Yên Bái phên giậu & Yên Bái văn học

Vanvn- Yên Bái là “cửa ngõ phên giậu” vùng Tây Bắc nước ta. Xuất phát đời sống ở vùng cao, miền núi và nhu cầu tinh thần, phát triển dân trí, văn học nghệ thuật của tỉnh, Ban Chấp hành Hội Nhà văn Việt Nam đã ra quyết định thành lập Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Yên Bái với 6 thành viên là: Ngọc Bái, Hoàng Thế Sinh, Hà Lâm Kỳ, Nông Quang Khiêm, Nguyễn Hiền Lương, Phạm Quỳnh Loan.

Thành phố Yên Bái của tỉnh Yên Bái phên dậu vùng Tây Bắc

Dải đất trầm tích bao bí mật của quá khứ

Là “cửa ngõ phên giậu” vùng Tây Bắc, Yên Bái có “tọa độ” giao thoa của Đông Bắc – Tây Bắc, tạo nên không gian văn hóa đa sắc hình thành từ văn minh sông Hồng rực rỡ. Nơi đường sắt và đường bộ nối Hà Nội và các tỉnh đồng bằng trung du với Vân Nam – Trung Quốc.

Sự hấp dẫn của Yên Bái là hình sông thế núi thiên tạo dọc sông Hồng trên phù sa cổ sinh, với những bình nguyên đan xen cùng núi đồi cẩm tú vươn theo sông tạo thành những điểm nhấn sinh dưỡng, trùng điệp, để con người gây dựng nên những xóm làng trù mật và thanh bình, phổ vào danh xưng các địa danh như Châu Quế, Yên Hưng, Lan Đình, Cổ Phúc, Yên Lương, Âu Lâu, Bình Phương, Linh Thông, Minh Quân, Nga Quán… .

Dải đất này trầm tích bao bí mật của quá khứ. Những kết quả khảo cổ học khẳng định đây là vùng có lịch kỳ từ thời đá mới trải dài tới đồ đồng, đồ sắt. Thời kỳ biểu đạt đá Sơn Vi tìm thấy ở Mậu A. Dọc lưu vực sông là địa chỉ của thạp đồng Đào Thịnh, thạp đồng Hợp Minh nổi tiếng quốc gia cùng vô số đồ đồng phát lộ, được người xưa chôn giấu dọc dải đất hai bên bờ sông.

Cư dân Yên Bái ngoài việc trồng lúa nước còn phát triển làng nghề: trồng dâu nuôi tằm, đan lát thủ công làm miến, kéo mật, cùng với những rừng quế bạt ngàn, những nương chè ngút ngát xanh tươi. Các làng văn hóa mới được tạo dựng nhờ sự tiếp nối mạch nguồn văn hóa bản đại. Ví như cái lạ và độc đáo của khèn “ma nhí”, sáo “cúc kẹ” dân tộc Xa Phó, cũng như sự huyền linh trong “tết nhẩy” của dân tộc Dao và các giá trị phi vật thể khác đang tiềm ẩn trong nhân dân.

Những đền chùa nổi tiếng trong vùng như đền Đông Cuông, Tuần Quán, Nhược Sơn, chùa Bách Lẫm, Ngọc Am được tu bổ, đáp ứng nhu cầu tâm linh của người dân và cũng là các di tích văn hóa gắn với các truyền tích được người dân lưu giữ. Các dấu tích đình đền còn gắn với các sự kiện lịch sử cụ thể như đền Nhược Sơn gắn với tên tuổi Hà Bổng, Hà Chương thời kỳ chống Nguyên Mông; Đền Đông Cuông (còn gọi là đền Thần Vệ Quốc) gắn với khởi nghĩa Giáp Dần (1914) của đồng bào Tày, Dao địa phương chống thực dân Pháp, đền Tuần Quán gắn với khởi nghĩa Yên Bái tháng 2 năm 1930 của các chí sĩ yêu nước tụ họp ở đây trước khi khởi sự.

Nơi thành phố Yên Bái nổi bật di tích lịch sử văn hóa như Lễ đài nơi Bác Hồ nói chuyện với các nhân dân các dân tộc Yên Bái (ngày 25.9.1958). Lăng mộ Nguyễn Thái Học và các nhà yêu nước hy sinh năm 1930 trong khởi nghĩa Yên Bái chống thực dân Pháp nổi tiếng đương thời, được tọa lạc trong công viên Yên Hòa khoáng đạt. Nơi đây còn có chiến khu Vần – Dọc thời kháng chiến chống Pháp, có bến phà Âu Lâu đã trở thành di tích lịch sử văn hóa của địa phương.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đảng bộ tỉnh Yên Bái đã giác ngộ, giáo dục, tập hợp, đoàn kết, lãnh đạo nhân dân, tạo nên sức mạnh đại đoàn kết các dân tộc, sức mạnh của cả đảng bộ, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên, công nhân, nông dân, trí thức, lực lượng vũ trang, các doanh nghiệp, hợp tác xã và các tầng lớp nhân dân trong tỉnh làm nên kỳ tích anh hùng – một tỉnh Yên Bái phát triển toàn diện, vững bước đi lên cùng cả nước trong sự nghiệp đổi mới – công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

Chi hội Nhà văn Việt Nam tại Yên Bái

Xuất phát đời sống ở vùng cao, miền núi và nhu cầu tinh thần, phát triển dân trí, văn học nghệ thuật của tỉnh, ngày 27.4.2021 Ban Chấp hành (BCH) Hội Nhà văn Việt Nam đã ra Quyết định số 60/QĐ- TC- HV thành lập Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Yên Bái với 6 thành viên là: Ngọc Bái, Hoàng Thế Sinh, Hà Lâm Kỳ, Nông Quang Khiêm, Nguyễn Hiền Lương, Phạm Quỳnh Loan (4 nhà văn, 2 nhà thơ).

Ngày 10.7.2021, Ban Chấp hành lâm thời của Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Yên Bái tổ chức Đại hội lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2021- 2025, nhất trí bầu ra Ban Chấp hành Chi hội gồm các nhà văn: Hà Lâm Kỳ, Nguyễn Hiền Lương, Nông Quang Khiêm, do nhà văn Hà Lâm Kỳ làm Chi hội trưởng, đặt ra nhiệm vụ và phương hướng hoạt động của Chi hội theo tinh thần chỉ đạo trực tiếp của Hội Nhà văn Việt Nam và Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật tỉnh Yên Bái, mở ra một chặng đường phát triển hứa hẹn nhiều thành công mới.

Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Yên Bái được thành lập vừa là niềm tự hào, vừa là trọng trách trước Hội Nhà văn Việt Nam, trước công chúng và sự phát triển của văn học ở Yên Bái. Với niềm đam mê, tâm huyết, trách nhiệm của các nhà văn, nhà thơ trong những năm qua, các nhà văn, nhà thơ Việt Nam tại Yên Bái luôn lao động hết mình, cho ra đời nhiều tác phẩm văn học giá trị, tác động sâu sắc đến đời sống xã hội, mang đậm dấu ấn cuộc sống, con người, văn hóa và và sự nghiệp đổi mới ở vùng núi Tây Bắc. Có thể nhắc đến các nhà văn, nhà thơ với các tác phẩm tiêu biểu:

Nhà thơ Ngọc Bái, sinh năm 1943 tại thị xã Yên Bái, lớn lên ở Âu Lâu. Ngọc Bái từng 24 năm trong quân đội, chiến đấu ở mặt trận B5 Quảng Trị 5 năm, làm trợ lý tuyên huấn E246 Quân khu Việt Bắc 6 năm sau đó học chuyên ban Âm nhạc, trường Đại học Văn hóa Hà Nội và học Đại học Viết văn Nguyễn Du khóa 2. Ngọc Bái từng làm Chủ nhiệm Văn hóa Quân khu 2, Chủ tịch Hội Văn học Nghệ thuật Hoàng Liên Sơn, Giám đốc Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Yên Bái, nghỉ hưu năm 2005. Nhà thơ Ngọc Bái đã xuất bản 28 tập sách, chủ yếu là thơ, sau này ông chuyển sang viết tiểu thuyết. Năm 2012, nhà thơ Ngọc Bái đã vinh dự được nhận Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật cho cụm 3 tập thơ: “Con đường đất đã qua”, “Đồng vọng ngõ phố xưa”, “Khoảng lặng” và tập trường ca “Lời cất lên từ đất”. Năm 2012, trường ca “Vầng trăng và cánh rừng” đạt giải thưởng của Ban Bí thư Trung ương Đảng về đề tài “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”. Tiểu thuyết “Ngang trời mây đỏ” được dịch ra tiếng Đức…

Nhà văn Hoàng Thế Sinh, sinh năm 1952, quê Tiền Phong, Ân Thi, Hưng Yên, ông tham gia quân đội năm 1971, chiến đấu ở chiến trường Lào, thương binh hạng 4/4. Năm 1974 sau khi giải ngũ Hoàng Thế Sinh theo học Đại học Sư phạm Việt Bắc, sau đó tiếp tục học lên Cao học, Thạc sĩ Trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Ông đã tham gia giảng dạy tại các trường:  Sư phạm cấp I Yên Bái, Cao đẳng Sư phạm Hoàng Liên Sơn… Năm 1990 Hoàng Thế Sinh chuyển ngành sang làm phóng viên, biên tập viên, Trưởng phòng Toàn soạn rồi Phó Tổng Biên tập Báo Yên Bái, nghỉ hưu năm 2012. Hoàng Thế Sinh bắt đầu viết văn từ năm 1975. Với sự miệt mài, bền bỉ cùng vốn sống, tài năng và bút lực mạnh mẽ, Hoàng Thế Sinh đã khẳng định tên tuổi của mình bằng một “gia tài” khá đồ sộ gồm 9 tiểu thuyết, 7 tập truyện ngắn, 5 tập bút ký, tiểu phẩm. Hoàng Thế sinh được xem như “Ông vua tiểu thuyết” vùng Tây Bắc với các tập: “Bụi hồ”, 1992; “Thời hoa đỏ”, 1998; “Xứ mưa”, 2000; “Rừng thiêng”, 2007; “Thuốc phiện và lửa”, 2013; “Ma tiền”, 2016; “Chúa đất miền Khau Sưa”, 2019; “Cánh đồng Chum mùa hoa ban”, 2020; “Thiên thần nam mê”, 2021, trong đó 3 tiểu thuyết đã được dựng phim. Hoàng Thế Sinh từng đoạt 2 giải B (không có giải A) của Hội VHNT các DTTS Việt Nam; 2 giải Đặc biệt, 4 giải A của Hội Liên hiệp VHNT tỉnh Yên Bái; 1 giải B của Trung ương Đoàn- Bộ Giáo dục và đào tạo; 1 giải Xuất sắc của Quân đội nhân dân Việt Nam…

Nhà văn Hà Lâm Kỳ, dân tộc Tày, sinh năm 1952 tại Đại Lịch, Văn Chấn. Năm 1972 Hà Lâm Kỳ tham gia quân đội tại chiến trường Tây Nguyên. Năm 1976 Hà Lâm Kỳ học Đại học Sư phạm văn, Trường Đại học Thái Nguyên; năm 1979 là giáo viên Trường Cao đẳng Sư phạm Yên Bái; năm 1982 làm Phó Bí thư Tỉnh đoàn; năm 1994 làm Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thông tin tỉnh Yên Bái, kiêm Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật và Du lịch Yên Bái, nghỉ hưu năm 2003. Nhà văn Hà Lâm Kỳ viết nhiều về đề tài thiếu nhi và lịch sử, ông đã công bố 25 tập sách, gồm: 3 tiểu thuyết, 4 tập truyện dài và các thể loại khác. Ông đã đoạt nhiều giải thưởng của Trung ương và của tỉnh, như: Giải A cuộc thi viết về “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” của Ban Tuyên giáo Trung ương; Giải C của Hội đồng Văn học thiếu nhi Hội Nhà văn Việt Nam; Giải C cuộc thi viết truyện cho thiếu nhi dân tộc miền núi do Báo Thiếu niên Tiền phong tổ chức và nhiều giải thưởng khác…

Nhà văn Nguyễn Hiền Lương, sinh năm 1954, ông tham gia quân đội năm 1972, đến năm 1977 theo học Đại học Sư phạm Việt Bắc. Năm 1981 Nguyễn Hiền Lương làm giảng viên, Trưởng khoa Văn, Trường Cao đẳng Sư phạm Yên Bái, năm 2010 chuyển nghành sang làm Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT tỉnh Yên Bái. Nhà văn Nguyễn Hiền Lương đã công bố 10 tập sách, gồm: 6 tập truyện ngắn, 1 tập tiểu thuyết, 1 tập bút ký, 2 tập thơ. Nguyễn Hiền Lương đã đoạt 11 giải thưởng cấp Trung ương, 10 giải thưởng cấp tỉnh…

Nhà văn Nông Quang Khiêm, sinh năm 1984, dân tộc Tày, tốt nghiệp Đại học Văn hóa. Nông Quang Khiêm đã khẳng định chỗ đứng của mình trên văn đàn bằng một chất văn riêng, mang đậm dấu ấn văn hóa Tày. Tác phẩm của Nông Quang Khiêm thường xuyên có mặt trên các báo, tạp chí lớn và khó tính của Trung ương. Đến nay Nông Quang Khiêm đã xuất bản 8 tập sách, gồm: 4 tập truyện ngắn, 1 tập bút ký, 3 tập thơ; anh đã đoạt 23 giải thưởng văn học, trong đó có 6 giải cấp Trung ương…

Nhà thơ Phạm Quỳnh Loan, sinh năm 1965, tốt nghiệp Cao đẳng Sư phạm và dạy học. Phạm Quỳnh Loan bén duyên thơ khá muộn, chị bắt đầu sáng tác từ 2012. Đến nay Phạm Quỳnh Loan đã cho ra mắt 4 tập thơ và đoạt 1 giải B, 2 giải C giải thưởng VHNT tỉnh Yên Bái…

Điểm qua đôi nét về sáng tác của các hội viên trong chi hội như vậy để thấy thấy sức lao động văn chương và sự cống hiến của các nhà văn, nhà thơ Việt Nam tại Yên Bái. Đóng góp văn chương của nhà văn, nhà thơ đối với quê hương, đất nước là một đóng góp tự nguyện và cầu thị. Chi hội Nhà văn Việt Nam tỉnh Yên Bái được thành lập năm 2021 sẽ tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho các nhà văn, nhà thơ sử dụng ngòi bút, tham gia tích cực vào công cuộc đổi mới, hội nhập và sự phát triển của văn học ở địa phương, đóng góp cho sự nghiệp phát triển chung của văn học cả nước. Còn về hoạt động của Chi hội hiện nay, vì mới thành lập nên tất cả vẫn nằm trong Nghị quyết, Kế hoạch, Chương trình hoạt động của Chi hội. Với 6 nhà văn, nhà thơ, Chi hội nhà văn Việt Nam tỉnh Yên Bái chắc chắn sẽ là lực lượng nòng cốt trong hoạt động sáng tác, là nơi tập hợp, vun đắp, phát triển văn học tại địa phương.

THIỆN KẾ – QUANG VĂN

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *