau đi hái bông súng ma lúc sáng sớm. Đôi ba cộng tía khoanh tròn thật gọn đem về cho má. Má tôi làm liền mấy món ăn dân dã miệt đồng; Bông súng nấu canh chua cá rô đồng, ăn sống chấm mắm kho, bóp xổi chấm mấm kho, xào tóp mỡ, …Cả nhà cùng quây quần bên bữa cơm chiều đạm bạc đơn sơ, mộc mạc nhưng ấm lòng những đứa con bôn ba xứ người…
Quê nhà sao mà hiền hoà dễ thương quá đỗi, ai đi xa mà quên cho đành. Tôi thầm biết ơn quê hương của mình đã sản sinh ra từng con cá, con tôm, đồng lúa chín hai vụ mùa bội thu, mùa bông ô môi thơ mộng, chân quê, những mùa trái dại, rau dại đặc sản rất riêng mùa nước nổi miền quê. Tất cả đều thấm đẫm và nồng nàn trong niềm thương nỗi nhớ quê nhà.
Giữa bốn bề cảnh sắc quê hương với những gam màu rực rỡ, những hình ảnh thân thương trong miền thương nhớ quê nhà càng hiện rõ nét, càng tô điểm thêm cho vẻ đẹp cuộc sống của người dân Đồng Tháp Mười một đời vất vả nhưng đậm nghĩa tình. Để những đứa con bôn ba xứ người nhung nhớ tìm về, người neo lại thì thủy chung một lòng một dạ.
DIỆP LINH
