Vanvn- Rời quần đảo Trường Sa đã nhiều ngày, nhưng mỗi sớm thức dậy tôi vẫn ngỡ mình còn đang đứng trên boong tàu, trước mặt là màu xanh hun hút của biển trời.
Tôi nhớ tiếng sóng đập vào mạn tàu trong đêm, nhớ tiếng còi tàu kéo dài giữa mênh mông biển cả, nhớ bước chân vội vã của người chiến sĩ hải quân lúc bình minh còn chưa kịp thức giấc. Trường Sa trong tôi là màu lá bàng vuông xanh thẫm dưới nắng gió khắc nghiệt. Là những cây phong ba cằn cỗi nhưng bền gan như chính những người lính nơi đây. Là ngôi chùa nhỏ ngân tiếng chuông chiều giữa biển trời lộng gió. Ngày thứ 5 của hải trình và đây cũng là điểm đảo cuối cùng của đoàn công tác số 13 đã vượt hàng nghìn hải lý để đến với Đảo Trường Sa ( sáng ngày 4.5.2026 đoàn đến Đảo Trường Sa Đông).
Giữa trùng khơi mênh mông của Biển Đông, đảo Trường Sa là đảo quan trọng thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Trên bia chủ quyền của đảo ghi rõ tọa độ địa lí 8°38′30″ vĩ độ Bắc và 111°55′55″ kinh độ Đông, khẳng định chủ quyền bất khả xâm phạm của Tổ quốc.
Đảo Trường Sa có dạng hình tam giác vuông với cạnh huyền nằm theo hướng đông bắc – tây nam. Trước đây, diện tích tự nhiên của đảo khoảng 0,13 km². Tuy nhiên, bằng ý chí và công sức của con người, Việt Nam đã tiến hành bồi đắp, mở rộng đảo. Theo Trung tâm Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế (CSIS – Hoa Kỳ), đến cuối năm 2016, diện tích đảo đã được mở rộng thêm khoảng 23 hecta. Qua hình ảnh vệ tinh LandsatLook, đảo hiện có chiều dài khoảng 1.300 mét, chiều rộng lớn nhất khoảng 500 mét, với tổng diện tích đất nổi vào khoảng 36,5 hecta. Ngoài ra còn có âu tàu rộng gần 9 hecta nằm ở phía tây nam đảo, tạo điều kiện thuận lợi cho tàu thuyền neo đậu, tránh trú sóng gió.
Bề mặt đảo cao từ 3,4 đến 5 mét so với mực nước biển khi thủy triều xuống thấp nhất. Bao quanh đảo là vành san hô rộng lớn, nhiều đoạn nổi lên mặt nước khi triều rút. Khu vực này chịu ảnh hưởng của chế độ nhật triều đặc trưng của quần đảo Trường Sa.
Khí hậu trên đảo mang đậm nét đặc trưng của vùng biển đảo nhiệt đới. Mùa khô kéo dài từ tháng 2 đến tháng 5 với nắng nhiều, biển khá yên bình. Mùa mưa bắt đầu từ tháng 5 đến tháng 1 năm sau, thời tiết dịu hơn nhưng thường xuyên xuất hiện dông bão và gió mạnh. Dẫu thiên nhiên khắc nghiệt, quân và dân trên đảo vẫn kiên cường bám trụ, ngày đêm gìn giữ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của đất nước.
Trên đảo hiện có nhiều công trình phục vụ đời sống dân sinh và nhiệm vụ quốc phòng. Trạm Khí tượng Hải văn Trường Sa được xây dựng từ năm 1977, là một trong hai mươi sáu trạm phát báo quốc tế do Tổ chức Khí tượng Thế giới cấp số hiệu 48920. Các cán bộ khí tượng làm việc liên tục ngày đêm để đo đạc, xử lí và truyền số liệu về đất liền, góp phần dự báo thời tiết, phục vụ hàng hải và quốc phòng.
Đời sống của quân và dân trên đảo ngày càng được quan tâm, cải thiện. Trung tâm Y tế thị trấn Trường Sa được trang bị nhiều thiết bị hiện đại như máy siêu âm, điện tâm đồ, máy thở… đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân. Trên đảo còn có trường tiểu học khang trang được xây dựng từ năm 2013 với các phòng học, thư viện và khu vui chơi dành cho trẻ em.
Bên cạnh đó, đảo còn có hải đăng, trung tâm cứu hộ cứu nạn, nhà văn hóa. Gần cột mốc chủ quyền là Nhà khách Thủ đô được xây dựng là nơi nghỉ ngơi cho cán bộ, chiến sĩ và các đoàn công tác từ đất liền ra thăm đảo. Đường băng của quần đảo Trường Sa là biểu tượng của ý chí và sức mạnh nơi đầu sóng ngọn gió. Dù không dài và hiện đại như những sân bay trên đất liền, nhưng mỗi mét đường băng đều thấm đẫm mồ hôi, công sức và tinh thần kiên cường của quân và dân Việt Nam. Đây là nơi đón những chuyến bay mang theo hàng hóa, thuốc men và tình cảm từ đất liền ra đảo, là “cầu nối” thiêng liêng gắn biển đảo với Tổ quốc. Ngày 29 tháng 4 năm 1975 đã trở thành dấu mốc lịch sử khi Hải quân Nhân dân Việt Nam giải phóng đảo Trường Sa và bảo vệ vững chắc cho đến ngày nay.
(Tham khảo thêm tư liệu từ Wikipedia).
Đặt chân đến Trường Sa, đoàn chúng tôi rất tự hào, xúc động khi được tham dự Lễ chào cờ thiêng liêng, đầy cảm xúc. Trước cột mốc chủ quyền, dưới lá cờ đỏ sao vàng từng câu hát trong bài Quốc ca vang lên hào hùng, kiêu hãnh. Cán bộ, chiến sĩ và người dân trên đảo mặc quân phục, đội hình chỉnh tề. Khi lá cờ đỏ sao vàng được kéo lên trong nghi thức trang trọng, mọi ánh mắt đều hướng về lá Quốc kỳ đang phần phật tung bay trong gió biển chứa chan niềm tự hào và tình yêu đất nước.
Bài Quốc ca vừa dứt, lời tuyên thệ danh dự của người quân nhân vang lên mạnh mẽ, dõng dạc, đầy khí phách: “Chúng tôi, quân nhân trong Quân đội Nhân dân Việt Nam, lấy danh dự người chiến sĩ cách mạng, xin thề dưới lá cờ vinh quang của Tổ quốc…”. Từng câu, từng chữ hòa cùng tiếng sóng biển khắc sâu vào lòng người niềm tự hào và ý chí sắt son của những người lính biển. Đó chính là lời thề của trách nhiệm của danh dự, là lời hứa về sự hy sinh, lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc và Nhân dân. Lời thề vang lên oai hùng, đanh thép: dù trong bất cứ hoàn cảnh nào, những người lính Hải quân Việt Nam vẫn luôn chắc tay súng nơi biển đảo quê hương.
Sau đó là màn biểu dương lực lượng của các khối Hải quân, Biên phòng, dân quân tự vệ, nhân dân trên đảo, thể hiện sức mạnh đoàn kết quân với dân. Trong tiếng nhạc hành khúc ngân vang, từng hàng quân bước đi mạnh mẽ, dứt khoát. Tiến dưới bước Quân kỳ, người lính hiên ngang, vững vàng giữa nắng gió mang theo niềm tin và trách nhiệm cao cả với Tổ quốc. Xen giữa màu áo lính là hình ảnh bình dị của người dân nơi đảo xa, những người luôn đồng lòng, gắn bó cùng cán bộ, chiến sĩ xây dựng cuộc sống và bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ trên biển.
Đoàn công tác số 13 tiếp tục đến dâng hương, dâng hoa tại Bia tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đã anh dũng hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc. Công trình có tổng diện tích rộng 670m2 với tượng đài bằng đá cao gần 13m. Với tấm lòng thành kính mọi người đều nghiêng mình tưởng nhớ những người con ưu tú của dân tộc đã hiến dâng tuổi xuân và cả cuộc đời cho sự bình yên của biển đảo quê hương. Cùng lúc, đoàn đến dâng hương tại Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh ở thị trấn Trường Sa. Trước anh linh của Bác, các đại biểu bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, nguyện tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, chung sức xây dựng và bảo vệ vững chắc chủ quyền biển, đảo Tổ quốc.
Giữa nắng gió mặn mòi biển đảo, những bộ bàn ghế giản dị đặt dưới tán cây mù u cổ thụ, cây bàng vuông xanh đã trở thành phòng khách chan hòa với thiên nhiên của quân và dân nơi đảo xa. Đó là nơi cán bộ, chiến sĩ quây quần trò chuyện, đọc sách, đón những đoàn khách từ đất liền ra thăm đảo. Những người lính trẻ nước da sạm nắng, ánh mắt kiên nghị, nụ cười hiền lương. Họ kể chuyện trực gác, chuyện mùa biển động, chuyện nhớ nhà… Bóng cây tỏa mát làm dịu đi cái nắng gắt của biển đảo mang đến cảm giác như một góc của quê nhà.
Trong không khí hân hoan, thân tình, đoàn của trường nghệ thuật Hà Nội đã tổ chức chương trình giao lưu văn nghệ với nhiều tiết mục mang đậm tình yêu quê hương, biển đảo và người lính Hải quân. Các bạn hòa mình trong không khí sôi động, say sưa nhảy múa theo những giai điệu mang đầy sức trẻ và rung động của tình yêu đôi lứa. Tiếng nhạc rộn ràng vang lên giữa biển trời tiếp thêm nguồn năng lượng tươi mới, làm khoảng cách giữa đất liền và đảo xa xích lại gần hơn. Những nụ cười rạng rỡ, những ánh mắt chan chứa yêu thương và sự nhiệt huyết của tuổi trẻ đã khiến buổi giao lưu trở nên vô cùng ấm áp, sôi nổi và đáng nhớ.
“Vì anh thương em, như thương cây bàng non
Cây nhớ ai làm sao nói được
Vì anh thương em, như thương hạt mưa non dại
Vỡ rồi mà có được đâu
Anh thương em sẽ không cần trước sau
Vì anh đã đặt mình ở hướng vô cùng.
Vì anh thương em, như thương cây bàng non
Cây nhớ ai làm sao nói được
Vì anh thương em, như thương hạt mưa non dại
Vỡ rồi mà có được đâu
Anh thương em sẽ không cần trước sau
Vì anh đã đặt mình ở hướng vô cùng.”
Khoảng thời gian còn được ở trên đảo, chúng tôi vào chùa lễ phật, cầu mong đức phật phù hộ độ trì cho gia đình, cho quân dân trên đảo… Dạo bước ghé qua trường học, thăm các hộ gia đình đang sinh sống nơi đây. Trên đảo Trường Sa hiện nay có bảy hộ gia đình từ Cam Lâm, Khánh Hòa ra sinh sống, mỗi gia đình sống tại một căn hộ gồm hai phòng bếp và nhà tắm tách riêng, phía sau có mảnh vườn trồng rau. Hiện thời, sau khi hoàn tất chương trình tiểu học thì học sinh trên đảo sẽ được chuyển vào đất liền để tiếp tục chương trình trung học cơ sở.
Những đứa trẻ trên đảo lớn lên cùng gió biển, nắng trời, tiếng cười trong trẻo của các em làm dịu đi phần nào sự khắc nghiệt của thiên nhiên, tiếp thêm sức sống cho nơi này. Tuổi thơ của các em còn có những thiếu thốn so với đất liền nhưng luôn rạng rỡ, hồn nhiên. Nhìn các em lớn lên khỏe mạnh, chăm ngoan chúng tôi càng thêm tin Trường Sa không chỉ là nơi gìn giữ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc mà còn là mái nhà bình yên của biết bao thế hệ mai sau. Nhà thơ Phan Hoàng đã viết: “Ở một vùng đảo khơi lắm điều kỳ diệu/ gương mặt phụ nữ ngư dân thánh thiện như lời ru của sóng/ trẻ con chắc nịch lớn nhanh trong thanh âm tiếng chuông nguyện cầu”.
Để có hải trình đầy ý nghĩa này, chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến lãnh đạo, đồng nghiệp cơ quan Hội Nhà văn Việt Nam đã luôn quan tâm, tạo điều kiện chúng tôi tham gia hải trình đến với quân và dân quần đảo Trường Sa.
Chúng tôi cũng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới lãnh đạo Quân chủng Hải quân, cán bộ, chiến sĩ trên tàu KN490, hải đội 411, Lữ đoàn 955 và tại các điểm đảo đã tận tình đón tiếp, sẻ chia và giúp chúng tôi có cơ hội được tận mắt chứng kiến cuộc sống, tinh thần và ý chí kiên cường của quân và dân nơi đầu sóng ngọn gió.
Cảm ơn sự đồng hành cùng các hoạt động hướng về biển đảo quê hương của Công ty Cổ phần Dược phẩm Quốc tế Abipha, “Top 10 thương hiệu dược phẩm hàng đầu Việt Nam” với mong muốn đóng góp trách nhiệm của mình trong hành trình chăm lo sức khỏe cộng đồng.
Chuyến đi cũng thể hiện sự quan tâm, trách nhiệm và tình cảm sâu nặng của các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đối với Quân chủng Hải quân và những người lính đang ngày đêm canh giữ biển trời. Đó là nguồn động viên to lớn, tiếp thêm niềm tin, ý chí và sức mạnh để quân và dân Trường Sa, Nhà giàn DK1 vững vàng bảo vệ chủ quyền biển đảo Tổ quốc.
Chuyến đi không chỉ mang đến những trải nghiệm khó quên mà còn giúp chúng tôi thêm thấu hiểu, thêm yêu và tự hào về Tổ quốc. Từ đó ý thức rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc lan tỏa tình yêu quê hương, đất nước và tinh thần hướng về biển đảo Việt Nam. Hải trình vạn dặm rồi cũng đến ngày khép lại, nhưng những con sóng trong lòng người dường như vẫn chưa thôi vỗ.
Một số hình ảnh của đoàn công tác số 13 thăm đảo Trường Sa ngày 4.5.2026
GIANG THANH BÌNH
