“Từ vùng đất này sẽ xuất hiện nhiều cây bút vạm vỡ”

Vanvn- “Trong cuộc thi truyện ngắn lần này, tôi thấy hầu hết các tác giả đều thể hiện được cái phong vị của miền đất mình đang sống. Dù có những câu chuyện đơn sơ, còn non kỹ thuật viết, nhưng vẫn thấy được bóng dáng của đất đai, con người, cùng với những tâm tình, giải bày, thậm chí là ước vọng”.

Tại lễ tổng kết và trao giải Cuộc thi Truyện ngắn Đông Nam bộ lần II – năm 2022, nhà văn Trần Nhã Thụy – Chủ tịch Hội đồng Nghệ thuật cuộc thi – đã có bài phát biểu nhận xét, đánh giá về mặt chuyên môn của cuộc thi. Van vn.vn trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Nhà văn Trần Nhã Thụy( ngoài cùng bên trái) chụp ảnh lưu niệm cùng ban tổ chức, ban giám khảo và một số tác giả đoạt giải

Cuộc thi truyện ngắn Đông Nam bộ lần II năm 2022, do Hội VHNT Đồng Nai đăng cai vừa khép lại với kết quả giải thưởng theo đúng cơ cấu Thể lệ cuộc thi, nghĩa là có đầy đủ giải, từ cao nhất đến thấp nhất.

Kết quả cuộc thi này là nỗ lực làm việc của cả Hội đồng xét giải và Hội đồng nghệ thuật (còn gọi là Ban tổ chức và Ban giám khảo), dựa trên bảng chấm điểm độc lập, cùng sự trao đổi thẳng thắn, tôn trọng, lấy tiêu chí văn chương làm hàng đầu.

Là người từng tham gia Ban giám khảo cuộc thi truyện ngắn Đông Nam bộ  lần I năm 2021 (do Hội VHNT Bình Dương đăng cai), tôi đánh giá cuộc thi lần II này chất lượng tác phẩm dự thi đồng đều hơn và có một số tác phẩm vượt trội hơn.

Đề tài của cuộc thi không khuôn buộc, trái lại rất rộng mở, nhưng dường như ai cũng biết là có một quy ước ngầm, đó là “viết về đất và người miền Đông”. Theo tôi, đây vừa là rào cản vừa là thuận lợi. Bởi, miền Đông Nam Bộ là một vùng đất rộng lớn, trải dài bao la, ở đó có những đặc tính văn hóa, cũng như hệ sinh thái đặc trưng độc đáo.

Đông Nam Bộ, với đặc tính miền trung du, núi không cao nhưng sông thì dài và sâu, còn biển thì thấp thoáng rất gần. Miền Đông không có miệt thứ như miền Tây, nhưng miệt vườn thì mênh mông và cũng không kém phần hoang dã. Nếu mỗi nhà văn là một người kể chuyện thì mảnh đất này có biết bao nhiêu là kho chuyện, trữ tình có, mà khốc liệt ám ảnh cũng có. Từ quá khứ tới hiện tại, Đông Nam bộ là vùng đất luôn chuyển sinh, giao thoa không ngừng giữa văn hóa truyền thống và công nghiệp hiện đại. Dĩ nhiên, đi theo sự phát triển của đô thị, xã hội sẽ nảy sinh nhiều mâu thuẫn, thậm chí là bi kịch, là nguồn đề tài bất tận để văn học dự phần, khai thác.

Trong cuộc thi truyện ngắn lần này, tôi thấy hầu hết các tác giả đều thể hiện được cái phong vị của miền đất mình đang sống. Dù có những câu chuyện đơn sơ, còn non kỹ thuật viết, nhưng vẫn thấy được bóng dáng của đất đai, con người, cùng với những tâm tình, giải bày, thậm chí là ước vọng.

Nhà văn Đặng Ngọc Hùng nhận giải nhất

Truyện ngắn Vòng tay của Đặng Ngọc Hùng (Bình Thuận) được các thành viên Ban giám khảo chấm điểm cao nhất và gần như không có độ chênh nhau đáng kể. Có thể nói đây là truyện ngắn đồng thời đạt hai yếu tố: chất văn và kỹ thuật. Nhuần nhuyễn câu chữ, ngắt nhịp, chuyển đoạn tốt. Phá vỡ lối kể tuyến tính, Đặng Ngọc Hùng đã tạo ra một văn bản hấp dẫn, lôi cuốn người đọc, từ dòng đầu tiên tới dòng cuối cùng. Mặc dù cái chủ đề tác phẩm có vẻ lộ và sự dàn dựng chưa xóa hết các dấu vết, nhưng thông điệp của tác phẩm là nhân văn và mang tính gợi mở. Ở khía cạnh nào đó, có thể nói, đây là truyện ngắn mang tính táo bạo của Đặng Ngọc Hùng, khi khai thác đề tài chiến tranh cùng với cuộc sống đương đại và cả yếu tố tâm linh kỳ ảo.

Tìm về dưới gốc tiêu xanh (tác giả Nguyễn Duy Hiến – Bình Phước), Má Năm (tác giả Nguyễn Trí – Đồng Nai), Đôi cánh vịt trời (tác giả Ngân Kim – Bình Thuận), Nu lông công mắt phượng (tác giả Nguyễn Hiệp – Bình Thuận), Chuyện nhà tôi (tác giả Đào Sỹ Quang – Đồng Nai) v.v… đều là những truyện ngắn lôi cuốn, thú vị.

Đọc những truyện ngắn này, tôi chợt nghĩ ra một điều: “Nếu như không sống ở mảnh đất miền Đông thì không thể nào viết ra được”. Thật vậy, mỗi truyện ngắn là một lát cắt cuộc sống, một hiện thực đặc vị. Tôi đồ chừng rằng, các tác giả đã “nằm lòng” những câu chuyện này từ rất lâu rồi mới viết ra.

Tôi thích chất mộc mạc, tự nhiên nhưng đầy cảm xúc của truyện ngắn Tìm về dưới gốc tiêu xanh. Tôi tò mò và ấn tượng về những vốn sống thú vị trong truyện ngắn Nu lông công mắt phượng. Tôi thấy xót xa cho những nhân vật trong truyện ngắn Đôi cánh vịt trời. Tôi như được đọc một mảnh sử Đồng Nai thông qua nhân vật má Năm trong truyện ngắn cùng tên. Còn Chuyện nhà tôi thì như một văn bản tự truyện, ngồn ngộn người và việc, cứ miên man không dứt.

Những truyện ngắn đoạt giải khuyến khích, như Mảnh đất của mẹ (Trâm Oanh – Đồng Nai), Đêm rượu núi đồng bằng (Nguyễn Thành Tài – Bình Thuận), Hoa xương rồng trên cửa sổ tầng 5 (Lưu Thành Tựu – Bình Dương), Không chọn nơi sinh ra (Lê Thị Thu Hương – Tây Ninh), Thiên lương (Phạm Văn Đảng – Đồng Nai)… cũng đều là những câu chuyện kể ấm áp, nhân văn. Đặc biệt truyện ngắn Mưa trên rừng chồi được trao giải viết về Đồng Nai hay nhất lại thuộc về cây bút quen thuộc của sông Phố: nhà văn Lê Đăng Kháng. Một truyện ngắn nhẹ nhàng, gần như không dụng công, nhưng cũng để lại nhiều cảm xúc đẹp.

Nếu có một điều tiếc nuối thì những truyện ngắn này còn để lại nhiều “dấu vết” của bút ký, ghi chép.

Là thành viên Ban giám khảo, đầu tiên và sau cùng, tôi đều cố gắng tiếp cận văn bản tác phẩm với tư cách một người đọc độc lập. Do đó, những đánh giá và ghi nhận đều mang tính chủ quan, nó chỉ có thể là “thước đo” trong khuôn khổ một cuộc thi. Vượt ra ngoài khuôn khổ cuộc thi, mỗi tác giả phải đối diện với một Ban giám khảo đông đảo và khắt khe hơn, đó là độc giả của mình.

Tôi xin cảm ơn Hội đồng xét giải đã cho tôi cơ hội tham gia cuộc thi này với tư cách người đọc.

Tôi xin chân thành cảm ơn các tác giả đã cho tôi cơ hội được đắm mình, lãng du và lắng đọng qua nhiều vùng đất miền Đông. Ở đó, tôi gặp được bao con người, bao số phận, nghe lại thứ ngôn ngữ họ tỏ bày. Đây là miền đất mà tuổi trẻ của tôi đã từng thang lang qua cùng bao nỗi buồn vui không thể nào quên được.

Cá nhân tôi luôn tin tưởng rằng, từ những cuộc thi quy mô như thế này, từ vùng đất này sẽ xuất hiện những cây bút vạm vỡ, cho ra đời nhiều tác phẩm thật sự xuất sắc, đóng phần vào sự phát triển văn chương nước nhà.

TRẦN NHÃ THỤY                                                                            

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.