Vanvn- Tác giả trẻ Đại Duy, tên thật là Phan Đại Duy, sinh năm 2004, tại Vĩnh Long. Là người con của vùng Cửu Long chín cửa hiền hòa, đôn hậu, nơi mỗi dòng chảy mang câu chuyện của riêng mình kể cho đồng bằng nghe bằng từng hạt phù sa màu mỡ. Nơi mỗi bông lúa cúi đầu mang rất nhiều hạt ngọc trời cần mẫn. Nơi mỗi nhánh cây trái ngọt lành kết tinh nhựa sống để mỗi mùa chờ đợi đều say quả ngọt.
Tất cả những hình ảnh thân thương ấy, trở thành chất liệu ngọt ngào giúp Đại Duy trải lòng bằng những câu chuyện rất riêng, mà ở đó, mỗi câu chuyện đều chứa đựng những niềm thương nỗi nhớ chứa chan.
Sáng tác từ rất sớm, Đại Duy đã chứng thực tài năng của mình bằng những bài thơ được các báo/ tạp chí/ tập san của địa phương và trung ương tuyển chọn đăng, giới thiệu. Từ những ngày tháng đó, tác giả trẻ ấy đã ngày càng chứng tỏ bản lĩnh của mình trên cả hai lĩnh vực là thơ và văn xuôi. Bằng cách kể lại câu chuyện đời thường, mượn chất liệu dung dị của nơi mình sinh ra, thả hồn mình vào từng ảnh hình bé nhỏ, Đại Duy cho ra đời rất nhiều tác phẩm mang đậm chất suy tư và hồi tưởng về nơi chôn nhau cắt rốn của mình. Từ những bóng dừa bạt ngàn phủ xanh quê mẹ đến bóng ngoại, bóng cha nặng nghĩa sinh thành cùng dòng Hàm Luông vẫn luân chảy theo nhịp đập của thời gian, tất cả đều trở thành câu chuyện, trở thành vần thơ, thành lời văn bay bổng để kể cho độc giả nghe bằng phong cách riêng biệt của mình.
Sau những thành công lớn trên các báo/ tạp chí, tác giả thế hệ gen Z lại tiếp tục khẳng định tài năng của mình bằng cách cho ra đời tập thơ đầu tay mang tên “Mùa thương” do nhà xuất bản Lao Động ấn hành năm 2024. Tập thơ là dòng chảy cảm xúc đong đầy tình yêu cố thổ, gia đình và những rung động đầu đời của tuổi trẻ. Luân chảy theo mạch hoài cảm của tập thơ, hình ảnh quê hương với hàng dừa xanh, dòng Hàm Luông, mùa nước nổi, bến đò, cánh đồng và những câu hò Nam Bộ hiện lên mộc mạc, thân thương và trở thành câu chuyện của niềm nhớ thương bất tận, trở thành không gian nuôi dưỡng ký ức và tâm hồn của Đại Duy.
Bên cạnh nỗi nhớ quê là tình cảm sâu nặng dành cho mẹ, ngoại và những người thân – đấng sinh thành lặng lẽ hy sinh, chở che và vun đắp nên tuổi thơ bình yên và đầy mơ mộng của tác giả. Nối tiếp dòng cảm xúc ngọt ngào ấy là tình yêu của buổi sơ giao, những rung động đầu tiên, niềm hạnh phúc khi yêu đến những nhớ mong, chờ đợi, giận hờn, chia xa và nuối tiếc đều được khắc họa bằng ngôn ngữ gần gũi, giàu chất trữ tình. Tình yêu trong thơ Đại Duy không chỉ là cảm xúc cá nhân mà còn gắn với không gian quê hương, với mùa xuân, mưa, trăng, hoa dừa và dòng sông,… tạo nên vẻ đẹp vừa lãng mạn vừa bình dị. Sau tất cả, cảm xúc của “Mùa thương” vẫn là cảm xúc rất đẹp được kể bằng phong cách hết sức Nam Bộ và đầy chất văn học hiện đại. Để qua đó, những câu chuyện của tác giả vẫn để lại trong lòng người đọc một cảm xúc mới mẻ nhưng đầy luyến nhớ.
Khép lại chặng hành trình của “Mùa thương”, tác giả trẻ Đại Duy lại tiếp tục hành trình kể chuyện của mình. Minh chứng cho điều đó là sự ra đời của tập thơ “Trăng lặn cửa sông” do NXB Hội Nhà Văn phát hành năm 2025. Vẫn là lối kể những câu chuyện quê nhà bằng chất thơ mộc mạc và đậm đà phong vị đồng bằng nhưng so với tập thơ trước, lần này Đại Duy dường như đã có cách kể chuyện sâu sắc và tinh tế hơn trong từng câu chữ. Nếu “Mùa thương” thiên về những xúc cảm mộc mạc của quê hương và tình yêu tuổi trẻ thì “Trăng lặn cửa sông” mở rộng chiều sâu suy tưởng, kết hợp hài hòa giữa ký ức, lịch sử, nhân sinh và những trăn trở của thế hệ trẻ.
Một ánh trăng nhỏ bé lặn xuống nơi cửa sông bao la tạo ra khung cảnh đối lập đầy thơ mộng nhưng cũng mang nỗi buồn chất chứa. Mọi thứ ngưng đọng lại trong từng hình ảnh như nhịp thở thiên nhiên chậm rãi mà tinh tế, nhẹ nhàng mà chứa đựng cả tình yêu bất tận với nơi mình đã chào đời. Xuyên suốt tập thơ là hình ảnh miền Tây Nam Bộ với những dòng sông, hàng dừa, cánh đồng, mùa nước nổi, câu hò và đời sống lao động bình dị của người dân. Quê hương không chỉ là không gian địa lý, di chỉ của tuổi thơ mà còn là cội nguồn của tâm hồn, nơi lưu giữ ký ức về cha mẹ, ông bà, tuổi thơ và những giá trị truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Không gian nghệ thuật từ đây mở rộng hơn khi tác giả dành nhiều trang viết cho lịch sử dân tộc và lòng yêu nước. Những bài thơ về Điện Biên, Đồ Bàn, Huế hay hình tượng cây dừa đã tái hiện quá khứ bằng góc nhìn hiện đại, khơi gợi lòng biết ơn đối với những thế hệ đã hy sinh để gìn giữ độc lập dân tộc. Xa hơn nữa, tập thơ cũng phản ánh những trăn trở trước sự đổi thay của thời đại, sự mai một của ký ức và khát vọng gìn giữ những giá trị bền vững.
Với ngôn ngữ giàu hình tượng, kết hợp giữa chất dân gian và hơi thở hiện đại, “Trăng lặn cửa sông” không chỉ là tiếng lòng của một người trẻ trước quê hương, tình yêu và cuộc sống, mà còn là hành trình đi tìm bản ngã, đối thoại với ký ức và chiêm nghiệm về con người trong dòng chảy của thời gian. Tập thơ khẳng định sự chuyển mình của Đại Duy từ một hồn thơ giàu cảm xúc sang một cây bút có chiều sâu tư tưởng, cá tính nghệ thuật và khát vọng đổi mới trong thơ ca đương đại.
Mạch hoài cảm về cố hương được tiếp nối nhẹ nhàng như thủy lưu của dòng Hàm Luông hiền hòa, êm dịu là sự ra đời của tập tản văn “Đi lạc trong nhớ” được phát hành bởi NXB Hồng Đức phát hành năm 2026. Đại Duy tiếp khẳng định mình trên phương diện hoàn toàn khác đó là thể loại tản văn.
“Đi lạc trong nhớ” ghi lại dòng chảy của chính mình qua những miền ký ức, nhức góc quê hương, kỉ niệm tình yêu và sự trưởng thành. Tuyển tập được viết bằng giọng văn nhẹ nhàng, giàu chất tự sự, như một cuộc đối thoại giữa tác giả với quá khứ và những người từng đi qua cuộc đời mình. Mỗi trang viết là một lát cắt của ký ức, nơi những điều bình dị nhất lại trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn và giúp con người chữa lành sau những va vấp, xước trầy của xô bồ cuộc sống hối hả ngoài kia.
Xuyên suốt tác phẩm là tình yêu sâu nặng dành cho quê hương miền Tây với cánh đồng, bờ sông, gánh tàu hủ, tiếng rao quen thuộc, những mùa mưa, những con người lao động bình dị và ký ức tuổi thơ vô lo vô nghĩ, ngây thơ trong trẻo. Tác giả đã chưng cất kí ức và nỗi nhớ của mình thành vẻ đẹp hết sức bình dị mang đậm ảnh hình đời sống bưng biền miền hạ.
Bên cạnh mạch ký ức quê nhà, “Đi lạc trong nhớ” còn là những chiêm nghiệm về tình yêu, sự mất mát, cô đơn, những lần tác giả đã thực sự “đi lạc” trong cảm xúc của mình và hành trình học cách buông bỏ để trưởng thành. Những cơn mưa, buổi chiều, ly cà phê, tiếng đàn hay mùa Noel đều trở thành biểu tượng cho sự bình yêu, cho những lắng đọng để tự vá lành những rạng vỡ trong tim mình. Song song đó, cây bút trẻ tài năng này cũng thể hiện niềm tin vào những điều tốt đẹp còn hiện hữu trong cuộc sống. Không tìm cách né tránh nỗi buồn mà Đại Duy chọn cách đối diện với nó bằng sự điềm tĩnh, để từ đó khám phá sức mạnh nội tâm và học cách sống chậm, sống tử tế hơn.
Với lối viết giàu hình ảnh, giàu cảm xúc nhưng gần gũi, “Đi lạc trong nhớ” không chỉ là cuốn sách về hoài niệm mà còn là lời nhắn gửi rằng mỗi lần lạc lối đều có ý nghĩa, bởi chính những ký ức, những yêu thương và cả những tổn thương đã góp phần tạo nên Đại Duy của hôm nay.
Ba tuyển tập, ba mảng kí ức về ảnh hình quê mẹ thân yêu, buồn nhưng đẹp đến nao lòng dạ. Phù sa châu thổ bưng biền vẫn là những mảng tâm tưởng trù phú và màu mỡ dưỡng nuôi tâm hồn những người con xứ sở, trong có có tác giả trẻ Đại Duy. Và rồi những nét chấm phá trong ba tuyển tập của Đại Duy tưởng chừng đối lập nhưng lại cùng gieo cảm xúc trong sự hài hòa đến đáng kinh ngạc. Những bức tranh được vẽ bằng sắc màu của niềm thương nỗi nhớ sẽ là chốn neo vững chắc trong lòng độc giả mỗi khi nhắc về một tác giả trẻ nhưng mang tâm hồn và tình yêu quê hương bất tận.
NGUYỄN CHÍ THIỆN
