Trên những trang thu

Vanvn- Một bình cúc vạn thọ, tranh của họa sĩ Đặng Tiến, tràn trang bìa số mùa Thu 2024 cho thấy thu rất thật thu đã về trên từng trang chuyên đề Viết&Đọc của Nhà xuất bản Hội Nhà văn.

Bạn có thể đọc gì trên những trang thu ấy?

Lời cảnh báo của một nhà thơ

Thư Ban Biên tập do nhà thơ Nguyễn Quang Thiều chấp bút vẫn cho thấy một giọng điệu rất riêng của Viết&Đọc. Ấy là những suy ngẫm tưởng chừng như siêu hình nhưng rất đời, với một câu hỏi mà nhà thơ đặt ra cho mình và cho bạn bè: chúng ta đang sống với lý do gì? Phần lớn chúng ta không trả lời được câu hỏi này. Bởi dường như hầu hết chúng ta đều không phải đang sống mà thật ra là đang tồn tại, mỗi ngày, trong cái vòng quay của hai chữ “vội vã”: thức dậy vội vã, vội vã ăn sáng, vội vã đến công sở, nhòm ngó nhau, mưu mô, tranh giành nhau, thù hận nhau, hạ bệ nhau, đàn áp nhau, giam cầm nhau. Rồi vội vã ăn trưa, ngạo mạn một cách ngu xuẩn, tự mãn một cách đê tiện. Vội vã mua sắm, vội vã xây dựng nhà cửa, vội vã tích lũy tiền, vàng. Rồi vội vã từ công sở trở về nhà, vội vã ăn tối và lăn ra ngủ với đầy khát thèm của ý thức chiếm đoạt trong ngày hôm sau…

Nhà thơ cảnh báo rằng trong cái vòng quay điên cuồng ấy, chúng ta không thể chậm lại, dừng lại để nhận ra rằng đôi khi Thiên đường nằm ngay bên cạnh mà vì quá vội vã, chúng ta đã lướt qua với đôi mắt mù lòa, không nhận thấy được.

*Cựu binh Mỹ Kevin Bowen người vừa được Tổng bí thư – Chủ tịch nước Tô Lâm trao tặng Huân chương Hữu nghị*

Vẫn Nguyễn Quang Thiều, nhưng lần này với con mắt của một phóng viên, đã tới nước Mỹ, để ghi lại những cảm nhận, suy nghĩ của một số trí thức, nhà văn Mỹ về cuộc bầu cử Tổng thống ở xứ Cờ hoa sẽ diễn ra chỉ sau một tháng nữa trong chuyên mục Ấn tượng 90 ngày được tổ chức công phu với ba bài viết ở ba góc nhìn: lướt qua, bên trong và bên ngoài nước Mỹ. Trong số này những trí thức Mỹ mà phóng viên Nguyễn Quang Thiều gặp gỡ và phỏng vấn có hai nhà văn, hai cựu binh Mỹ Kevin Bowen và Bruce Weigl, những người vừa được Tổng bí thư – Chủ tịch nước Tô Lâm trao tặng Huân chương Hữu nghị tại New York vì “đã có những đóng góp tích cực trong việc tham gia dịch và quảng bá hiệu quả các tác phẩm văn học Việt Nam; tổ chức giao lưu, kết nối các nhà văn hai nước, góp phần xây dựng nhịp cầu hữu nghị giữa Việt Nam và Hoa Kỳ”.

Thơ xum xuê bề thế

Nếu Viết&Đọc số mùa Hạ đã giới thiệu hai nhà văn làm thơ là Nguyễn Nhật Ánh và Nguyễn Ngọc Tư thì số mùa Thu giới thiệu một nhà thơ viết văn xuôi, Phan Huyền Thư, với truyện ngắn Lễ cải táng. Thật ra Phan Huyền Thư không phải mới bước vào địa hạt viết văn xuôi; nhiều năm trước, chị đã có truyện ngắn nhưng hình như chưa có nhiều người để ý! Viết&Đọc số này, văn xuôi của Phan Huyền Thư rất nên được đọc và ghi nhận.

Như thường lệ, phần Thơ của Viết&Đọc vẫn xum xuê bề thế với các cây bút cũ mới song hành, làm nên một trong những phần thi ca đáng đọc nhất trên ấn phẩm văn chương này của Nhà xuất bản Hội Nhà văn.

Trong số những tác giả hiện diện ở Viết&Đọc số này, có Đào Quốc Minh, một cây bút tuổi trẻ tài cao, từng viết hàng trăm truyện ngắn, dịch sách triết, dịch sử, nghệ thuật giáo dục. Và thơ. Trong thơ Minh có người thiếu nữ thầm thĩ u buồn bên cửa sổ, có con ong vàng đập cánh bay ươm mật cả chân trời, có tiếng gọi đò bên sông Thạch Hãn…Những tiếng động của đời sống, được lọc qua một trái tim nhạy cảm, dội vào trong thơ Minh, gọi mời sự rung cảm, đồng điệu nơi độc giả yêu thi ca.

Cũng không thể bỏ qua phần thơ Phạm Phú Hải, một quái kiệt thi ca của mảnh đất miền Trung, được nhiếp ảnh gia Dương Minh Long chăm chút kỹ lưỡng trong phần giới thiệu chân dung thơ đặc biệt của Viết&Đọc số mùa Thu 2024.

Đọc-nhìn mãn nhãn

Có hai người tham gia đối thoại của Viết&Đọc mùa Thu: một người là nhà văn Việt Nam Ma Văn Kháng, đầy trải nghiệm với những trăn trở về nghiệp viết, về cuộc sống; người kia là nhà thơ Colombia Fernando Rendon, Chủ tịch Phong trào Thơ Thế giới. Ông đã từng tới Việt Nam, về làng Chùa, ngồi bên thềm ngôi nhà cũ kỹ của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều để lắng nghe tiếng của sự bình yên bao trùm trên làng quê Việt Nam. Nhưng trong bài đối thoại với nhà báo Palestine, Taghrid Abdelal ở Viết&Đọc mùa Thu 2024, Fernando Rendon nói về sự tàn khốc đang ngày đêm bao trùm lên những thành phố, làng mạc của người Palestine, khẩn thiết đòi hỏi thế giới cần phải lên tiếng để ngăn chặn chiến tranh, mang lại cuộc sống bình yên cho người dân Palestine đã chịu bao khổ đau trong những tháng ngày qua.

Và Bảo Ninh. Bảo Ninh của những Nỗi buồn chiến tranh, Khắc dấu mạn thuyền với một ký họa chân dung bằng lời rất tuyệt về nhà văn Nguyễn Minh Châu. Tràn ngập trong văn của Bảo Ninh là nỗi hoài nhớ về những ngày xa xưa khi ông có nhiều dịp tiếp xúc, lắng nghe những chia sẻ gan ruột của tác giả của những Dấu chân người lính, Mảnh trăng cuối rừng cho đến Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành, Khách ở quê ra, Phiên chợ Giát…Với Bảo Ninh và nhiều nhà văn Việt Nam, Nguyễn Minh Châu là một trong số ít những người nhận đường và mở đường cho “đổi mới” (trong văn chương Việt sau 1975).

Phần Văn học nước ngoài và Những người nổi tiếng thế giới cùng giới thiệu một nhân vật nổi danh trong làng văn thế giới, nữ văn sĩ người Mỹ Alice Munro, Nobel 2013, về một trong những nan đề của văn chương (và đời sống) hiện đại: cần phải đọc tác phẩm (hay) của một tác giả có những khiếm khuyết trong đời sống cá nhân như thế nào?

Hiệu ứng đọc – nhìn mãn nhãn một lần nữa tái hiện trong phần Tư liệu ảnh của Dương Minh Long về 7 ngôi sao của Tự lực Văn đoàn thông qua các tác phẩm của họ, những người đã mở ra cả một thời đại mới trong văn chương Việt Nam hồi thập niên 1932-1942.