Văn chương mang lại điều gì cho các cây bút phái đẹp? – Kỳ 1

Vanvn- Nhiều người cho rằng viết văn là công việc trời đày. Để đi được bền bỉ trên con đường văn chương đã khó, với riêng phụ nữ càng khó hơn, khi họ vừa đảm đương công việc gia đình và cơ quan vừa theo đuổi đam mê sáng tạo. Nếu thành công, ngoài chút danh vọng được bạn đọc biết đến qua tác phẩm thì văn chương còn mang lại gì cho các cây bút phái đẹp? Và họ đã tự vượt khó ra sao? Nhân kỷ niệm ngày 8.3, Vanvn mở Bàn tròn Văn học để một số nhà văn nữ tâm tình. Kỳ này mời bạn đọc theo dõi phát biểu của các nhà văn, nhà thơ, nhà lý luận phê bình: Y Ban, Nguyễn Thị Ánh Huỳnh, Thu Loan, Trương Thị Thanh Hiền, Hoàng Thị Thu Thủy, Kiều Bích Hậu, Trần Thu Hằng, Đặng Tường Vy.

Tranh của Nguyễn Quang Thiều

Nhà văn Y Ban (Hà Nội): Nhà văn rất cần cả lòng dũng cảm!

Giống như tất cả mọi nhà văn trên thế giới này văn chương là một sự đam mê cháy bỏng. Vì vậy văn chương đã làm thỏa mãn sự đam mê cho người viết. Khi một nhà văn đặt bút viết những câu chữ đầu tiên đó chính là sự thỏa mãn niềm đam mê. Còn tôi không biết có ai cầu danh cầu lợi gì từ con chữ của mình, tôi không biết.

Nhà văn Y Ban

Mỗi nhà văn có cách riêng vượt qua khó khăn để nuôi dưỡng tình yêu sáng tạo. Tháng 10.1989 tôi chính thức rời bỏ Trường Đại học Y khoa Thái Bình lên nhập học khóa 4 Trường Viết văn Nguyễn Du. Khi đó tôi là biên chế nhà nước cử đi học nên có lương. Sau khi tốt nghiệp tôi không quay về cơ quan cũ nên không có lương nữa, con gái đầu lòng được 9 tháng. Tôi đã “biên chế” vào “viên chức” vỉa hè phố Trịnh Hoài Đức bán gà tần thuốc Bắc từ năm 1992 mãi đến tháng 12.1994 tôi mới làm thử việc tại Báo Giáo Dục và Thời Đại. Tháng 10.1995, tôi được ký hợp đồng dài hạn và làm việc tại báo cho đến năm 2016 thì về hưu.

Tôi nghĩ trường hợp của tôi cũng là may mắn vì tôi có công việc ổn định để nuôi mình và gia đình. Có thể sự ổn định đó mà tôi có một sự nghiệp văn chương dày dặn như bây giờ? Tuy nhiên nếu ổn định quá cũng rất khó phát triển. Suy cho cùng là tạng người viết, ai chọn con đường nào thì sẽ có thành công cũng như thất bại ngay trên con đường đó. Con đường của tôi cũng đầy chông gai. Năm 2007 cùng với sự kiện I am Đàn bà thì sự cố ở cơ quan báo khiến tôi kiệt quệ, quá căng thẳng khiến có nhiều lúc tôi đã nghĩ đến cái chết. Rất may tôi đã có gia đình và bạn bè bên cạnh. Và cả sự can đảm của chính mình nữa.

Nhà văn rất cần cả lòng dũng cảm!

Nhà thơ Nguyễn Thị Ánh Huỳnh (TPHCM): Điều quan trọng hơn hết là đừng để mình phai lạt với chữ nghĩa

Trong mắt của mọi người, nhà văn có một vị trí hơi đăc biệt, được nhận cảm tình của nhiều người, được tôn trọng. Thật ra, văn chương không mang lại lợi nhuận, tiền bạc gì nhiều cho nhà văn. Đây là cuộc chạy đua mất nhiều sức lực, mà chỉ vì đam mê, bàn chân người viết được thôi thúc dấn lên! May mắn thay, trong sáng tạo câu chữ và nhân vật, người ta tìm được những liều thuốc chữa trị được ưu phiền, mang lại những tình cảm chưa hề có, mang lại những sắc màu lạ lùng mà trong thực tế chưa hề trải qua.

Nhà thơ Nguyễn Thị Ánh Huỳnh

Sống nhờ vào viết thì khó. Tôi viết, nhưng sống bằng nhiều nghề khác. Không thể tìm cho mình một chốn “bồng lai” để rảnh rang ngồi viết được đâu. Thì đây, trong bộn bề việc nhà, con cháu, việc mưu sinh… tự nó cũng đã tuôn ra bao nhiêu điều làm vốn cho tôi. Tôi lấy cảm hứng từ những điều nhỏ nhặt, bình thường nhất! Một chiếc vảy cá trên tóc, một tiếng cười của cháu… cũng có thể biến tôi thành gạch nối giữa thế giới thật và thế giới ảo. Nhưng để ghi chép được một mảng nào của cuộc sống, ta không đuợc để cho những bận rộn chi phối.

So với sự chủ động của nam giới, phụ nữ viết văn ở thế kỷ nào cũng bị gò bó, kỳ thị. Nên nhất định khi cầm viết lên là phải tìm cho mình một khoảng tự do. Điều quan trọng hơn hết là đừng để mình phai lạt với chữ nghĩa, đừng để tình yêu với ngôn từ bị cuộc sống cướp mất đi. Giờ tuổi tác làm mình tĩnh lại, trầm lặng lại và không bồn chồn như thuở mới “vào nghề”. Nhưng có cảm giác là cuộc đời không bỏ rơi mình, bởi ngoài một cõi sống, mình có thêm một cõi đọc và một cõi viết nữa! Không hề là một người tiếng tăm gì, nhưng tôi học được một tấm gương, ấy là khi nhà xuất bản phán “Hãy quay về công việc hàng ngày của cô đi!”, lúc đó nếu cô ấy tự ái mà bỏ bút thì cả thế giới không có… J.K. Rowling và tác phẩm Harry Potter quyến rũ bạn đọc khắp thế giới!

Nhà văn Thu Loan (Gia Lai): Để viết văn phải bận rộn, vất vả gấp đôi, gấp ba người khác

Văn chương luôn mang đến cho tôi những cảm xúc tươi mới. Cuộc sống hạnh phúc, có ý nghĩa hơn dù gặp khó khăn, khổ đau, thiệt thòi…

Để có thể bền bỉ với tình yêu sáng tạo, tôi luôn cố gắng xây đắp hạnh phúc gia đình, làm tròn trách nhiệm với cha mẹ, người thân bên mình, bên chồng. Tôi đã phải làm thêm rất nhiều việc để kiếm sống: mở quán trà, làm đại lý vé số, cho thuê phòng trọ, viết sách… Có thành công, có thất bại. Cũng chỉ mang tính chất tăng thêm thu nhập vì ở Gia Lai rất ít việc cho nghề văn. Có thì cũng không đem lại lợi nhuận cao. Còn những ngành nghề khác thì mình không thể đua với thiên hạ. Hoặc mình không có vốn, hoặc không thể dành nhiều thời gian cho những việc đó hoặc con người mình nhân văn quá, không thể đua chen…

Để viết văn, theo đuổi công việc mình yêu thích thì phải bận rộn, vất vả gấp đôi, gấp ba người khác cũng là chuyện bình thường thôi. Tôi luôn cảm ơn trời đất đã ban tặng cho mình một chút năng khiếu văn chương để cảm nhận sự tươi đẹp của cuộc đời và đóng góp cho cuộc đời một chút sự tươi đẹp.

Nhà văn Trương Thị Thanh Hiền (An Giang): Văn chương như thứ thần dược cho tâm hồn lẫn cơ thể tôi

Văn chương mang lại cho tôi niềm vui kỳ diệu bất tận mà không có niềm vui nào bằng, kể cả niềm vui vật chất. Tôi có thể sáng tạo ra một thể giới tươi đẹp hơn, nhân ái hơn, chân thiện mỹ hơn.

Nhà văn Trương Thị Thanh Hiền

Để có thể bền bỉ với tình yêu sáng tạo tôi phải vượt qua rất nhiều khó khăn vì phải hành nghề dược và thỉnh thoảng bị bệnh.

Khi viết tiểu thuyết Mệnh đế vương tôi cũng đang chữa bệnh. Nhưng trong lòng khắc khoải về số phận Lý Chiêu Hoàng mà tôi cảm thương. Thế là mỗi ngày tôi cố gắng viết một ít. Sợ mình không viết lỡ chết đi sẽ không hoàn thành tâm nguyện. Thế là viết xong mà bệnh cũng khỏi luôn. Văn chương như thứ thần dược cho tâm hồn lẫn cơ thể tôi.

Nhà phê bình Hoàng Thị Thu Thủy (Thừa Thiên – Huế): Văn chương là kênh giao tiếp đầy hứng thú, trí tuệ, giàu cảm xúc

Sự tồn tại của mỗi cá nhân với không gian và thời gian là hữu hạn. Văn học có khả năng phá vỡ cái giới hạn tồn tại ấy, đến với văn chương tôi nhận thức rằng mình được sống dài hơn, nhiều hơn bằng những số phận, những cuộc đời khác nhau trong tác phẩm.

Nếu coi tri thức con người là kinh nghiệm đúc rút từ thực tiễn thì vốn kinh nghiệm của mỗi cá nhân phần lớn là kinh nghiệm gián tiếp, hình thành qua sự tiếp thu kinh nghiệm của người khác. Phần kinh nghiệm trực tiếp, kinh nghiệm nếm trải là khá giới hạn. Khi cảm thụ tác phẩm văn học, sự nếm trải cuộc sống được miêu tả trong các hình tượng sinh động có khả năng phá bỏ sự ngăn cách giữa hai khu vực kinh nghiệm đó, tạo ra sự chuyển hoá tích cực từ những kinh nghiệm gián tiếp, trừu tượng thành kinh nghiệm cá nhân, trực tiếp.

Nhà phê bình Hoàng Thị Thu Thủy

Điều quan trọng nhất là tôi nhận thức được chiều sâu của những khám phá thẩm mĩ về con người, giúp tôi liên tưởng tới cuộc sống của chính bản thân mình.

Văn học mở rộng sự hiểu biết cũng chính là văn học cải biến thế giới bên trong, thế giới tinh thần của con người, tạo điều kiện cho mình ý thức được chính bản thân mình, tự lựa chọn cho mình một thái độ sống đúng đắn. Văn học đóng vai trò như là một hiện tượng xã hội hoá cá nhân, phát triển trong mỗi cá nhân đầy đủ những đặc tính xã hội cũng như những biểu hiện phong phú của bản chất người.

Là sản phẩm của một hình thức sáng tạo tuân theo quy luật của cái đẹp, văn học không những thoả mãn nhu cầu thưởng thức cái đẹp của con người mà còn phát triển ở họ khả năng hành động, sáng tạo theo quy luật ấy. Khi nói rằng nghệ thuật làm phong phú đời sống con người, cũng có nghĩa là nó giúp con người nhạy cảm hơn, tinh tế hơn trong hành động và cảm thụ thế giới.

Ngoài ra, đến với văn chương tôi có nhiều niềm vui khi đọc tác phẩm văn chương của những nhà văn quen và chưa quen, rồi viết những cảm nhận đánh giá của mình về tác phẩm của họ, và đó là kênh giao tiếp đầy hứng thú, trí tuệ, giàu cảm xúc. Những bài viết của tôi đã góp phần nâng cấp lí giải tác phẩm lên cấp quan niệm và tính hệ thống, đánh giá được vị trí tác phẩm trong lịch sử văn hoá, tư tưởng, đời sống và truyền thống nghệ thuật.

Nhà văn Kiều Bích Hậu (Hà Nội): Khi tôi toàn tâm toàn ý đi theo nghiệp viết thì tiền cũng tự nhiên đến

Văn chương mang lại cả một đời sống phong phú, hấp dẫn cho tôi. Mỗi ngày mới đến không phải là một trách nhiệm, mà là một khám phá thú vị. Ai sẽ đến với tôi hôm nay, người ấy là cả một thế giới bí hiểm, và tôi sẽ phát hiện ra họ, phát hiện ra tôi trong giao tiếp với họ ra sao, đều thể hiện trong những trang viết sáng tạo, với những ý tưởng mới mẻ, hoàn toàn không trùng lặp.

Nhà văn Kiều Bích Hậu

Có những lúc tôi từng nghĩ, mình phải kiếm ra nhiều tiền đã, rồi dùng tiền ấy mà nuôi mình, nuôi văn. Tôi phải có điều kiện kinh tế vững vàng thì mới an tâm viết văn được. Tôi đặt mục đích, làm việc để kiếm thật nhiều tiền, cho đến năm 40 tuổi thì sẽ dừng lại khi có một cái nhà cho thuê, một khoản đầu tư hoặc tiền tiết kiệm sinh lãi đủ lo chi phí cho gia đình, còn tôi ung dung dành thời gian cho đam mê văn chương, thơ phú và các chuyến đi khắp thế giới. Tôi đã thành lập một công ty truyền thông, tổ chức biểu diễn. Tuy nhiên, tôi đã rất vất vả, lao tâm khổ tứ nhưng chỉ đủ để nuôi nhân viên, ngoảnh đi ngoảnh lại gần chục năm mà tôi không đạt mục tiêu. Tôi nhận ra rằng, càng đuổi theo tiền, thì tiền càng chạy xa tôi. Tôi quyết định dừng lại, đóng cửa công ty, tìm việc làm khác cho các nhân viên, xong xuôi đâu đấy thì tôi sắp xếp lại cuộc đời mình.

Tôi thay đổi chiến lược: không đợi đủ điều kiện kinh tế rồi mới viết. Tôi tập trung vào mục tiêu viết văn, bất kể khó khăn ra sao. Kỳ lạ thay, khi tôi tập trung vào việc viết, thì câu chuyện cứ kéo đến với tôi từng ngày, ý tưởng mới cứ nảy ra trong tâm trí từng giờ. Tôi chỉ việc viết nó ra thôi. Và như được trời thương vậy, khi tôi toàn tâm toàn ý đi theo nghiệp viết, thì tiền cũng tự nhiên đến với tôi mà chẳng cần săn tìm. Tôi chỉ cần săn tìm chữ nghĩa mà thôi. Khó khăn với tôi bây giờ, chỉ là vấn đề thời gian. Tôi luôn cảm thấy thiếu thời gian để viết cho hết những câu chuyện mà mình có, những ý tưởng sáng tạo đã nảy sinh. Thách thức mà tôi thấy trước mắt mình, đó là vượt thời gian. Tôi cần tu rèn để nâng mình lên một nấc mới trong sáng tạo và tốc độ sáng tạo. Vì thế, tôi tự quan sát mình mỗi ngày, chiêm ngưỡng sự phát triển của chính mình trong sáng tạo.

Nhà văn Trần Thu Hằng (Đồng Nai): Văn chương giữ gìn tôi trong nhận thức về Chân – Thiện – Mỹ

Văn chương mang đến cho tôi thêm một cuộc đời nữa, bên cạnh cuộc đời của sự hiện tồn này. Cũng nhiều nỗi bi hoan, được mất…

Nhà văn Trần Thu Hằng

Chính vì đó là một cuộc đời đầy vi diệu nên tôi cũng xác định là mình sống với nó bằng tất cả khả năng, tình cảm của mình (bao hàm cả những hạn chế, cũng có lúc buồn chán chứ không hoàn toàn vui vẻ). Nhưng văn chương giữ gìn tôi trong nhận thức về Chân – Thiện – Mỹ, nên tôi cũng mang những điều ấy vào đời thực, để có thể vượt qua được những khó khăn trong đời sống hiện nay

Nhà thơ Đặng Tường Vy (Pháp): Với người tha hương xứ lạ, thơ là cội nguồn, mạch sống, hơi thở…

Những ai đó đã từng xuất ngoại, biết rằng cuộc sống nước ngoài rất bận rộn, dường như không có thời gian để sống cho riêng mình. Cuộc sống cứ tất bật lướt qua nhau. Riêng tôi dù cuộc sống có thế nào đi chăng nữa, tôi luôn dành cho mình một góc nhỏ để yêu văn chương.

Nhà thơ Đặng Tường Vy

Với người tha hương xứ lạ, thơ là cội nguồn, mạch sống, hơi thở. Trong suốt những năm xa xứ, người bạn duy nhất, trung thành nhất của tôi là thơ. Với thơ tôi được sống với chính mình, được trải lòng mình trong những buồn vui. Thơ nâng dậy tâm hồn, nâng lên sự sống, giúp người xa xứ như tôi không thấy mình cô độc lạc lõng giữa đất khách quê người.

Múc thìa sương, nêm nỗi buồn

Lạnh trong dòng máu lạnh luồn qua tim

Múc thìa sương, trút vào đêm

Nỗi buồn càng lớn càng mềm nhũn ra

Hay là:

Đàn bà xếp chữ nở hoa

Đàn bà đưa tiễn mùa qua cạn mùa

Cuộc sống nước ngoài là như thế đó. Không có tình yêu văn chương, con người sẽ như thế nào? Nụ cười không nở trên môi người xa xứ. Biết bao nỗi buồn nơi đất khách, mang thơ ra nêm nếm, nhờ vậy hương vị cuộc sống thêm ý nghĩa, niềm tin, nghị lực. Đã bao năm tôi xem văn chương như chiếc gậy chống lưng cho riêng mình trong suốt hành trình đơn độc.

Điều may mắn nhất của tôi là không gặp trở ngại trong hành trình sáng tác. Tôi được người bạn đời đồng cảm sẻ chia, góc trời riêng văn chương trong tôi luôn bừng sáng vững bước. Tôi mong ước mình có nhiều thời gian hơn nữa, đọc nhiều, đi nhiều và viết nhiều. Trong tình yêu văn chương, tình yêu nghệ thuật, bắt buộc phải có đam mê. Có đam mê, có thành công.

YÊN YÊN thực hiện

(Còn tiếp)

>> Văn chương mang lại điều gì cho các cây bút phái đẹp? – Kỳ 2

>> Văn chương mang lại điều gì cho các cây bút phái đẹp? – Kỳ 3

>> Văn chương mang lại điều gì cho các cây bút phái đẹp? – Kỳ cuối 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *