Vanvn- Sinh thời, lời dạy của Giáo sư Nguyễn Đình Hối trở thành bài học lớn cho nhiều thế hệ bác sĩ: “Học kỹ thuật mổ 3-5 năm có thể thành thạo, nhưng để không mổ mà bệnh nhân vẫn khỏe phải học cả cuộc đời”.
Nhà giáo Nhân dân, GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối vừa qua đời vào rạng sáng 29/6, hưởng thọ 92 tuổi. Sự ra đi của ông là mất mát to lớn cho nền y học nước nhà, để lại vô vàn tiếc thương cho bệnh nhân và biết bao lớp học trò được ông đào tạo, dìu dắt.
Sinh thời, Giáo sư Nguyễn Đình Hối đã cống hiến bằng những giá trị vượt ngoài mọi thước đo. Nhiều thế hệ sinh viên y khoa xem ông là “Người kiến tạo di sản của tri thức, quản trị và nhân ái”, bằng tất cả sự tôn kính và lòng biết ơn.
Người học trò xuất sắc của Giáo sư Tôn Thất Tùng
Giáo sư Nguyễn Đình Hối sinh ngày 2.1.1936 tại xã Tân Dân, huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa (nay là xã Tân Dân, tỉnh Thanh Hoá). Lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống hiếu học và nhân nghĩa, ông sớm hình thành lý tưởng cống hiến và định hình con đường phát triển bản thân thông qua tri thức.
Năm 1954, sau khi hòa bình được lập lại, ông xuất sắc trúng tuyển thủ khoa của cả hai trường đại học lớn là Đại học Sư phạm và Đại học Y khoa Hà Nội. Với ước nguyện chữa bệnh cứu người, ông đã quyết định lựa chọn theo đuổi ngành y.
Năm 1960, sau khi tốt nghiệp bác sĩ, Nguyễn Đình Hối được giữ lại Trường Đại học Y Hà Nội để công tác tại Bộ môn Giải phẫu học, trước khi chuyển sang Bộ môn Ngoại do Giáo sư Tôn Thất Tùng chủ nhiệm. Tại đây, ông đã có 10 năm đảm nhiệm vai trò Trưởng phiên trực tại Bệnh viện Việt Đức và 8 năm làm bác sĩ tham vấn.
Dưới sự dẫn dắt trực tiếp của Giáo sư Tôn Thất Tùng, bác sĩ Nguyễn Đình Hối không chỉ hoàn thiện tư duy chuyên môn sắc bén mà còn thấm nhuần sâu sắc triết lý hành nghề cao đẹp. Ông được giới chuyên môn đương thời ghi nhận là một trong những học trò xuất sắc của Giáo sư Tôn Thất Tùng, luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, sự nghiêm cẩn trong giảng dạy và lòng tận tâm với từng người bệnh.
Năm 1981, theo lời mời của Giáo sư Trương Công Trung – Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TPHCM lúc bấy giờ – ông chuyển vào TPHCM công tác. Với năng lực chuyên môn và uy tín cao, Giáo sư Nguyễn Đình Hối lần lượt đảm nhiệm các trọng trách như giảng viên Bộ môn Ngoại, sau đó là Trưởng khoa Y.
Giai đoạn 1993-2007, ông trở thành Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TPHCM.
Trong mọi cương vị, Giáo sư Nguyễn Đình Hối luôn là người tiên phong, dành trọn tâm huyết cho sự nghiệp giáo dục y học và phát triển hệ sinh thái y tế. Những đóng góp to lớn của ông đã đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của nhà trường. Đã có hàng trăm bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa 1-2, thạc sĩ, tiến sĩ được thầy đào tạo.
Người đặt nền móng mô hình Trường – Viện đầu tiên tại Việt Nam
Trên cương vị Hiệu trưởng, Giáo sư Nguyễn Đình Hối đã hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược, đưa Đại học Y Dược TPHCM bứt phá mạnh mẽ. Từ quy mô 3 khoa ban đầu, thầy mở rộng thành cơ sở đào tạo hoàn chỉnh lên thành 7 khoa với bảy chuyên ngành y tế; đặt nền móng cho mô hình đại học đa ngành, đa trung tâm và tiên phong chuẩn hóa năng lực sư phạm y học cho ngành Y tế phía Nam.
Điểm sáng ngoạn mục nhất trong sự nghiệp quản trị của ông chính là mô hình Trường – Viện đầu tiên tại Việt Nam. Được sự ủy nhiệm từ Giáo sư Trương Công Trung, Giáo sư Nguyễn Đình Hối trực tiếp dấn thân vào một hành trình chưa có tiền lệ: xây dựng bệnh viện hoàn toàn không dùng ngân sách nhà nước.
Là Giám đốc đầu tiên, ông đã chèo lái đưa Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM phát triển vượt bậc, trở thành điểm tựa y tế tin cậy của hàng triệu người dân.
Cho đến hôm nay, bức ảnh tư liệu trong lễ khởi công năm 2006 vẫn là một biểu tượng vô giá. Hình ảnh người thầy đáng kính trong bộ mũ bảo hộ, tay cầm xẻng thực hiện nghi thức khởi công… đã kết tinh trọn vẹn cho tinh thần dấn thân, dám nghĩ, dám làm.
Đó không chỉ là một công trình, mà là khát vọng đưa tri thức trên trang sách bước vào thực tiễn, gắn liền với sứ mệnh bảo vệ sự sống cho cộng đồng.
Không chỉ đảm nhiệm các chức vụ lãnh đạo tại Đại học Y Dược TPHCM, Giáo sư Nguyễn Đình Hối còn giữ nhiều trọng trách quan trọng ở cấp quốc gia và khu vực:
Chủ tịch Hội đồng Khoa học Kỹ thuật Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Hiệu trưởng các Trường Đại học Y Dược, Chủ tịch Hội đồng Chức danh Giáo sư ngành Y học Việt Nam, Chủ tịch Hội Phẫu thuật Nội soi – Nội soi Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Ngoại khoa Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam, Chủ tịch Hội Ngoại khoa TPHCM và Hội Khoa học Tiêu hóa TPHCM.
Suốt cuộc đời, Giáo sư Nguyễn Đình Hối đã để lại một di sản học thuật quý báu cho y học nước nhà. Thầy là tác giả của 6 sách chuyên khảo, chủ biên 10 tập “Bài giảng Bệnh học Ngoại khoa”, bộ “Bách khoa thư bệnh học”, tham gia soạn thảo các cuốn từ điển Ngoại khoa Anh – Pháp – Việt và từ điển y học Anh – Pháp – Việt.
Ở vai trò nhà nghiên cứu, thầy đã chủ nhiệm nhiều đề tài khoa học lớn từ cấp thành phố, cấp Bộ cho đến cấp Nhà nước, cùng hơn 70 công trình chuyên ngành giá trị. Hướng về cộng đồng, thầy còn sáng lập Câu lạc bộ Sức khỏe và Đời sống, mang những kiến thức y học phổ thông đến gần hơn với người dân.
“Bài học cả cuộc đời” cho biết bao thế hệ y bác sĩ
Với tất cả những đóng góp to lớn, Giáo sư Nguyễn Đình Hối được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý: Danh hiệu Nhà giáo Ưu tú (1990); Nhà giáo Nhân dân (1996); Chiến sĩ thi đua toàn quốc (2000); Huân chương Lao động hạng Nhì, Ba; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì; Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng; Giải thưởng Ngoại khoa Tôn Thất Tùng (2004).
Đặc biệt, năm 2025, Giáo sư Nguyễn Đình Hối nhận giải thưởng “Thành tựu trọn đời – Lifetime Achievement Award” do Hiệp hội Quản lý Bệnh viện Châu Á trao tặng. Đây là sự ghi nhận quốc tế cho những đóng góp của ông đối với nền y học Việt Nam.
Di sản cá nhân của Giáo sư Nguyễn Đình Hối đã hòa cùng dòng chảy vinh quang của 2 hai tập thể mà ông dành trọn tâm huyết dựng xây, khi Đại học Y Dược TPHCM và Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cũng vinh dự đón nhận nhiều danh hiệu cao quý do Nhà nước trao tặng những năm qua.
Nhìn lại một hành trình hơn nửa thế kỷ, dẫu gánh vác nhiều trọng trách, Nhà giáo Nhân dân, Giáo sư Nguyễn Đình Hối luôn ẩn chứa một trái tim bao dung. Với các thế hệ học trò, ông là người dẫn đường tận tụy, nghiêm cẩn nhưng đầy sâu sắc.
Hiện thân cao đẹp nhất của ông chính là tình yêu thương dành cho người bệnh. Ông luôn dạy rằng y đức không phải lời nói suông, y đức thể hiện trong cách đối nhân xử thế, điều trị toàn diện người bệnh chứ không phải điều trị bệnh.
Chỉ khi đặt mình vào vị trí của người bệnh, kiên nhẫn lắng nghe và thấu hiểu những gì họ đang trải qua, chúng ta mới thấm nhuần ý nghĩa của câu nói “lương y phải như từ mẫu”.
Đặc biệt, lời răn dạy “học kỹ thuật mổ 3 đến 5 năm là có thể thành thạo, nhưng học để không mổ mà bệnh nhân vẫn khỏe… phải học cả cuộc đời” của vị cố Giáo sư đã trở thành kim chỉ nam cho bao lớp y bác sĩ. Trong đó, nhiều người đã giữ những vai trò quan trọng trong ngành y tế.
Với gia đình, Giáo sư Nguyễn Đình Hối là người con hiếu thuận, người chồng ấm áp và người cha mẫu mực. Ông luôn sống nghĩa tình, yêu thương anh chị em, chăm lo cho đàn cháu. Ngày nay, con trai ông là PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc – Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM – đang tiếp nối hành trình dẫn dắt đơn vị phát triển theo đúng triết lý mà người cha, người thầy đã khởi dựng và trọn đời xây đắp.
Mãi mãi ghi nhớ và biết ơn các giá trị mà Giáo sư Nguyễn Đình Hối để lại. Cuộc đời của ông sẽ là tấm gương cho các thế hệ thầy giáo, thầy thuốc và nhà khoa học Việt Nam noi theo.
Linh cữu của Giáo sư Nguyễn Đình Hối được quàn tại Nhà tang lễ Quốc gia Phía Nam (số 5 Phạm Ngũ Lão, phường Hạnh Thông, TPHCM). Lễ viếng sẽ kéo dài từ 15h ngày 29.6 đến 8h30 ngày 1.7.
Sau đó, ông sẽ được đưa đến Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương (phường Chánh Phú Hoà, TPHCM) an táng.
HOÀNG LÊ
Báo Dân Trí
