Nhà văn Lê Xuân Đức: Văn học là sợi tơ lòng đang rung

Vanvn- Nhà văn Lê Xuân Đức quan niệm: “Văn học là con người, là cuộc sống, là tư tưởng, là tình cảm, là sợi tơ lòng đang rung… Văn học bắt đầu từ những cái cụ thể, từ sự xúc động của rung động từ đáy sâu của tâm hồn. Chính vì thế, nó khơi gợi, nó lôi cuốn, quyến rũ anh, quyến rũ tôi, quyến rũ mọi người, luôn luôn mở cửa chào mời, khiến người ta say mê từ lúc nào không biết nữa. Nhà văn phải là người có bản lĩnh và con đường đi riêng của mình”.

Nhà văn – nhà giáo Lê Xuân Đức (1939-2022)

 

>> Nhà văn Lê Xuân Đức: Sáu thập kỷ nghiên cứu Chủ tịch Hồ Chí Minh

>> Vĩnh biệt nhà văn, nhà giáo Lê Xuân Đức

 

Nhà văn – nhà giáo Lê Xuân Đức sinh ngày 12.8.1939 tại Hậu Lộc, Thanh Hóa; trú tại Căn hộ 501 CT1, Tràng An Complex, số 01 Phùng Chí Kiên, phường Nghĩa đô, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội. Ông nguyên là cán bộ giảng dạy Đại học Sư phạm Vinh, Cao đẳng Sư phạm Thanh Hóa, nguyên Phó Chủ tịch thường trực Hội Văn nghệ Thanh Hóa; Đại biểu Quốc hội khóa VIII; nguyên Vụ trưởng Vụ Văn hóa, giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng, Văn phòng Quốc hội; Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam năm 2006. Đảng Viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Nhà giáo – nhà văn Lê Xuân Đức đã mất hồi 13h10 ngày 10.11.2022, hưởng thọ 84 tuổi.

Tôi đang đưa các nhà văn đi dự trại sáng tác của Chi hội Văn học công nhân ở vùng mỏ Quảng Ninh thì chị Hoàng Thị Thanh Xuân vợ Nhà văn Lê Xuân Đức điện cho tôi, nói: Anh Đức mất rồi chú ạ. Chị không nói tiếp được nữa, nức nở khóc. Tiếng một người con gái nói tiếp: Cháu là Quỳnh Anh con bố Lê Xuân Đức. Bố cháu mất hôm nay. Báo tin chú biết. Tôi sững người, cho dù biết anh Đức mệt một thời gian nhưng vẫn sinh hoạt, tiếp khách, đi bộ thường ngày. Tôi phải tìm cách gói gọn để kịp về Hà Nội viếng anh.

Phong cách của một thầy giáo, nhà văn Lê Xuân Đức rất kín kẽ, sâu sắc và thận trọng. Lần ấy, nhà văn Nguyễn Bảo bận việc ở Tạp chí Văn Nghệ Quân Đội, không đảm đương tiếp công tác của các nhà văn Xứ Thanh tại Hà Nội, anh Bảo xin nghỉ. Chúng tôi muốn anh Lê Xuân Đức làm Trưởng ban Liên lạc Văn nghệ sĩ – Nhà báo xứ Thanh tại Hà Nội (tên gọi cũ) thay anh Nguyễn Bảo. Anh Lê Xuân Đức nói: Để tôi xem đã, công việc của tôi cũng rất bận. Một tuần sau, anh Đức điện cho tôi và anh Bảo đồng ý nhận làm trưởng ban. Hay có lần, khoảng năm 2016, anh Lê Xuân Đức lúc đó sức khỏe cũng suy giảm dần. Anh xin nghỉ công việc đồng hương Văn nghệ sĩ. Rất thận trọng anh viết một lá thư cho người gửi tôi đề nghị tôi thay anh. Ý anh muốn giấy trắng mực đen là đề xuất của anh để mọi người không bàn bạc gì thêm nữa. Tôi rất nể trọng cái thận trọng rõ ràng giấy trắng mực đen của anh.

May mắn cho anh có được một đàn con 5 người đều thành đạt và đều học giỏi văn chương theo nghiệp bố. TS Lê Tuấn Anh, học nghiên cứu sinh tiến sĩ ở Cộng hòa Liên bang Nga. Rất không may, cháu mất đột ngột ở Nga. Thư viện Quốc gia đã có một hội thảo về thân thế sự nghiệp của thầy giáo Lê Tuấn Anh. Kỷ yếu Hội thảo ấy, anh Lê Xuân Đức đã để trên bàn thờ con trai như một kỷ vật của con. Người con gái thứ hai, giải nhì văn Quốc gia, thạc sĩ, nguyên là hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Chu Văn An (trưởng Bưởi), một trường nổi tiếng của Hà Nội xưa nay. Người con gái thứ ba, Lê Quỳnh Anh, Giải ba Văn Quốc gia, Luật sư, giám đốc Văn phòng Công ty Luật nổi tiếng. Người con trai thứ tư Lê Hoàng Anh, thạc sĩ, Đại biểu Quốc hội khóa XV, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tài chính, ngân sách của Quốc hội. Người con trai thứ năm, Lê Việt Anh, TS Vụ trưởng Vụ Khoa học, Giáo dục, Tài Nguyên và Môi Trường, Bộ Kế hoạch và đầu tư. Nhà giáo – nhà văn Lê Xuân Đức có 11 đứa cháu đều học giỏi, 6 cháu đang du học và làm việc ở nước ngoài. Thế là quá giàu rồi, anh Đức ạ. Những đứa con, cháu là tài sản còn lại quí nhất đời sau của gia đình nhà giáo nhà văn Lê Xuân Đức.

Nhà văn Lê Xuân Đức (đứng giữa) gặp mặt đầu xuân đồng hương Thanh Hóa tại Hà Nội

Nhưng Phúc đức tại mẫu. May mắn hơn cho nhà văn Lê Xuân Đức là có một người vợ hiền tần tảo, chị Hoàng thị Thanh Xuân, cô giáo mẫu mực. Nhà văn Lê Xuân Đức tuổi cao, yếu dần, một số lần phải đi bệnh viện. Nếu không có chị Xuân bên cạnh, chắc anh Đức đã “đi” lâu rồi, cho dù nay chị vẫn ốm đau luôn. Nhưng người ốm ít chăm người ốm nhiều. Các cụ xưa nói: “Con nuôi cha không bằng bà nuôi ông”. Cái may đó mấy người có được. Duyên trời xe thôi, chị Xuân ạ.

Nhà thơ Nguyễn Ngọc Quế có lần nói với tôi: Gia cảnh nhà thầy Đức những năm 70 của thế kỷ trước, gian khổ và kham khổ lắm. Chị là cô giáo dạy văn giỏi nhưng lương vẫn không đủ nuôi con, vẫn phải làm thêm: làm tương ớt, nấu bia gia công, bỏ mối hàng cho các quán ăn… thế mà vẫn nuôi được bảy miệng ăn và các con đã học nên người

Những năm dạy học và sau này từ nghiên cứu đã cho nhà văn Lê Xuân Đức một tư liệu đồ sộ về Bác Hồ. Và bây giờ những tác phẩm nghiên cứu về thơ Bác, về cuộc đời và dấu chân Người trên thế giới đã được nhà văn Lê Xuân Đức thể hiện. Những lần tôi đến thăm anh, chồng sách về Bác Hồ cứ dày thêm.

Rất nhiều nhà văn nhà thơ nổi tiếng, cac nhạc sĩ, nhà điêu khắc vv… đã có sáng tác về Bác Hồ. Theo dấu chân Người đi khắp Trung Hoa dể nghiên cứu về dấu chân Người đã đến. Đi khắp thế giới để nói về thơ Bác Hồ để tìm thêm những dấu chân Người. Cơ hội may mắn ấy, ngoài Lê Xuân Đức, Việt Nam mấy người được thế. Tôi mừng cho anh, trước khi về trời đã làm xong những việc lớn về nghiên cứu thơ Bác Hồ.

Nhà văn Lê Xuân Đức quan niệm: “Văn học là con người, là cuộc sống, là tư tưởng, là tình cảm, là sợi tơ lòng đang rung… Văn học bắt đầu từ những cái cụ thể, từ sự xúc động của rung động từ đáy sâu của tâm hồn. Chính vì thế, nó khơi gợi, nó lôi cuốn, quyến rũ anh, quyến rũ tôi, quyến rũ mọi người, luôn luôn mở cửa chào mời, khiến người ta say mê từ lúc nào không biết nữa. Nhà văn phải là người có bản lĩnh và con đường đi riêng của mình.”

Đúng rồi, nhà văn Lê Xuân Đức ạ. Mỗi nhà văn cần có bản lĩnh và con đường đi riêng của mình. Anh đã có con đường đi riêng để  nghiên cứu về thơ văn Bác Hồ. Hy vọng, anh thanh thản về trời để báo cáo với Bác những công trình của anh!

Hồ Linh Đàm, ngày 13.11.2022

  LÊ TUẤN LỘC

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.