Văn chương mang lại điều gì cho các cây bút phái đẹp? – Kỳ 3

Vanvn- Mỗi nhà văn nữ có cách nhìn thú vị khác nhau về văn chương tùy hoàn cảnh và tâm thế của mình, nhưng có chung ngọn lửa đam mê nhiệt huyết sáng tạo và vượt khó để cống hiến. Kỳ này mời bạn đọc tiếp tục nghe những tâm tình của các nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận phê bình: Vũ Thảo Ngọc, Ngô Thị Ý Nhi, Thy Lan, Phạm Vân Anh, Phương Trà, Huỳnh Mẫn Chi.

Tranh của Nguyễn Quang Thiều

>> Văn chương mang lại điều gì cho các cây bút phái đẹp? – Kỳ 1

>> Văn chương mang lại điều gì cho các cây bút phái đẹp? – Kỳ 2

>> Văn chương mang lại điều gì cho các cây bút phái đẹp? – Kỳ cuối 

 

Nhà văn Vũ Thảo Ngọc (Quảng Ninh): Nhà văn nữ khó khăn trong việc tiếp cận nguồn tư liệu đời sống cho tiểu thuyết

Với tôi văn chương như một sự giải phóng những năng lượng của mình, mang lại cho tôi nhiều nhất là tình bạn và một vị thế xã hội rất được coi trọng. Văn chương như là một cây thước để đo khi tôi mạnh mẽ hay yếu lòng. Không chỉ là niềm yêu thích thuần túy, mà văn chương còn là trách nhiệm của mình với trang viết, với độc giả.

Đối với mỗi người viết, không chỉ khó khăn cơm áo, mà còn là khó khăn về lao động chữ nghĩa, tìm tòi và phát hiện những mảng màu của cuộc sống ngày hôm nay rất muôn hình muôn vẻ. Nhân vật trong cuốn tiểu thuyết của tôi khi khởi viết là nhân vật “hay”, đến lúc tôi chuẩn bị đóng máy kết thúc thì anh ta đang chuẩn bị đứng trước vành móng ngựa vì những đại án kinh tế với rất nhiều lý do. Vì thế, vượt qua khó khăn để viết được cuốn sách hay, có nhân vật văn học được “gọi tên” là một thách thức vô cùng lớn đối viết người viết nói chung, không riêng nhà văn nữ.

Nhà văn Vũ Thảo Ngọc

Với cá nhân tôi, vì công việc thuận lợi cho nghề viết nên không bị áp lực cơm áo, có thể yên tâm để viết những gì mình thích, viết những gì ấp ủ, viết khi mình vẫn làm công việc ăn lương. Nhưng cũng vì thuận lợi đó mà tôi đã bỏ qua sự trăn trở đau đớn, dằn vặt với tác phẩm của mình, nên các tác phẩm ra đời vẫn thiếu đi những mảng màu cuộc sống khốc liệt đâu đó mà mình chưa chạm tới.

Nếu ở trạng thái bị thách thức vì miếng cơm, manh áo hàng ngày thì cố gắng là vượt qua được, còn thách thức vượt qua khó khăn của việc tiếp cận cuộc sống, tiếp cận chất liệu cần thiết cho việc sáng tạo của mình luôn đòi hỏi nhà văn nữ có những cách nào đó, phương pháp tối ưu nào đó để có thể “chạm” đến những nguồn tư liệu giá trị đồ sộ để làm vốn liếng cho mình khi viết, nhất là viết tiểu thuyết. Tôi nghĩ thách thức cho nhà văn nữ chính là thách thức về những khó khăn đó, nhất là khi nhà nữ viết văn xuôi, chú tâm vào thể tài tiểu thuyết, vì tiểu thuyết luôn là chủ đạo của văn học, nên để gây “sự ngạc nhiên” cho độc giả của mỗi nhà văn nói chung, không riêng nhà văn nữ vẫn là những thách thức lớn.

Nhà thơ Ngô Thị Ý Nhi (TPHCM): Văn chương như mở ra cho tôi một khung trời mới mẻ

Thuở mới tập tành cầm bút, văn chương với tôi như một góc vườn bình yên rợp bóng cây nơi tôi để bầy ý tưởng tha hồ lang thang đuổi bắt. Có khi văn chương lại dịu dàng như một vùng bóng tối của góc phòng che chắn buồn vui. Chỉ có mình tôi đối diện với tôi để cảm thấy mình tự do trong vùng không gian nhỏ bé.

Nhà thơ Ngô Thị Ý Nhi

Sau này, khi tác phẩm của mình phổ biến rộng rãi hơn, những bài biết đến tay độc giả, văn chương như mở ra cho tôi một khung trời mới mẻ. Đó sự kết nối của những tâm hồn. Sự đồng cảm qua từng trang viết.

Tôi bước vào nghiệp cầm bút đã lâu rồi. Từ bao giờ? Hình như tôi quên mất khái niệm thời gian.

Vâng, cuộc sống thì vốn nhiều khó khăn bất trắc. Nhưng để có một mối duyên bền bỉ với văn chương thì hình như tôi… không phải vượt qua một nghịch cảnh nào quá lớn lao. Tôi làm nghề dạy học. Khi cầm phấn tôi làm việc hết mình. Có những kỳ thi gần như kiệt sức. Nhưng tôi hạnh phúc vô cùng như khi mình đắm đuối tận lực trong một cuộc tình dẫu ở ngoài đời hay trên trang viết.

Với tôi, cái chính là cuộc sống. Tôi bước vào cuộc sống ngắm nhìn và cảm nhận theo cách của riêng mình rồi lại trở về với riêng tôi đối diện cùng trang viết.

Tất cả với tôi nhẹ nhàng và đơn giản như cuộc sống hiện tại, một cô giáo về hưu một mình trong căn nhà nhỏ.

Nhà phê bình Thy Lan (Thanh Hóa): Cuộc sống của tôi hôm nay nhờ có văn chương mà trở nên khoáng đạt và diệu kỳ

Văn chương luôn là sự thú vị mang yếu tố tự nhiên. Mỗi người đến với văn chương đều như duyên trời vậy. Tôi cũng thế! Để bền bỉ với tình yêu sáng tạo, tôi luôn vượt lên trên chính mình, vượt lên thực tế, nhất là tư duy tích cực trong sáng tác và cuộc sống để nuôi dưỡng đam mê.

Văn chương là nghiệp trời cho, tôi đến với nghiệp văn như một cơ duyên mà sự phấn đấu của nhà văn làm cho mối duyên đó thêm bền chặt. Với tôi văn chương đem lại nhiều điều thú vị: thú vị trong những thăng hoa cảm xúc, thú vị trong nhọc nhằn trải nghiệm, đôi khi thú vị  cả khi “mất ngủ” vì hỗn độn suy tư trăn trở với chữ và đời.

Nhà phê bình văn học Thy Lan

Tôi đã chọn và văn chương cũng ưu ái cho tôi nhiều điều lạc quan. Nhớ lần được dự Hội nghị Những người viết văn trẻ toàn quốc, tôi vẫn còn chưa hết bồi hồi, được gặp nhiều nhà văn tên tuổi, được giao lưu với nhiều bạn văn trẻ, thấy có nhiều nhà văn nữ tôi mừng lắm. Rồi các giải thưởng của quốc gia, của tỉnh cũng lần lượt đến, nhưng không quan trọng bằng sự cổ vũ của bạn viết bạn đọc, tôi dần có động lực hơn cho sự phấn đấu trong nghiệp phu chữ. Đặc biệt khi tôi là phụ nữ, cũng như bao người khác chúng tôi gánh trên vai những chức phận của người vợ, người mẹ. Nhưng chúng tôi biến những gian lao và hạnh phúc trong đời để thành đề tài viết và liều thuốc cho sự trưởng thành .

Sáng tác và nghiên cứu lý luận phê bình là hai lĩnh vực song hành. Tôi lựa chọn lĩnh vực nghiên cứu lý luận phê bình như một cơ duyên để trải nghiệm và thử sức vì thấy rằng đây là lĩnh vực hay, đòi hỏi sự học và sự đọc. Đây là lĩnh vực khoa học của rất nhiều các học thuật, khái niệm, định nghĩa… nếu không quyết tâm, không đa mê, không tự trui rèn, thì rất dễ nản lòng, khó có thể tiếp cận thấu đáo.

​​​Cái thiếu ban đầu của người viết lý luận phê bình trẻ như tôi là bề dày kiến thức, năng lực thẩm mỹ, khả năng đánh giá, định lượng, kinh nghiệm hạn hẹp nên hầu hết các bài viết, các nhận định, đánh giá còn sơ sài, dàn trải, thiếu chiều sâu học thuật cần thiết, nặng về cảm tính chủ quan, lỏng lẻo về cơ sở khoa học, đó là điều dễ hiểu.

Tôi ý thức rằng người làm văn chương đòi hỏi sự hội tụ của nhiều yếu tố, đó là thế giới quan lành mạnh, vốn sống phong phú, vốn văn hóa được trau dồi tích lũy thường xuyên, khả năng tư duy, khả năng làm chủ ngôn ngữ… Cao hơn là tấm lòng, thái độ sống. Chính nó là yếu tố quan trọng cấu thành giá trị chân thiện mỹ mang dấu ấn tài năng. Người viết lý luận phê bình còn cần hơn một tư chất là tính khách quan, trung thực và bản lĩnh nghề nghiệp. Chính vì thế có lúc tôi cũng định lùi, nhưng đúng là “thiên định”.

Tôi đã đi từng bước bằng đam mê và nội lực để rèn luyện bản thân, học hỏi các thế hệ đi trước. Văn chương khắt khe nhưng vị tha. Mỗi lần tôi va vấp, là mỗi lần thử thách và sau mỗi lần đó tôi mạnh mẽ, tự tin hơn. Đã 10 năm tròn gắn bó với nghiệp này, tôi biết ơn về tất cả những gì văn chương đem lại: Tình yêu, lòng tin và niềm đam mê… Cuộc sống của tôi hôm nay nhờ có văn chương mà trở nên khoáng đạt và diệu kỳ!

Nhà văn Phương Trà (Phú Yên): Hành trình sáng tạo của người cầm bút là hành trình vượt qua khổ ải

Khi còn là một cô bé, vào một buổi trưa, ngồi trong khu vườn xao xác gió ở một vùng quê hẻo lánh, tôi nói với ba má rằng lớn lên tôi sẽ làm nhà văn. Ba má tôi rất ngạc nhiên, có lẽ vì gia đình nội ngoại hai bên không có ai theo nghiệp cầm bút. Khi đó, cô bé tôi nghĩ đơn giản rằng trở thành nhà văn sẽ được đi khắp nơi và viết những truyện thật hay cho trẻ con đọc.

Nhà văn Phương Trà

Lớn lên, tôi nhận ra viết văn là công việc vô cùng nhọc nhằn khổ ải. Và cũng chính vì nhọc nhằn khổ ải nên khi hoàn thành một tác phẩm, tôi cảm thấy vô cùng sung sướng, như thể vừa hì hục, toát mồ hôi vượt qua một quãng đường dài và đặt chân lên ngọn đồi lộng gió. Có điều, vừa lên ngọn đồi này thì lại thấy ngọn đồi khác, cao hơn, hấp dẫn hơn… Tôi nghĩ, hành trình sáng tạo của người cầm bút là hành trình vượt qua khổ ải, cũng là hành trình khám phá bản thân và không có điểm dừng. Có lẽ chính vì vậy mà công việc viết văn, dù nhọc nhằn, vẫn làm cho người ta mê đắm.

Mỗi khi viết một truyện ngắn, tôi có cảm giác mình sống một cuộc đời khác – cuộc đời của nhân vật. Văn chương mở ra nhiều cánh cửa để tôi bước vào những thế giới khác nhau.

Một ngày chỉ có 24 giờ. Trong 24 giờ đó, phần lớn thời gian là dành cho công việc, cho con cái, cho gia đình. Không thể ngồi viết văn nếu như công việc cơ quan giao chưa làm xong, trong tủ lạnh hết thực phẩm nhưng chưa đi chợ, con đã đến giờ tan trường không có ai đón… Tôi nghĩ phải đắm đuối với văn chương thì các nhà văn nữ mới có thể bền bỉ trên con đường sáng tạo.

Nhà văn Huỳnh Mẫn Chi (TPHCM): Viết là một cách giải thoát bản thân

Nhà văn Huỳnh Mẫn Chi

Những ngày đầu cầm bút, đặt bút viết, tôi viết vì cảm xúc chứ không viết vì mục đích được đăng bài, được xuất bản. Dần dần, nghề viết với tôi như một người “bạn thân” trung thành, dễ chia sẻ. Tôi viết vì có những điều tôi không thể nói được. Tôi viết để chính tôi hiểu được nội tâm của tôi. Tôi viết để không bị lãng quên những điều đã diễn ra trong thế giới tôi đang sống. Đôi khi đời sống của tôi lúc ấy cần một sự giải thoát, giải thoát bằng mọi cách và không gì ngoài viết lách. Càng về sau, tư duy tôi linh hoạt hơn, cảm xúc tôi dạt dào hơn và bản ngã trong tôi không thay đổi, luôn hình thành ý tưởng…

Thế nhưng với tôi, nhà văn nữ để tồn tại, bền bỉ với nghề viết phải vượt qua muôn ngàn khó khăn và thử thách. Những cây bút nữ chúng tôi cùng có một điểm chung đó là nghị lực mãnh liệt, nỗ lực vượt qua đời sống vật chất, kinh tế khó khăn để xây dựng gia đình riêng ấm no, hạnh phúc…

Nhà thơ Phạm Vân Anh (Bộ đội Biên phòng): Văn chương thúc đẩy tôi luôn quyết tâm làm bằng được những điều mình yêu thích và tin tưởng

Có thể nói rằng, dẫu phải trải qua một quá trình học hỏi, trải nghiệm và nỗ lực sáng tạo nhiều nhọc nhằn và thử thách, song trong tôi vẫn luôn đầy ắp tình yêu đối với văn chương. Bởi là văn chương chính là một trong những cánh cửa quan trọng giúp cho tôi có được tâm thế, tư duy, cách sống và đạt được ít nhiều thành công như ngày hôm nay. Là người không được đào tạo bài bản trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật và báo chí nên tôi đã từng rẽ theo nghề khác, song chính văn chương và khát vọng sáng tạo văn chương đã thúc giục tôi phải nỗ lực tự học, từ trau dồi mọi kỹ năng thông qua việc đọc sách, tìm hiểu kinh nghiệm thực tiễn từ các thế hệ đi trước để dần hoàn thiện bản thân và làm công việc mà mình yêu thích.

Tôi rất thích một câu cách ngôn: “Nếu tôi không tin vào nhân cách của anh thì đừng bắt tôi tin những gì thơ anh nói”. Văn chương cho tôi cơ hội cảm nhận thấu đáo và sâu sắc đối với nhiều vấn đề, nhiều kiểu người trong xã hội, từ đó thôi thúc tôi chia sẻ nhiều hơn, yêu thương nhiều hơn. Khi nhìn cuộc sống và những người quanh tôi bằng cái tôi cộng đồng thì những điều đọng lại trong mắt trong cảm xúc của tôi là một bức tranh đa chiều với những mảng miếng phức tạp có tên là đời sống số phận. Không chỉ có con người mà bất kì một sự kiện một địa danh hay một hoạt động nào cũng đều có đời sống và số phận của riêng nó. Muốn đưa được những cái đó vào văn chương thì phải tôn trọng chủ thể mà mình đang nói tới. Tôi chưa làm được gì nhiều cho quê hương đất nước mình và những thân phận mà tôi đã gặp, tôi cũng chưa có dịp tri ân những người đã ủng hộ tôi trên đường đời… tôi chỉ có thể thông qua văn chương để bày tỏ. Chính vì lẽ đó, tôi không cho phép mình thiếu chân thành cả trong văn chương lẫn trong đời sống hiện thực.

Nhà thơ Phạm Vân Anh

Một điều hết sức ý nghĩa khác nữa là cùng với sự trưởng thành trong cuộc sống, văn chương đã gợi mở cho tôi sức nghĩ, sức viết, sự tinh nhạy và nguồn cảm xúc ấm áp, thúc đẩy tôi luôn quyết tâm làm bằng được những điều mình yêu thích và tin tưởng, hướng tới sự mỹ cảm của cuộc sống cũng như nghệ thuật. Điều này đã giúp ích cho tôi rất nhiều trong việc phát hiện đề tài phục vụ cho nhiệm vụ chuyên môn và từ đó tạo cảm hứng cho tôi sáng tác văn học. Những trải nghiệm cuộc sống, những khoảnh khắc, cơ hội được sống cùng lịch sử, văn hóa và nhân sinh quan Việt đầy sống động và minh triết đã phần nào được tôi chuyển tải qua những tác phẩm của mình

Các thế hệ nhà văn đi trước cho tôi thấy con đường đến với văn chương của họ là một sự lao động không mệt mỏi và một cuộc cạnh tranh không ngừng nghỉ. Tôi là người luôn cố gắng cân bằng mọi khía cạnh trong đời sống cá nhân, công tác chuyên môn cũng như hoạt động sáng tác. Có vẻ như tôi hơi tham lam nhưng do đặc thù công việc là một nữ quân nhân, hoạt động trên nhiều lĩnh vực như viết báo, làm thơ, viết văn, viết kịch bản, đạo diễn, nghiên cứu nghệ thuật dân gian và gần đây còn làm chỉ huy, quản lý một đơn vị bộ đội…, nên chính yêu cầu thực tiễn công tác, chiến đấu cũng như khát vọng muốn được thử nghiệm bản thân lại là động lực để tôi phấn đấu bền bỉ.

Với tôi, việc vượt qua khó khăn trong cuộc sống có vẻ như dễ dàng hơn là vượt qua khó khăn nội tại để sáng tác hiệu quả. Viết văn cho tôi cảm giác mình đang đi trên dây, nếu không cẩn trọng, bình tĩnh và tinh tế thì có thể thất bại bất cứ lúc nào. Dẫu biết là không hề dễ dàng để thành công trên mọi đề tài, thể loại nhưng tôi vẫn luôn đặt ra những cái đích để phấn đấu. Với tôi, đất Việt rộng dài, người Việt trung hậu chính là vỉa quặng quý để tôi “đãi thành vàng” trong mỗi tác phẩm của mình. tôi nhận ra rằng, chỉ cần có một tình yêu với quê hương đất nước, một tấm lòng bền bỉ với văn chương và một khát vọng hướng thiện, người ta có thể vượt qua được rất nhiều khó khăn để tạo dựng một con đường sáng tạo mang dấu ấn riêng mình.

Bên cạnh đó, khát vọng bứt phá và cách tân trong văn chương lúc nào cũng luôn trong tôi. Vấn đề là tôi đang muốn thử nghiệm mình trên mọi phương diện để có đủ độ chín nhất định. Nêu chỉ mong bứt phá mà trở nên dễ dãi phóng túng trong sáng tác thì sẽ là thiếu tôn trọng bản thân thiếu tôn trọng độc giả và trên hết là thiếu tôn trọng thơ. Truyền thống hay cách tân đều có ưu điểm riêng của từng trường phái. Nếu người viết biết kết hợp cả hai ưu điểm ấy thì mỗi trang văn, mỗi dòng thơ của họ sẽ có chiều sâu tư tưởng có bản lĩnh dưới hình thức thể hiện hoặc giọng điệu mới lạ. Tôi hi vọng bản thân sẽ sớm khẳng định được phong cách văn chương của mình theo phương châm ấy.

YÊN YÊN thực hiện

(Còn tiếp)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *