Vanvn- NXB Hội Nhà văn vừa ấn hành tập bút ký Ký ức bão của tác giả Lương Duy Cường, một cây bút quen thuộc trong làng báo chí nước nhà. Ký ức bão đưa bạn đọc về với một miền quê đầy giông tố nhưng thấm đẫm tình người, đó là vùng đất Quảng Bình nổi tiếng với đặc sản gió Lào cát trắng, nay có thể nói thêm bão lũ cũng là một “đặc sản” kinh hoàng của vùng đất này.
Bão lũ như một thế lực bất khả chiến bại
Với gần 200 trang sách chứa đựng 17 bài bút ký, những trang sách của Lương Duy Cường đã phản ánh một hiện thực đời sống muôn vàn gian khổ của người dân sống trong vùng bão lũ. Đó là những trang sách thật hơn cả sự thật bởi Lương Duy Cường là người con được sinh ra và lớn lên trên vùng đất gọi là cái rốn của bão lũ ấy. Anh viết về bão lũ nhưng chính là anh đang viết về cuộc đời cơ cực khi từng phải sống trong những mùa bão lũ như một sự kiện thiên nhiên thường niên của chính bản thân anh, của gia đình anh và bà con quê anh, làng Lệ Sơn, xã Văn Hóa, huyện Tuyên Hóa tỉnh Quảng Bình cũ.
Đọc Ký ức bão mới thấy đó là một thảm họa kép của thiên nhiên. Bão chưa đi qua thì lũ đã ập đến cuốn phăng những gì còn lại. Phải là người kinh qua bão lũ, sống trong bão lũ mới viết được như Lương Duy Cường. Hình ảnh bão lũ qua ngôn ngữ viết của anh hiện lên rùng rợn như anh đang live stream qua mạng internet: “Những nóc nhà chới với, loi nhoi trên biển nước bạc băng băng rồi chìm dần. Bất lực. Rác, củi, cây từ thượng nguồn theo dòng nước phăm phăm trút về. Trâu bò gà vịt trôi sạch. Đến cái bàn thờ nặng hàng tạ cũng bị nước cuốn đâu mất”.
Đọc Ký ức bão của Lương Duy Cường để nhận ra rằng, bão lũ chỉ có thể phòng và tránh chứ không thể chống lại nó bởi đó là một thế lực siêu nhiên bất khả chiến bại. Cũng từ đó mà độc giả của Ký ức bão cùng tác giả nhận thức lại rằng, nhà nước trung ương và chính quyền các địa phương chỉ nên lập đơn vị có chức năng phòng tránh thiên tai chứ không thể là phòng chống lại nó.
Sức sống mãnh liệt của con người
Không thể chống lại bão lũ ác liệt và kinh hoàng, người dân vùng bão lũ quê Lương Duy Cường phải tránh nó bằng cách kéo nhau rời bỏ làng xóm đến những vùng đất xa xôi mà chỉ nghe tên đã thấy mùi gian nan như Bù Đốp, Bình Phước. Họ kéo nhau qua tận nước bạn Lào, Thái Lan để tìm kiếm một vùng đất gọi là lạc thổ. Với Ký ức bão, tác giả đã viết một cách sống động về thực trạng di dân do thiên tai tàn phá, ở lại sẽ đói khổ và chết chóc, chỉ có di dân may ra sống và khấm khá lên: “Khổ thế! Anh chị tôi cùng cả ngàn hộ gia đình trong xã từ hạ nguồn song Gianh vào Bù Đốp lập nghiệp từ những năm 1980 – 1985… Họ kéo nhau lầm lũi vượt rừng, đến đâu thì đến. Đến Lào, ai tơi tả quá phải rớt lại, ai còn sức thì sang tân Thái Lan. Làng bỗng vắng hoe như vừa qua đại họa”. Đó là cả một nghị lực phi thường của con người vũng bão lũ, họ luôn tìm cách thoát và vươn lên trong mọi hoàn cảnh.
Và cuối cùng, như một sự đền đáp của thiên nhiên, những con người vùng quê của Lương Duy Cường đã sống và giàu có lên ở những vùng đất mới. Ở Lào, ở Thái Lan, ở Bù Đốp… những người bà con thân thuộc của tác giả Ký ức bão đã có được một cuộc sống mới no ấm, đàng hoàng. Nhưng dù sống ở đâu thì tình người, tình quê hương vẫn như một ngọn lửa ấm luôn cháy sáng trong tâm hồn những người con xa xứ. Lương Duy Cường đã viết về họ, những người dân vùng bão lũ không chỉ biết kiên cường phòng tránh thiên tai mà còn biết vươn lên xây dựng cuộc sống mới tươi đẹp với một tâm hồn tươi đẹp. Điều đó cho thấy, bão lũ là những ký ức kinh hoàng nhưng chính ký ức đó lại thúc giục con người tiến về phía trước với một tương lai rực sáng.
Cũng bởi thế, đọc Ký ức bão làm cho con người thấy ghê sợ thiên tai nhưng lại mở ra sự lạc quan, tin tưởng của con người vào cuộc sống. Đó là một ý nghĩa mang tính nhân văn lớn lao mà cuốn sách của Lương Duy Cường mang đến cho bạn đọc. Anh viết về thiên tai nhưng chính là anh đang viết về con người.
Sự chân thực mang đến thành công
Điều làm nên tính hấp dẫn, cuốn hút của Ký ức bão là ở sự chân thực trong ngôn ngữ viết, trong cách diễn đạt và nói chung là trong cách phản ánh hiện thực của tác giả Lương Duy Cường.
Ngoài bài viết đầu sách, Ký ức bão còn có những thiên bút ký khác như Võ đạo của thầy, Sông Gianh đi qua đời tôi, Diện kiến Bạch Mã Sơn, Tình quê giữa tâm dịch, Làm báo ở Trường Sa… Mỗi câu chuyện kể trong các bài bút ký của sách đều mang đậm phong cách ngôn ngữ báo chí của Lương Duy Cường. Điều đó đã mag đến cho bạn đọc một cách nhìn nhận tích cực về thế thái nhân tình, về đạo lí làm người, về cách ứng xử trong cuộc sống giữa con người với con người và giữa con người với thiên nhiên. Nói đúng hơn, đó là những bài học làm người mà tác giả Ký ức bão muốn gửi gắm đến bạn đọc. Trong những bài học đó, sự chân thành và lòng trung thực nằm ở vị trí đầu tiên. Vì thế mà nói, Ký ức bão đã đạt đến những giá trị tốt đẹp của chủ nghĩa nhân văn cũng như những giá trị của sự Chân – Thiện – Mỹ bắt đầu từ hiện thực đời sống đến nội dung, ý nghĩa của tác phẩm.
Như một sự trải nghiệm
Từ những giá trị mang tính nhân văn ở trên, Ký ức bão đã mang đến cho độc giả những tri thức về thiên tai, về thiên nghiên và con người trong một cuộc sống xô bồ nhưng luôn tìm cách để tiến về phía trước. Chình vì thế mà xã hội loài người dù ở thời kì nào cũng luôn phát triển và con người dù sống ở đâu cùng sẽ ngày càng trở nên nhân đạo và văn minh hơn.
Đọc Ký ức bão, độc giả sẽ đi qua những cung bậc khác nhau của hiện thực đời sống xã hội như tình yêu quê hương, tinh thần đoàn kết, vượt khó vượt khổ của người dân miền Trung. Từ đó mà có thêm những sự trải nghiệm của một đời sống hiện thực có thể là rất khắc nghiệt mà mình không có cơ hội chứng kiến trong thực tế. Đó là một sự bổ ích đáng kể từ Ký ức bão của Lương Duy Cường.
HÀ TÙNG SƠN
