Vanvn- Ba phần mộ nằm liền kề tại Nghĩa trang liệt sỹ thành phố Đà Nẵng dù mỗi người ở một chiến trường khác nhau ghi dấu câu chuyện về một gia đình có 3 cha con cùng hy sinh vì độc lập dân tộc.
Ba cha con, 3 chiến trường, cùng một lý tưởng
Giữa hàng nghìn phần mộ ở Nghĩa trang liệt sỹ thành phố Đà Nẵng (phường Quảng Phú) có 3 ngôi mộ nằm liền kề nhau được an táng trong ngày 4/7. Người nằm giữa là liệt sỹ Trương Văn Đưa, 2 bên là 2 người con trai liệt sỹ Trương Đình Hận và Trương Văn Hồng. Ba cha con hy sinh ở 3 thời điểm, 3 chiến trường khác nhau, giờ đây họ đã trở về nằm cạnh nhau cùng các đồng đội.
Đứng lặng trước 3 phần mộ mới, ông Đỗ Xuân Mỹ (thương binh, trú phường Hương Trà, Đà Nẵng) thắp nén nhang rồi dừng lại rất lâu. Là người có quan hệ thông gia với gia đình các liệt sỹ, ông Mỹ cũng là một trong số ít người còn nhớ khá tường tận câu chuyện về gia đình liệt sỹ Trương Văn Đưa.
Theo ký ức của ông Mỹ, liệt sỹ Trương Văn Đưa (SN 1895, quê ở vùng Ngọc Mỹ (nay thuộc phường Quảng Phú), tham gia cách mạng từ năm 1954. Thời điểm ấy, vùng đông Tam Kỳ là địa bàn hoạt động bí mật của lực lượng cách mạng. Những căn hầm trú ẩn, những tuyến giao liên được người dân âm thầm gìn giữ giữa vòng vây của địch.
Tháng 10.1968, trong khi làm nhiệm vụ ngụy trang hầm bí mật tại xã Kỳ Anh (nay là phường Bàn Thạch, Đà Nẵng), ông Đưa bị địch bắt. Ông vẫn bình tĩnh dẫn toán lính đi vào đúng bãi mìn của du kích ta bố trí. “Bãi mìn nổ, nhiều tên địch chết và bị thương. Còn ông Đưa bị địch đánh đập rồi bắn hy sinh ngay tại chỗ”, ông Mỹ nghẹn giọng kể.
10 năm sau ngày cha bước vào con đường hoạt động cách mạng, con trai đầu của người lính Trương Văn Đưa là Trương Đình Hận nhập ngũ (cuối năm 1964), thuộc Đại đội 14, Trung đoàn 1, Sư đoàn 2, Quân khu V. Gần 6 tháng sau ngày lên đường, ông hy sinh tại chiến trường Ba Gia (tỉnh Quảng Ngãi) khi mới 28 tuổi và chưa lập gia đình.
“Ngày ấy chỉ có giấy báo tử gửi về. Gia đình không ai biết chính xác những giờ phút cuối của anh Hận diễn ra như thế nào”, ông Mỹ nói.
Người em trai là liệt sỹ Trương Văn Hồng cũng tham gia cách mạng khi làm giao liên, phụ trách đưa cán bộ từ vùng đồng bằng lên căn cứ. Nhiệm vụ phải luôn đối mặt với hiểm nguy, bởi mỗi chuyến đi đều phải vượt qua những khu vực địch kiểm soát.
Năm 1970, trong một lần dẫn đường lên căn cứ ở xã Kỳ Sơn (nay là xã Phú Ninh, Đà Nẵng), ông Hồng cùng đoàn cán bộ rơi vào ổ phục kích. Người giao liên trẻ hy sinh trên đường làm nhiệm vụ.
Ông Hồng kết hôn với bà Đỗ Thị Vinh năm 1965 nhưng hai người chưa kịp có con. Đám cưới của họ diễn ra giản dị giữa những năm tháng chiến tranh, không nhẫn cưới, không mâm cao cỗ đầy, chỉ có lời hẹn ngày hòa bình sẽ đoàn viên. Nhưng lời hẹn ấy mãi mãi không thành.
Theo ông Mỹ, bà Vinh là chị ruột của ông. Sau ngày nhận tin chồng hy sinh, bà quyết định không đi thêm bước nữa. “Đó là lựa chọn của chị tôi. Suốt cả cuộc đời, chị ở vậy để thờ chồng. Đến bây giờ vẫn giữ trọn nghĩa vợ chồng”, ông Mỹ nói.
Sau khi hy sinh, cả 3 cha con liệt sỹ đều được đồng đội, người dân an táng, bàn giao cho người thân đưa về nghĩa trang gia tộc ở Ngọc Mỹ chăm lo hương khói.
Hiện nay, gia đình có nguyện vọng đưa hài cốt 3 liệt sỹ về Nghĩa trang Liệt sỹ thành phố Đà Nẵng để thuận tiện cho thế hệ sau chăm nom.
Ông Nguyễn Văn Cường, cháu ngoại liệt sỹ Trương Văn Đưa cho biết gia đình rất xúc động khi tâm nguyện ấy trở thành hiện thực. “Từ nhỏ tôi đã được nghe mẹ kể về ông ngoại và 2 cậu. Gia đình luôn tự hào vì truyền thống cách mạng. Nay đưa ông và các cậu về nằm cùng đồng đội cũng là thực hiện di nguyện của mẹ tôi và gia đình”, ông Cường chia sẻ.
Tri ân những người đã hiến trọn tuổi xuân cho Tổ quốc
Trong lễ truy điệu, khi 3 phần mộ được an táng cạnh nhau, nhiều người lặng lẽ đứng rất lâu. Ông Nguyễn Văn Hiệu, Phó Chủ tịch UBND phường Quảng Phú, cho biết câu chuyện của gia đình liệt sỹ Trương Văn Đưa là biểu tượng đẹp về truyền thống cách mạng của quê hương Ngọc Mỹ.
“Ba cha con hy sinh ở 3 thời điểm, 3 hoàn cảnh khác nhau, nhưng đều chung một lý tưởng là giành độc lập cho dân tộc. Sự hy sinh ấy không chỉ là niềm tự hào của gia đình mà còn là minh chứng cho tinh thần bất khuất của người dân trong những năm tháng chiến tranh”, ông Hiệu nói.
Theo Phó Chủ tịch UBND phường Quảng Phú, việc đưa hài cốt 3 cha con liệt sỹ từ nghĩa trang gia tộc về an táng tại Nghĩa trang liệt sỹ thành phố không chỉ là thực hiện tâm nguyện của gia đình mà còn là sự tri ân của chính quyền và nhân dân đối với những người đã hiến trọn tuổi xuân cho Tổ quốc.
“Chiến tranh đã lùi xa, nhưng vẫn còn nhiều gia đình chưa thể tìm thấy hài cốt người thân. Vì vậy, việc 3 cha con liệt sỹ được đưa về yên nghỉ giữa đồng đội là niềm an ủi lớn đối với gia đình và cũng nhắc nhở các thế hệ hôm nay phải biết trân trọng hòa bình, gìn giữ những giá trị mà các thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng máu xương”, ông Hiệu chia sẻ.
HOÀI SƠN
Báo Dân Trí
