Truyện ngắn tác giả trẻ Trương Thị Chung ở Gia Lai

Tác giả trẻ Trương Thị Chung

Vanvn- Trương Thị Chung sinh năm 1987, quê quán ở huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình hiện là kế toán doanh nghiệp tại thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai. Cô đã xuất bản 2 tập truyện ngắn Pơ lang sẽ phủ cành, NXB Hội Nhà văn 2016, Hạnh phúc dịu dàng, NXB Hồng Đức 2020. Truyện ngắn của Chung cũng đã được đăng trên nhiều báo, tạp chí chuyên ngành.

Cây bút trẻ Trương Thị Chung viết khỏe và bền bỉ. Vượt qua những khó khăn và nỗi buồn trong cuộc đời, cô vươn lên như cây kơ nia giữa đại ngàn cao nguyên bazan. Cách đặt tên tác phẩm của Trương Thị Chung rất dịu dàng – như hình dáng và tâm tính của cô ngoài đời thường vậy. Đọc truyện Chung cảm thấy cô yêu vùng đất mình đang sống vô cùng, thương yêu con người yếm thế vô cùng, khát vọng nhiều điều to lớn không phải cho riêng mình mà cho những người còn khổ xung quanh mình.

NHÀ VĂN HOÀNG THANH HƯƠNG giới thiệu

 

BÔNG LẠC VÀNG

 

Bóng chiều hấp hối nhưng nắng vẫn còn vướng víu trên những nóc nhà vách đất. Khói bếp bay lên vương vào sợi nắng tạo khoảng không gian chập chùng, mờ mờ dễ khiến con người ta rơi vào ảo giác. Làng Thiết nằm quay lưng về phía đường quốc lộ, chỉ cách có một rặng tre che chắn bụi đường. Phía trước mặt làng là con sông nhỏ đủ cho bọn trẻ con chăn trâu đầm tắm khi mùa thu về. Mùa lũ, nước sông dâng lên cuồn cuộn, gầm gào, xoáy sâu vào những rặng tre đòi bê cả làng Thiết đi theo. Mùa hạn thì nước rặc lại, phèn đóng thành lớp vàng chạt, có đoạn trơ bùn nứt nẻ thành ô, lũ trẻ con đầu trần, chân đất dành nhau những con ốc, con hến, chúng đi đi lại lại, thi nhau giẫm nát cả khoảng bùn để mong tìm được chú lươn nào đó ẩn náu bên dưới. Ngày này sang ngày khác, suốt mùa hạn dấu chân trẻ con lấm hết khúc sông.

Dì Thẩm giục em Thấu vứt chiếc răng rụng mà nó vừa rứt ra khỏi hàm lên mái bếp. Em Thấu ngửa cổ, lấy hết sức đôi chiếc răng, miệng lẩm bẩm “thiêng ơi thiêng, tao cho mày răng cũ mày cho tao răng mới nhé!”. Chẳng biết từ bao giờ, trẻ con làng Thiết đến kì thay răng, không bác sĩ, trạm xá gì, cứ tự thò tay vào miệng lúc lắc cái răng cho đến khi nào nó gãy, rồi đôi lên mái nhà nói câu y hệt em Thấu vừa nói, ít lâu sau răng mới tự ắt sẽ mọc.

Dì quay sang bế bố đặt lên chiếc ghế tựa cũ, bốn chân nó ọp ẹp, lung lay y chiếc răng sắp rụng. Dì từ từ múc từng gàu nước một dội lên người bố rồi kì cọ. Hai gàu nước nhỏ không đủ thấm hết tóc trên đầu bố. Trời hạn, nước phải đi gánh từ giếng làng, muốn gánh được nước phải xếp hàng, lấy đâu ra nước mà tắm táp cho thoải mái, huống hồ gì một người gánh mà cả nhà bốn, năm người dùng, sức người đâu phải sức trâu. Dì Thẩm luôn nói như thế mỗi lúc bà nội bảo dì đổ thêm nước vào chậu cho bà gội đầu hay khi bố ngúc ngoắc cái đầu tỏ ý bảo dì tắm thêm cho bố chút nữa. Xong lượt, dì lại bế thốc bố đặt vào chỗ cũ. Đó là chiếc giường tre cuối góc nhà, nơi mà hàng ngày ngồi đó bố đều có thể quan sát mọi thứ bên ngoài qua cửa sổ, ai sang sông lên đồi với dì, ai ngả ngớn cuối gốc tre làng và dù ngày hay đêm bố đều nghe thấy bước chân bao nhiêu người đàn ông cùng dì ra vào buồng trong. Bố biết nhưng chỉ im lặng, đôi tay ông không đủ sức bê chén cơm ăn, đôi chân teo lại như hai chiếc que tre loằng ngoằng bên dưới thân. Nhiều đêm lên cơn bố rên nhưng cũng chẳng dám la, dì Thẩm bận tiếp khách không nghe hoặc nghe cũng mặc kệ. Bà nội biết cũng không lên tiếng, thi thoảng bà khóc, những tiếng khóc đầy ai oán, trách móc. Tôi chỉ biết dùng bàn tay đầy những vết chai sần của mình xoa chân cho bố. Tôi cũng chẳng trách móc dì Thẩm, không trách nội, chỉ mong mình lớn nhanh để có thể gánh nước giúp dì, kiếm tiền cho gia đình. Kiếm tiền. Tôi chẳng biết phải kiếm tiền bằng cách nào nữa nhưng trong đầu tôi luôn hiển hiện hai từ đó, cả khi ngủ tôi cũng mơ thấy mình đang kiếm tiền. Có đôi lúc tôi mơ thấy mình cầm về hai phân vàng, xòe tay đưa dì và nói: “Tiền đây, tối nay dì đừng tiếp những người đàn ông lái xe qua đường nữa, hãy xoa chân cho bố”. Dì cong môi nói: “Chừng này không đủ tiền gạo con mang đi lên bãi đãi vàng!”. Bà nội chua xót: “Vàng đâu chẳng thấy đời tàn con ơi, bỏ đi, nhìn cha con đó kìa!”.

Bà cựa người phẩy phẩy chiếc quạt làm bằng mo cau, thi thoảng đập đập vào chân để đuổi muỗi. Những năm gần đây thời tiết nóng hẳn lên, người ta kháo nhau rằng khoa học đã chứng minh khí hậu sẽ và đang có sự biến đổi, trái đất ngày càng nóng dần lên… Người già hỏi, tôi chỉ biết trả lời “chắc thế ạ!”. Đứa học sinh trường làng như tôi hằng ngày được cắp sách đến trường một buổi học cái chữ là may mắn lắm rồi, lấy đâu ra mà tìm hiểu thông tin đại chúng hay phát huy khả năng sáng tạo, nghiên cứu gì. Mà đúng thật, mấy năm nay làng Thiết nóng cháy xém cây cối, cát rang giòn được cả bắp khô, người ta đổ lỗi cho thiên nhiên, ông trời, trái đất… Chẳng phải. Bà nội bảo, hai chục năm trước làng Thiết một màu ngút ngàn cây cối, nắng chẳng đủ làm con người đổ mồ hôi, thế mà giờ đây đến thế hệ những đứa trẻ như chúng tôi lớn lên chẳng thấy rừng đâu, cây đâu, đi đâu cũng trơ một màu trắng nõn của cát. Vài năm trước có đám thương nhân đến làng chơi, rồi cuộc mua bán diễn ra giữa họ và cán bộ xã, huyện. Dân làng phản đối, đấu tranh cuối cùng chủ tịch, cán bộ cũng chỉ bị kỉ luật, luân chuyển công tác mà cây rừng thì trơ trọi. Nắng quá, nước khô, hoa màu cũng chết cháy, thanh niên bỏ làng đi gần hết, đàn ông cũng đi kiếm tiền, họ ngược rừng đãi vàng, làng còn mỗi người già, đàn bà, trẻ con và những người bệnh tật.

Tiếng ngáy rền rền từ buồng dì Thẩm khiến cả nhà chẳng ai ngủ được, em Thấu cựa mình gãi chân, thi thoảng đạp đành đạch xuống giường và khóc lớ mớ rồi lại ngủ. Bà nội lại phe phẩy quạt mo, thở hắt ra. “Hay mình bỏ học đi đãi vàng theo thằng Quang”, ý nghĩ ấy loáng thoáng trong đầu tôi mấy hôm nay.

Sáng sớm, bố nằm thiêm thiếp. Giường trong dì Thẩm vẫn còn ngái ngủ. Đêm qua có chuyến xe tải bị hỏng trên cầu nên dì bận tiếp khách cả đêm. Bà nội dậy từ sớm và đã ra vườn lạc. Tôi tỉnh giấc, lơ mơ dụi dụi mắt, gã tài xế lò mò đi từ phòng dì Thẩm ra, chạm phải cái nhìn của tôi hắn giật thót rồi lách qua phên cửa, đi nhanh như chạy trốn. Tôi vén màn chui ra thật khẽ để không làm động đến bố.

Tôi giúp bà nội nhổ bỏ những cây lạc cháy khô. Vừa mới đêm xong mà hơi đất vẫn nóng hầm hập. Thi thoảng tôi lén nhìn bà dò xét, khuôn mặt bà hiển hiện rõ sự khắc khổ, mệt mỏi nhưng đôi tay bà vẫn thoăn thoắt làm. Quanh năm suốt tháng, từ cái thuở thanh xuân đến tận bây giờ bà sống chết không bỏ vườn lạc, hồi còn ở nhà mẹ cũng thường cùng bà trồng lạc, nhưng mẹ còn trẻ, có sức khỏe, cộng với những năm ấy ông trời thương chẳng hạn đến cháy da như năm nay nên vườn lạc cứ lên mơn mởn, đến mùa lạc trổ bông vàng óng cả vườn nhà. Từ cái dạo bố đi đãi vàng và dắt dì Thẩm về, mẹ bỏ đi khỏi nhà đến giờ chẳng năm nào lạc trổ bông, cứ đến kì trổ bông lại gặp hạn, lại cháy. Bà nội chửi đổng dì Thẩm: “Cha cái thứ đàn bà khắc tinh hại đời con bà, hại tiệt cả nghề bao năm của bà”.

– Nội ơi! Hạn thế trồng cũng như không, nội già yếu rồi hay nay mình đừng trồng lạc nữa!

– Không được! Tao phải giữ vườn lạc này đợi mẹ mày về giao lại. Không thể bỏ.

– Nhưng mẹ sẽ không về nữa đâu. Bố đã có dì Thẩm!

– Mẹ mày sẽ về. Về để còn tiếp quản cái gia đình này nữa chứ! Cái thứ đàn bà suốt đêm nằm ngửa kia đừng hòng cho tiếp quản việc nhà tao.

“Tiếp quản gia đình”. Hóa ra bà chờ mẹ tôi về là thế. Để bà giao cho mẹ tiếp quản, săn sóc cái gia đình có bà mẹ chồng già, một người chồng tật nguyền, đứa con riêng của chồng và cả cái vườn lạc chết khô, chết cháy này nữa. Thú thực chẳng bao giờ tôi trách móc dì Thẩm, tôi còn thấy tội nghiệp cho dì. Trẻ đẹp ưng ai không ưng, ưng phải bố tôi để bây giờ đêm đêm phải bán cái “vốn tự có” của mình cho đàn ông, kiếm tiền nuôi cả gia đình, nuôi cả thằng con riêng của chồng là tôi. Mà đâu phải cứ có cái “vốn” ấy là có “khách” để “bán”, chập tối khi người đi đường chẳng nhìn rõ mặt nhau là dì lại ra hiên ngồi, mùa hè thì muỗi cắn, đông đến thì gió hất vào mặt vào cổ tím tái, lại thêm bà nội đi ra háy mắt, đi vào bóng gió “ối dào, cái thứ…” dì vẫn kiên trì ngồi thế, thấy có chiếc xe nào chuẩn bị chạy qua là đưa cái đèn pin nhỏ lên vung vẩy ra hiệu, có hôm cũng được vài ba chiếc dừng, có hôm chẳng có chiếc nào, cũng có hôm chỉ một chiếc xe dừng mà ba bốn gã đàn ông hầm hầm lao thẳng vào buồng. Nằm bên ngoài tôi nghe tiếng lung lay vì quá tải của chiếc giường cũ, tiếng thở hắt của mấy gã đàn ông nhưng có lẽ rõ nhất là tiếng hai hàm răng nghiến vào nhau kin kít của dì Thẩm. Đã có lần tôi vô tình nhìn thấy khuôn mặt bạc huếch, co rúm của dì trong lúc làm việc, hai hàm răng dì nghiến chặt vào nhau, mắt trân ra, dì khóc.

– Làm đĩ mà khóc hả cô em – Một trong ba gã đàn ông mỉa mai.

– Đừng nói nhiều, trả tiền đi.

– Đây, cho cô em thêm này.

Dì cầm tiền, đứng lên kéo lại áo quần rồi bỏ đi. Kể từ ngày đó, tôi thôi cái ý nghĩ vì dì mà mẹ tôi bỏ đi, có đôi lúc tôi còn thương dì hơn cả mẹ.

– Đâu rồi. Đâu rồi…

Câu hỏi hốt hoảng như vừa mất vàng của dì Thẩm khiến bà giật mình ngưng tay, những ý nghĩ không đầu không cuối lan man trong đầu tôi cũng vụt bay mất.

– Cái gì? Ai đâu rồi hả dì? – Tôi hỏi.

– Chắc lại bị quỵt tiền chứ gì? – Bà nội chua chát.

– Con có nhìn thấy hắn không Tiến?

– Chú ấy đi từ sớm dì ạ!

– Tổ cha cái thằng, mày dám quỵt tiền bà, lần sau ngang qua đây bà cho xe nổ lốp, bốc đầu mà xem. Ôi, trời ơi là trời ơi, sao thân tôi khổ thế này?

Tôi vừa dứt câu thì dì vung tay, dẫm chân chẳng khác nào con mèo hoang lên cơn tru tréo. Dì sục tung cả đám lạc khô cháy dưới chân, bụi, hơi đất xốc lên hầm hập. Tôi nhìn thấy những vết thâm tím dưới cánh tay dì, có vết song song nhau tựa vết cắn hàm răng, có vết in lằn tròn, có vết lại y hệt vết cấu em Thấu mỗi lần tức giận cấu tôi. Cả trên cổ dì nữa. Những vết tím ấy chắc là “khách hàng” dì gây ra. Tôi lại liên tưởng đến cái nghiến răng kin kít, ánh mắt trằn trọc loang loáng nước đầy đau đớn của dì lần ấy. Lòng tôi dấy lên nỗi niềm xót xa. Xót xa cho thân phận của dì. Thêm một thằng con trai mới lớn, độ tuổi ăn như tôi là thêm một đêm dì phải nghiến răng, cắn môi chịu đựng, là thêm một vết bầm trên cơ thể dì.

– Định bêu rếu cho cái làng này biết cô làm đĩ bị trai nó quỵt tiền à? – Bà nội hằn học.

– Làng này khối đàn bà làm đĩ. Không có con đĩ này thử hỏi đàn ông nhà này sống nổi không? Lạc này. Lạc này! Cứ thử ăn cây lạc cháy xem có sống nổi không?

Nội im lặng đứng lên vào nhà. Mỗi lần bị dì Thẩm phản ứng nội đều như thế nhưng cứ hễ dì nhịn thì bà lại lần tới.

Mới sáng ra nhưng nắng đã lên, từng tia nắng đan xen nhau bổ xô xuống đất cỏ, hắt lên lưng còng bà nội, bước đi bà như nặng nề thêm khiến cái ý nghĩ kiếm tiền mấy hôm nay tôi nung nấu càng có cớ trỗi dậy. Dì Thẩm ngồi xuống cạnh nhổ bỏ những cây lạc cháy từ khi nào tôi quên để ý. Tay dì nhổ mà mắt cứ thẫn thờ nuối tiếc, ngẩn ngơ trong về phía nào đó mơ hồ. Nắng hắt lên khuôn mặt nhợt nhạt vì mệt mỏi của dì, nhìn kĩ dì còn đẹp lắm. Tôi mải nhìn và bị dì phát hiện:

– Nhìn gì?

– Dạ không? Sao dì không vào nhà?

– Vào nhà làm cũng thế khác gì ngoài này, nóng hầm hập. Mẹ kiếp cái thằng chó dám quỵt tiền tao.

– Thôi dì ạ!

– Thôi thế nào. Chắc chắn tao sẽ đòi lại bằng được, kiểu gì cha đó chẳng qua đường đây lần nữa.

– Dì này… – Tôi lần lữa.

– Sao? Lại đóng tiền học hả! Hôm nay chưa có!

Dì đứng phắt dậy bỏ đi. Tôi cũng đứng lên nói với theo dì:

– Con định sẽ nghỉ học!

– Mày điên à! Nghỉ học. Thôi ráng ngày mai, đêm tao kiếm được tiền mai tao đưa cho mà đóng.

– Không phải đâu dì. Con nói thật, con muốn theo thằng Quang đi đãi vàng!

– Đi đãi vàng hay đi tự tử. Một bố mày là quá đủ rồi. Tao đã bảo ráng đến ngày mai, đêm tao làm có tiền mai tao đưa cho đóng tiền học mà lại!

Lần này dì bỏ đi nhanh hơn. Nước mắt tôi ứa ra, tôi không hiểu nổi mình, tôi là đàn ông sao lại khóc, hơn nữa vì người đàn bà ấy mà mẹ tôi bỏ đi, người đàn bà ấy đêm đêm bỏ mặc bố tôi đau đớn để dắt đàn ông lạ vào buồng, sao tôi phải khóc? Cơm ăn, nước uống, tiền học của tôi, cả tiền cho bà nội đầu tư vào cái vườn lạc khô cháy này nữa đều từ những buổi làm đêm của dì. Cái đêm dì cắn hai hàm răng vào nhau đến bật máu môi, mắt trơ tráo toàn tròng trắng nhìn chằm chặp vào trần nhà lỗ chỗ những mảng rách như cầu cứu mà vẫn không phát ra tiếng kêu la ấy lại hiển hiện trước mắt tôi. Trời ơi, mẹ tôi giờ đang ở đâu? Đây là lần đầu tiên tôi thầm so sánh mẹ với dì.

***

Thằng Quang vừa từ rừng sâu trở về, nó mang theo cả bộc tiền cho mẹ nó. Nhà nó sáng ra đã nghe thơm lừng mùi thịt nướng, tiếng nhạc xập xình, nó mới mua dàn máy karaoke cực xịn về mở cho cả xóm đến hát, nó dẫn theo cả cô người yêu về, bố mẹ nó đi đâu cũng khoe. Gặp tôi giữa đường đi học về, nó bảo:

– Mày vẫn chăm chỉ đèn sách nhỉ. Nghe nói năm nay cuối cấp. Ráng thi đỗ mai mốt làm quan cho làng này nhờ nhé!

– Mày thế nào. Nghe nói khá lắm!

– Nhằm nhò gì. Tao hạng bét trong mấy anh em. Chẳng được mấy cây.

– Chừng nào mày đi lại.

– Tao nghỉ ngơi, ăn chơi thoải mái rồi đi tiếp. Chắc tháng sau. Thế nào, mày suy nghĩ chưa, định vào đại học mai mốt làm quan hay theo tao vào rừng.

– Tao đang nghĩ!

– Ui trời, đàn ông con trai gì như đàn bà. Nhìn gia đình mày đi, mày đi đại học liệu có kham nổi không, với lại sinh viên tốt nghiệp đại học thời này ra trường thất nghiệp đầy như lạc cháy bỏ đi kìa.

– Như tao làm được không?

– Rồi sẽ quen. Thôi nghĩ tiếp đi, còn cả tháng nữa tao mới vào rừng lại. Nghĩ rồi cho tao biết sớm. Tối sang nhà tao hát karaokê nhé!

– Mai tao thi cuối kì rồi. Để thi xong nhé! Còn chuyện đào vàng để tao nghĩ tiếp, mày đừng cho nội tao biết nhé!

– Ô kê! Bái bai…

Ngồi học nhưng tôi chẳng nhồi nhét được chữ nào vào đầu, tiếng nhạc xập xình từ nhà thằng Quang cứ văng vẳng dội sang, đêm nay dì Thẩm cũng chẳng có khách cứ đi ra đi vào đụng cái gì đá cái đó, bà nội không ngủ được đánh quạt mo vào chân đành đạch, tôi cứ mãi nghĩ đến lời thằng Quang nói ban chiều, tự dưng ao ước có tiền mua cho nội cái máy quạt như nhà thằng Quang, tối đến bà cứ thế găm điện vào, bật công tắc chẳng cần dùng quạt mo xềnh xệch cả đêm mà vẫn không đủ mát cho em Thấu, tôi ước cứ mỗi tháng mang về cho dì Thẩm mấy phân vàng để dì không phải trằn trọc suốt đêm, pha loang loáng cái đèn pin nhỏ xíu, mờ mờ ra đường tìm khách, có tiền tôi sẽ đi tìm mẹ.

Bãi vàng hiện ra trước mắt tôi.

Bãi vàng hoang vu và mịt mù bụi.

Hàng trăm người đàn ông to cao vạm vỡ thay phiên nhau đào vàng. Bụi, cát, đá, nước rặc mùi phèn, tất cả những thứ thải ra chảy lênh loáng xuống suối, rồi cũng uống nước suối, ăn nước suối, tắm giặt nước suối. Nơi đây đã chôn xác bao đàn ông khỏe mạnh, lấy bao bộ phận thân thể con người lành lặn. Nơi đây có người không chết vì sập hầm, sốt rét, đói khát mà còn chết vì giành giật lẫn nhau. Cuối góc lán một thanh niên rúm ró, trời nắng quấn ba lớp chăn bông nhưng vẫn run cầm cập, co giật từng cơn, anh ta đang co người chống chọi với cơn sốt rét. Tôi đến gần đưa cho anh ta chén nước, anh ta còn không đủ sức để uống.

Đám đàn ông đang đãi vàng bỗng dưng dừng lại, họ xúm vào vây lấy một người đàn ông, la hét, giành giật nhau thứ gì đó, họ xô nhau ngã túi bụi, chồm lên lưng, bụng, cưỡi cổ nhau, móc họng nhau dành lấy thứ họ đang muốn giành.

– Họ làm gì vậy? – Tôi quay về phía thanh niên sốt rét hỏi.

– Đang giành nhau vàng đấy!

– Vàng?

– Ừ, ở chốn này là thế. Vàng ít, người tìm vàng thì nhiều thành ra phải giành, phải cướp mỗi khi thấy. Ai mạnh hơn thì người đó thắng.

Tôi nhìn thấy thằng Quang nắm chặt bàn tay khư khư và cố bỏ chạy khỏi đám đông đang cố bám theo vây bắt nó, nó trượt chân ngã, một đàn ông khác túm được ống quần nó kéo lấy kéo để, nó tuột luôn cả quần để chạy nhưng chưa kịp thì người khác chồm lên người nó, nó cố nhoai người lấy sức ném mạnh thứ nắm trong tay về phía trước nhưng không may phía trước nó là con suối, cả đám đàn ông lại hò nhau lội xuống suối, họ tìm, họ chửi nhau, họ khuấy đục cả con suối nhưng vẫn không tìm được thứ mình muốn, họ quay sang cú vào đầu thằng Quang rồi bỏ cuộc.

Lại một buổi sáng thất thu nữa.

Bữa trưa. Thằng Quang đưa cho tôi nắm cơm nguội. Hắn hỏi:

– Thế nào. Chiều làm chứ!

Tôi im lặng.

– Đã lên đây thì phải sớm lăn vào mà làm. Phải biết cướp, biết giật. Bây gờ tao mày là bạn ngồi ăn chung nhưng thấy vàng thì đừng nghĩ là bạn cứ xông vào mà cướp, thằng nào mạnh thằng đó thắng.

Tôi cố rướn cổ nuốt cục cơm nguội. Trời nắng như đổ lửa, bụi đất lẫn trong cơm, từng hạt cơm nhả ra khô khốc, vướng nơi cuống họng nhưng vẫn phải cố nuốt. Một nắm cơm nguội là một món nợ vay. Lãi mẹ đẻ lãi con chưa trả được. Lạc cháy khô cả đồng, quê nhà trẻ con khát cơm chẳng có mà ăn.

***

– Dậy. Dậy. Dậy! – Bà nội gõ gõ cái quạt mo vào lưng tôi. Tôi giật mình tỉnh giấc.

– Vàng. Vàng. Vàng đâu?

– Vàng, vàng cái gì? Lại mộng mơ cái chuyện đi đãi vàng hả con. Mày mà đi là nội chết cho mày coi.

– Còn sớm mà nội!

– Sớm gì, tám giờ rồi con, sáng nay trở trời muốn mưa thì phải.

Nói rồi bà chấp hai tay khấn vái ông trời: “Mưa đi ông trời ơi cho chúng con còn có cái ăn, cái uống”. Em Thấu tay cầm xô chạy lăng xăng ra sân: “Hứng nước, hứng nước thôi anh Hai ơi, trời sắp mưa rồi!”.

Chuồn chuồn bay từng đàn trên đống lạc cháy bà vừa nhổ, những hạt mưa đầu tiên lắc rắc. Trời đổ giông, rồi kéo mưa. Cơn mưa cứ thế càng lâu càng nặng hạt hơn, em Thấu dùng đôi bàn tay nhỏ xíu hất nước lên mặt, hò hét, cười sung sướng. Bố ngồi tựa cửa sổ nhìn mưa, bố cười, đã lâu lắm tôi mới thấy bố cười. Dì Thẩm đứng chống nạnh nhìn về khu đất trống cuối vườn: “Mưa rồi, đất dịu lại trồng cây được rồi”. Tôi ngồi vào bàn học hoàn thành nốt hồ sơ dự thi đại học, tôi chọn ngành kĩ sư nông nghiệp. Vừa viết vừa nhìn những hạt mưa thi nhau tuôn lộp bộp trên mái nhà tôi mường tượng vườn lạc xanh mơn mởn đang thi nhau trổ hoa vàng óng cả khu vườn, ong bướm lởn vởn bay, bà nội và dì Thẩm lúi húi nhổ cỏ cho lạc, chuyện trò rôm rả.

Tranh của họa sĩ Nguyễn Anh Đào

CHỊ DỠN

 

Cát, sỏi, cỏ, rơm lẫn trong những chiếc lá tre liên tục bị cào xé, sục tung lên. Bụi quấn lấy Dỡn. Chị chạy lòng vòng quanh góc tre sau nhà, vừa chạy vừa gào la. Tiếng gào như tiếng mèo hoang trong đêm, ban đầu sa sả rồi ri rỉ nhỏ dần lẫn trong tiếng thở dốc. Thấm mệt, chị nằm vật xuống, tay bám vào vách nhà, há hốc miệng thở. Một chốc lại cào cấu, rứt hết mảng vách, những chùm rạ khô tung lên, đan vào tóc rối bời. Dỡn lại chạy. Lại la hét. Hệt con bò cái vừa chạy vừa róng trước giờ chuyển dạ. Không thỏa, chị đập đầu vào gốc tre, vừa đập vừa gào. Gai găm vào trán Dỡn tóe máu. Bụng Dỡn căng cứng như muốn nổ tung.

Bà Bảy và dì Huệ kịp chạy sang ghì Dỡn đẩy vào nhà. Dỡn đẩy dì ngã nhoài ra xa vùng chạy.

– Đừng chạy. Đừng chạy! – Bà Bảy hoảng hốt gọi theo. Ráng lên, đừng chạy mà mất sức!

Dỡn quắc mắt hung dữ như con thú đang bị tấn công, đẩy dì Huệ ngã nhào rồi đấm thùm thụp vào bụng. Đất, cát, rơm, lá tre bay ngổn ngang.

Buổi chiều hôm ấy, người làng Thiết nghe tiếng khóc oe oe của con trẻ bên gốc tre sau nhà Dỡn.

Dì Huệ cho thêm củi vào bếp để sưởi ấm. Trong ánh lửa dập dìu đêm tối, khuôn mặt Dỡn nhạt đi vì mệt nhưng vẫn ánh lên vẻ dịu dàng và đằm thắm của đàn bà làm mẹ. Bà Bảy nhìn hai mẹ con nằm cạnh nhau chép miệng lắc đầu. Một tiếng thở nặng không kịp nén vuột ra.

Dì Huệ thương Dỡn, phận đàn bà dở dở không bình thường nhưng có thương bao nhiêu thì dì cũng chẳng làm được gì cho Dỡn.

Dì còn đàn con nheo nhóc của mình.

***

Xóm Thiết được bao bọc bên sông, bên núi. Sông bồi thêm phù sa cho những dải cát mênh mông mỡ màu để cây cối đơm hoa, núi che chắn từng hạt cát ở lại với làng Thiết, không bị cuốn bay khi mùa gió về, những cơn lốc ùa sang xéo tung tả từng nóc nhà lợp ngói thắm đỏ. Những đêm trăng sáng, đàn con Dỡn kéo nhau xuống sông tắm táp, quờn quẫy đến tận khuya. Chúng té nước vào mặt nhau cười tíu tít, những cái đầu hoe nắng ngoi lên rồi lại ngụp xuống lấp lóa dưới trăng. Dỡn ngồi trên bờ nhìn đàn con, mắt đảo theo những cái đầu trên sóng. Dỡn vò cho đến khi những sợi tóc trên đầu mình rối bù, đan vào nhau, dựng lên. Rồi Dỡn hát. Những câu hát không đầu không cuối.

Dỡn hát rồi Dỡn cười.

“Đi ăn cỗ! Đi ăn cỗ!”. Dỡn gọi đàn con và cầm cái bao tải chạy trước, lũ trẻ chạy theo sau. Tháng bảy xá tội vong nhân, người ta thường thả cua, ốc… phóng sinh. Dỡn và đàn con núp phía sau, lén khi người ta vừa thả xuống thì ào ra bắt trở lại để mang về ăn. Vừa bắt Dỡn vừa cười hí hửng: “Đồ ngu, đồ ngu, đồ ăn mà đem thả đi!”. Đêm rằm tháng bảy, những người buôn bán ở Làng Thiết có thói lệ cúng vong. Mâm cúng là những thứ khoai, cháo trắng, gạo, bánh trái… với mẹ con Dỡn, ấy là ngày hội, Dỡn mặc sức ăn còn đàn con thì cứ thế mà hốt nào chuối nào khoai cho vào bao mang về. Chỗ ở của mấy mẹ con luôn vang lên những âm thanh vui rộn khi Dỡn mang cái nồi sứt quai úp xuống nền đất và gõ, cái đầu ngoắc ngoắc theo nhịp tay. Lũ trẻ vừa ăn vừa chạy vòng quanh hát. Dỡn lại cười. Ngây ngô như đứa trẻ được quà.

***

Người đàn bà lạ có dáng người cao ráo cầm ngón tay trỏ của Dỡn là là lên cái đít nồi rồi lăn lên tờ giấy. Bà ta đưa Dỡn chiếc áo bông sặc sỡ, cùng lúc chồng bà chìa tay đón lấy con bé Kẹt, Dỡn mừng rỡ ướm cái áo lên người vừa xoay lòng vòng vừa cười. Mùi khai lẫn mùi mồ hôi trong đống đồ cũ xộc lên, bí bức, ngột ngạt. Mỗi lần ra chợ xin ăn, ngang qua hàng xén nào người ta cũng ném cho Dỡn ít đồ rồi xua chị cùng đàn con đi nhanh. Người ta không chịu được mùi hôi của mẹ con Dỡn. Dỡn điên nên Dỡn bẩn. Hôi. Đàn ông làng Thiết thường nhổ bọt mỗi khi Dỡn ngang qua. Ông Bảy mắng mỗi khi bà Bảy mang cho Dỡn chén tép đồng hay chai dầu phật linh để Dỡn phòng đêm hôm gió máy.

Thế mà Dỡn có tận sáu đứa con. Những chuyến xe tải hàng đêm vẫn thường dừng nghỉ mệt trên dốc Cô May, trước cửa nhà Dỡn, sáng ra người ta lại thấy đàn con của Dỡn lúc thì nhai nhồm nhoàm miếng lương khô, lúc lại quây tròn, thằng lớn ngồi giữa bổ quả xoài xanh thật đều để chia cho nhau. Chúng vừa ăn vừa thít, đứa ăn xong trước nhìn đứa còn lại đang ăn thèm chảy nước dãi lại xin mút một miếng. Con Kẹt nước mũi lò xuống tận miệng. Thi thoảng ti mẹ nó cố tình nghiến thật chặt và cười nhe bốn chiếc răng cửa khoái chí khi thấy mẹ giật mình thót lên vì đau. Nó cũng đòi ăn. Thằng lớn bẻ đôi phần mình chia cho em. Lẽ trẻ ăn ngon lành như chưa từng ăn thứ gì ngon hơn thế. Chúng cười tít mắt.

Dỡn cũng cười theo.

Năm qua tháng lại, bụng Dỡn lùm lùm lên, lần lượt từng đứa trẻ ra đời. Có bận bà Bảy đưa Dỡn con dao cắt chuối đã cùn, bà bảo “Dỡn đừng để đàn ông đụng vào người Dỡn nữa, nó sấn tới thì lấy cái này mà đuổi”. Bà dạy cả đàn con Dỡn như thế. Nhưng nào có được. Ngày lại ngày, xe qua xe lại hàng trăm chuyến, dì Huệ chép miệng lắc đầu. Bà Bảy thở ra, những nếp nhăn trên mặt bà như dài thêm.

– Từ nay con bé là con của vợ chồng tôi nhé! – Người đàn bà lạ nói.

– Dỡn không được nghe người ta xúi bậy mà đòi lại con nghe chưa? – Người chồng tiếp lời.

– Ăn, ăn!

Dỡn vừa nói vừa ngúc ngắc cái đầu chỉ về phía con bé, miệng cười phớ lớ, chân nọ dụi vào chân kia gãi mấy con kiến lửa đang cố bâu cắn ở mắt cá, cái ống quần đen xoăn tít cứ ẩy nhịp nhàng như hai chiếc lò xo quấn quanh chân Dỡn. Cặp vợ chồng lạ lùi ra ngoài đợi. Họ chẳng chịu được cái mùi nồng nặc, bẩn thỉu trong căn nhà của Dỡn.

Dỡn đặt con bé ngồi trên chõng, manh chiếu trải lỗ chỗ mấy mảng rách, mảng thì thâm đen vì nước đái của trẻ con, lũ dĩn, ruồi bâu thành đám, mỗi lần mẹ con Dỡn đụng vào đâu chúng lại bay long ong quanh họ. Ấy thế mà trời sinh trời dưỡng, sáu đứa con của Dỡn đều khỏe mạnh, chẳng đau ốm gì. Dỡn lấy trong chiếc cụi vẹo vọ sát vách ra chén cơm trắng với mấy con cá cơm kho nghệ xin được đâu đó, dùng tay bốc đút cho con bé. Cặp vợ chồng chờ xin con đứng phía ngoài nhìn vào, thi thoảng chị vợ lại đưa tay bụm miệng nôn khan. Họ kinh hãi sự nhớp nhúa nơi mẹ con Dỡn ở. Con của Dỡn đứa nào cũng lớn lên như thế, bằng dòng sữa nóng hổi của Dỡn và những thứ thức ăn mà Dỡn xin được, có khi là những thứ thối rữa được Dỡn nhặt về từ bãi rác.

Dỡn cười khanh khách, chỉ tay về phía con Kẹt, người đàn ông trở vào bế con bé theo, chị vợ dúi vào tay Dỡn đồng bạc hai trăm ngàn.

– Tiền này Dỡn cầm lấy mà mua đồ ăn ngon. Dỡn cầm tiền của tôi rồi thì không được đòi lại con hay nói cho ai biết là cho tui con. Nghe chưa?

Họ lấy từ túi ra bộ áo quần mới thay cho con bé, rồi ba người lên xe mất hút dần. Dỡn và đàn con đứng nhìn theo.

– Mẹ cho em luôn phải không mẹ?

– Sao mẹ không để em ở với chúng con, con và anh đi mót thêm khoai nuôi em được mà.

–  Có thiếu con nhịn cho em ăn cũng được.

Đàn con Dỡn thi nhau hỏi. Dỡn không trả lời, một tay gãi lưng, một tay xoay xoay cọng cỏ long chồn đang ngậm trên miệng, cái đầu ngúc ngắc như con lật đật, bông khoai tím rơi xuống, Dỡn cúi nhặt, búm miệng thổi phù phù rồi lại cài lên tóc. Dỡn nhìn về phía dốc nơi chiếc xe đã mất hút, ánh mắt vô thức gợn nước. Thằng lớn thấy thế lại hỏi:

– Mắt mẹ làm sao thế!

Dỡn dụi mắt. Dùng tay hất hất đám dĩn đang bay quanh mặt mình. Chị rứt cả chiếc áo trên người, mặc sức đập vào khoảng không để đánh đuổi lũ dĩn, cứ quay vòng hết góc này đến góc khác, càng đập mạnh vào đâu thì lũ dĩn lại càng được đà bay lên nhiều hơn.

Dỡn gào lên tức tối, ngồi thụp xuống, hai chân dẫy đạp vào nền nhà hệt cái lần con Kẹt ăn vạ thằng lớn vì không cho nó cái ná thun.

Bà Bảy nghe tin chạy sang khi Dỡn đang thẩn thờ nhìn về phía cửa sổ, miệng vẫn còn ngậm cọng cỏ lông chồn, cái đầu lúc nào cũng ngúc ngắc, cười khanh khách, hát như thể ru hời. Bọn trẻ đã rủ nhau ra đồng tìm những củ khoai còn sót trên ruộng vừa dỡ. Qua ô nhỏ bên vách Dỡn thấy loáng thoáng bóng đàn con mình thi nhau đào những mụt khoai mọc mầm nhú lên, đứa đào, đứa tất tả cầm cái bì cám lợn chạy theo sau. Dỡn nghe cả tiếng cười sung sướng của chúng khi đào được củ khoai to, mẩy. Chiều nào Dỡn cũng cùng chúng xuống đồng nhưng chiều nay Dỡn không đi. Thằng lớn giục, con bé thứ ba giục, chị vẫn ngồi lặng thinh không nói. Chúng kéo nhau đi, bỏ lại Dỡn một mình trong căn nhà lá với lũ ruồi, dĩn.

– Sao lại cho con bé đi!- Bà Bảy hỏi.

Dỡn ngoắc đầu và cười. Bông lang tím bầm rũ trên tóc rơi xuống, Dỡn nhặt đưa cho bà Bảy “cho nè, hoa đẹp”.

– Thế họ đưa cho được bao nhiêu? Tiền. Tiền. Có biết tiền không? Họ đưa bao nhiêu? – Bà cố để Dỡn hiểu.

– Cho nè, hoa đẹp!

Dỡn lại chìa tay, nhắc lại câu vừa nãy nhưng mắt hướng ra phía ngoài cửa sổ. Ánh mắt ngây ngô như đứa trẻ lên hai. Bất chợt, mắt Dỡn long lên, chị ném mạnh chiếc áo bông về phía bà Bảy và gào: “Trả đây! Trả đây! Con Kẹt!”.

Bà Bảy bị vồ ngã dúi xuống nền nhà mãi không đẩy được Dỡn để dậy. Dỡn chỉ buông ra và tháo chạy đuổi theo khi nghe tiếng rú ga từ phía con dốc vọng lại. “Kẹt ơi! Kẹt! Kẹt!”. Dỡn vừa chạy vừa gào. Chị ngã nhào đầu xuống đường khi chạy lên đến đỉnh dốc, chân phải tóe máu chẳng thể đứng lên được, nhìn thấy chiếc xe máy đã xuống đến cuối dốc và dần mất hút sau khúc cua, Dỡn nhoài người lao xuống theo. Chị lăn như chiếc bảo tải được người ta cuộn tròn cột chặt lăn trên mặt đường nhựa. Người đi đường bị một phen hoảng sợ. Dỡn cố dậy khi cơ thể gặp phải sỏi đá không thể lăn được nữa. Những vết xước trên chân tay rỉ máu, mắt chị vẫn dõi về phía cuối dốc “Kẹt ơi…”.

Bà Bảy kịp Dỡn khi chị ngồi dạng chân, ngửa mặt lên trời khóc tu tu ở lưng chừng dốc. Bà dắt Dỡn về, lần này bà chẳng dặn gì thêm.

***

Thằng lớn đổ bao khoai xuống nền đất, đếm đủ mỗi người hai củ cho vào nồi luộc, còn lại mang cất vào một góc để dành cho bữa sau. Khoai gặp nước không bùi nhưng ngọt, đàn con Dỡn xúm nhau ăn, riêng Dỡn không ăn. Dỡn mệt, chị nằm trên chõng quay lưng vào vách, tay ôm khư khư chiếc gối dí vào ngực mình, những giọt sữa cứ thế thấm vào mớ bông gòn đã đục ngầu và chi chít vết mốc châm kim. “Kẹt ngoan lắm! Nín đi con! Ngủ đi con!”. Dỡn vỗ nhè nhẹ vào gối, thì thầm hát và mắt cũng liu riu ngủ.

Đêm xuống, Dỡn lần dậy lấy quạt mo phe phẩy đuổi muỗi rồi ngồi thừ ra bên mép chõng. Lũ mọt nghiến kèn kẹt. Chiếc chõng đã quá mục nát và ọp ẹp nhưng chúng vẫn thi nhau cắn cấu. Như Dỡn, chị khùng, bẩn, hôi, đi đến đâu cũng mang theo cả lũ dĩn bám trên tóc, trên khóe mắt, mỗi lần chị ngang qua, cánh đàn ông vẫn nhổ bọt miếng, bịt mũi và nôn khan, ấy thế nhưng đêm đêm, khi đàn con Dỡn đã say ngủ, phía sau hè bóng đàn ông vẫn loang nhoáng lượn qua, họ bịt mắt, bịt miệng Dỡn lại, dùng áo họ trùm lên mặt Dỡn. Những đứa trẻ do Dỡn sinh ra được xóm Thiết mặc định là con của cánh xe tải hàng đêm dừng nghỉ chân trên dốc Cô May. Dỡn điên thì làm sao biết được chúng là con ai?

Hơi nước từ phía mặt hồ thổi vào, len qua ô cửa nhỏ táp vào ngực Dỡn, lạnh và ngai ngái mùi bùn non. Sen mùa này đã tàn, những thân cây đang nằm oặt xuống, lẫn vào bùn để nuôi dưỡng những mầm gốc trở mình cho mùa sau. Đêm tối mịt và tĩnh lặng. Chỉ có tiếng chép miệng trong cơn ngủ mơ của đàn con Dỡn và tiếng mọt nghiến kèn kẹt vào tre nứa. Khóe mắt Dỡn hoe đỏ, sống mũi Dỡn cay cay, Dỡn tức ngực, lồng ngực chị đang có từng cơn co thắt dữ dội.

Tiếng khóc ban chiều của con Kẹt làm Dỡn co rúm và dại đi. Dỡn lao khỏi nhà, chạy ra bờ sông, liên tục múc nước dội lên người, vừa dội vừa hát, vò đầu bứt tóc rồi cười. Tiếng con Kẹt khóc vẫn vẳng đâu đó trong tiếng nước dội. Chị nhảy ùm xuống sông, ngụp lặn xuống tận đáy, sục đạp theo cả cát dội lên đầu, rồi chị bơi, cứ bơi từ bờ bên này sang bờ bên kia và ngược lại, cho đến khi sức cạn, chị ngồi thụp xuống bên bờ. Khóc tu tu. Rồi chị đi, từ đầu dốc đến cuối dốc, quanh hết cả làng Thiết. Thấy bóng mình liêu xiêu đổ dài trong đêm dưới ánh điện của cây cột đèn hắt xuống đường Dỡn cố vồ lấy. Không được, Dỡn lấy que vụt tới tấp. “Cút đi! Trả con đây!”.  Từ khi con Kẹt đi bầu ngực Dỡn căng tròn, những tia sữa cứ rần rần đòi bắn khỏi bầu ngực. Dỡn bứt tóc, bứt tai, cắn tay, tự véo ngực mình. Rồi nằm vật xuống, hai tay bịt chặt tai, mắt nhắm nghiền, co rúm. Chị gào như con thú hoang vừa bị cung tên của tay thợ săn cắm phập vào mắt. Chị quăng mình lên rồi lại đổ thụp xuống như con cá tức nước gặp phải trời dông ban trưa. Đuối sức, Dỡn nằm vật xuống, đôi mắt bạc thếch đầy tròng trắng, miệng cắn chặt những gọng cỏ khô…

Có tiếng sấm ì ầm, sau đó là những tia chớp sắc lẹm tưởng như chém rách từng mảng trời. Gió cuốn mù trời. Mưa ào những hạt to thô lố. Dỡn vùng dậy, cứ thế chạy, hai tay huơ huơ trên đầu đánh mưa. Đến bãi rác cuối làng, Dỡn xông vào cào bới, quằn xéo trong rác, xới tung mọi thứ đắp lên người mình. Vừa sục tìm chị vừa gọi: “Kẹt ơi!”.

Sáng ra, thằng lớn và bà Bảy tìm thấy Dỡn đang nằm vật trong đống rác, máu tưỡi ra tím cả chân tay.

***

Có tiếng xe ì ì rồi dừng trên đỉnh dốc. Như mọi khi Dỡn sẽ dừng lại và chạy ra, biết đâu sẽ xin xỏ được thứ gì đó cho đàn con mình. Nhưng hôm nay thì không, cả đêm qua quăng quật trong đêm giông rồi cào bới ở bãi rác khiến Dỡn kiệt sức hẳn. Dỡn nằm bẹp, hâm hấp sốt ở góc nhà trên chiếc chiếu rách. Chập chờn mê sảng.

– Mẹ ơi!

Tiếng kêu sợ hãi của con bé lớn từ gốc tre phía sau hè nhà Dỡn kèm theo những tiếng la hét, chống cự khiến Dỡn bừng tỉnh. Dỡn ngồi dậy ngơ ngác. Bản năng của người mẹ vừa mất con khiến Dỡn tỉnh. Dỡn lao về phía tiếng kêu phát ra. Nhìn thấy gã đàn ông đang ghì con bé ra đất, hàng cúc áo của con bé bị giật đứt, Dỡn rú lên, lao vào túm tóc gã kia giật, rồi vừa cào cấu vừa gào rú như con thú dữ. Gã ta trở người xô chị ngã chúi về phía sau, nhìn thấy con dao bên hè nhà, chị chạy lại vồ lấy và lao vào bổ thằng về phía gã. Gã đàn ông hốt hoảng bỏ chạy. Con bé khóc. Dỡn ôm con. Chị trợn mắt, cắn răng, những tia đỏ hằn lên man rợ.

Làng xóm kéo đến khi chiếc xe tải trên đỉnh dốc kịp rồ ga chạy mất. Dỡn vẫn lăm lăm con dao trong tay.

– Chi đó? Chi đó?

– Người xấu! Người xấu bà ơi!

Đàn con Dỡn thi nhau trả lời bà Bảy, tay chỉ về phía chiếc xe tải vừa mất hút. Bà Bảy cởi áo khoác của mình mặc thêm vào cho con bé. Những người đàn bà phía sau xầm xì bàn tán.

Làng Thiết được phen náo động bởi mẹ con Dỡn. Đến mấy ngày sau đó, hễ cứ nghe tiếng ì ì xe tải là Dỡn lại xách dao ra đứng trước cửa nhà. Đất, đá, cát sỏi… hễ cứ vớ được thứ gì là Dỡn ném xối xả.

***

Buổi sáng, Dỡn đã ngồi bên bãi rác lục lọi. Tay cào bới, tay cho vào miệng những thứ nhặt nhạnh được. Chốc chốc lại đút cho con chó cạnh bên một miếng nhưng cũng có lúc dùng tay kéo đuôi nó ra để dành phần ăn “cái này để dành Kẹt!”. Dỡn nói với lũ chó như thể với người. Dỡn gỡ sợi ruy băng màu hồng trên bó hoa khô cột lên tóc: “Công chúa đây! Công chúa đây!”.

Đàn con Dỡn bới tìm những cái chai, chiếc lon người ta vứt đi để đổi lấy thức ăn. Dỡn cũng lấy cái túi ni long, nhặt những tờ tiền âm phủ cho vào túi. “Để dành cưới vợ cho thằng lớn”. Dỡn cười khanh khách. Tóc tai rối bời. Những tia nắng sớm mai len xuống nhảy nhót trên những chiếc đầu tóc vàng hoe của mẹ con Dỡn.

Gió vẫn rít đều trên cánh đồng. Người ta đã lấp hồ sen giữa đồng để trồng lúa. Những đêm mùa hè nắng nóng, người làng Thiết cùng nhau đi ngủ đêm trên cát. Dỡn cũng đi, đàn con tíu tít phía sau, thi thoảng chị lại ngoảnh mặt sang hỏi thằng lớn: “Con Kẹt đâu rồi?”.

Tranh của họa sĩ Trần Nhương

CHIỀU CHAO CHÁT NẮNG…

 

H’Siên ngồi lưng chừng bậc thang hứng nắng.

Nắng len qua kẻ hở giữa những tấm ván vách, dựng thành từng đường xiên xiên trên không gian. Nắng quệt một vệt dài trên sàn nhà, quệt ngang mặt Siên, những hạt bụi li ti đang bay đùa trong nắng.

Dưới gầm sàn lũ gà giành thức ăn với lợn cắn nhau kêu chí chóe.

Cha ngồi đốt thuốc. Từng làn khói vắn víu vào nhau bay lưng lửng nắng và bụi. Có lẽ, cha đang khát rừng hoặc đang nhớ anh Duy. Bao nhiêu năm cha cùng mấy anh chị cán bộ huyện miệt mài chống phá rừng nhưng rừng vẫn bị cắt xẻ thành từng mảnh nhỏ. Còn anh Duy thì bỏ làng đi mấy năm rồi, anh mang trong mình giấc mơ đổi đời, giấc mơ về thành phố tráng lệ, xa hoa, con người được ăn sung mặc sướng mà chẳng cần phải lên nương lên rẫy. Đã bao năm rồi, chiều nào cha cũng nhìn về phía biên giới ngóng con. Đang đêm Siên nghe thấy tiếng cha gọi con trong mơ: “Duy ơi! Quay lại đi con, quay lại với cha đi, đừng đi!”. Cha bươn qua những tấp nập người trước mặt, chợ Phú Quang hôm ấy đông lắm, người làng xuống chợ sắm Tết đông lắm. Cha đạp lên những gánh hàng rau, hàng trứng để bươn chạy theo anh Duy nhưng vẫn không kịp, tiếng cha khản đi, lạc giữa dòng người mua bán, chiếc ô tô chở anh Duy đã khuất sau làn sương đặc quánh. Cha ngã xuống đường, bấu lấy ngực mình, tên anh đứt quãng theo từng tiếng nấc nghẹn của cha.

– Cha ơi! – Siên vỗ vỗ vào vai cha như cha vẫn làm những lúc dỗi hờn Siên khóc. Cha ôm Siên vào lòng. Nước mắt cha chảy ướt cả vai áo Siên.

***

– Cô giáo Siên lên lớp về đấy à?

– Dạ!

Siên nhìn Cường với ánh mắt vừa ngại ngùng, vừa lạ lẫm vừa nghi hoặc, mưa lâm thâm rắc lên những bông xuyến chi bên đường, Cường là thanh niên dưới xuôi lên làng lập nghiệp, kỹ sư hẳn hoi, tốt nghiệp ra trường gia đình chạy suất biên chế nhà nước sẵn rồi ấy thế nhưng Cường không làm, anh ngược phố lên với làng Blứ, bảy năm rồi, lúc ấy Chư Pứ như đứa con sinh sau đẻ muộn của mảnh đất Gia Lai, thường thì những sinh viên mới ra trường sẽ chẳng rời xa được thành phố, sẽ chẳng rời xa được bố mẹ, cũng sẽ chẳng chọn những mảnh đất mới như anh. Mới đầu H’Siên không tin Cường đến đây là chỉ để trồng tiêu, trồng mì như anh nói và như những gì cô thấy bởi trước đó cũng có bao thanh niên từ dưới phố lên cắm làng nói là lập nghiệp nhưng thực chất chỉ lợi dụng cái vỏ bọc đó mà phá rừng, phá đất và lôi kéo thanh niên làng cô bỏ làng vượt biên. Ấy thế mà thời gian làm cho H’Siên yêu Cường, chính xác là từ giây phút Cường giúp lớp học của cô dựng nhà xí, hướng dẫn bà con vệ sinh đúng nơi để không gây mầm bệnh. Hôm ấy chị H’Nhí một tay cầm chiếc khăn, một tay đỡ thằng bé hai tháng tuổi để ra phía sau lưng buộc lại, Cường giật mình chạy đến đỡ, cả đám con gái cười Cường. Siên cười Cường. Trong lúc mọi người đang chỉ tay về phía Cường không ngớt được cười thì bất chợt Siên bắt gặp ánh mắt anh nhìn cô, thoáng chút ngại ngùng rồi cô cũng nhìn anh, ánh mắt cứ thế hút vào nhau như thôi miên. Siên và Cường yêu nhau, cha Siên vui lắm, anh Duy vui lắm, Cường bảo, cha anh cũng vui lắm. Cường đã tính đến ngày dựng ngôi nhà sàn ở làng Blứ, hằng ngày Siên lên lớp dạy bọn trẻ cái chữ, anh lên rẫy chăm bẵm vườn tiêu, anh sẽ đưa hạt tiêu làng Blứ ra với thị trường thế giới, anh sẽ dạy bà con làm kinh tế để thoát nghèo, anh sẽ làm rất nhiều việc khác nữa…

Nhưng bây giờ cha không muốn Siên gặp Cường: “Con và thằng Cường đừng yêu nhau nữa được không con”. Siên thấy khóe mắt cha hoe đỏ. Trong bữa tiệc ra mắt gia đình hai bên hôm trước, cha Cường hình như tức giận, cha Siên cũng tức giận, rồi cứ thế cha kéo Siên đi về phía làng, cha Cường kéo anh xuôi về hướng phố. Siên và anh ngoái nhìn nhau. Xa dần. Mờ dần. Sương lấp đầy khoảng cách giữa cô và anh, vườn tiêu đã mấy tháng rồi vắng bóng anh, Siên cũng mấy tháng rồi thiếu anh, lòng Siên nhớ anh. Cái bụng, cái tay Siên nhớ anh. Nhớ đến điên dại. Nước mắt Siên rơi. Trời vẫn chao chác nắng. Từng tia nắng xiên xiên trên tóc Siên. Hanh hao. Nồng nồng. Siên vẫn chưa hiểu chuyện gì đang xảy ra?

***

Chiều chao chát nắng. Phố thị nồng nã hơi người. Phố thị ồn ào xe cộ. Phố thị tấp nập bán mua.

Gã chẳng thể nào quên những tháng ngày ấy,

Trời trong. Đêm sâu và dày. Gã đang đứng ở khu rừng đầy cây cổ thụ, thân cây to không ôm xuể, cao vút, thẳng đứng. Không gian rừng yên tĩnh, lắng động. Gã cười. Gã vẫy tay ra hiệu lệnh bắt đầu khai thác. Gã đưa lưỡi cưa dí sát vào thân cây, tiếng máy rè rè phát ra, nhựa cây ứa tươi rói, thườn thượt lăn chảy. Đàn em gã vào cuộc. Cây đổ liên hồi. Cánh rừng rung lên. Không gian yên ắng bị xé tan. Chim bay tán loạn. Vài chú chim thấy ánh sáng phát ra từ đèn pin bay đâm vào, tay thợ cưa vừa cưa dứt thân cây cười khinh khỉnh “có mồi”, hắn vặn cổ mấy con chim xấu số vừa sập bẫy, liệng lên ca bin chiếc xe tải độ cho bữa nhậu sáng hôm sau. Rừng rậm. Chim nhiều. Tổ chim mùa sinh sản rơi rớt tung tóe. Những tổ chim mẹ đang kì ấp trứng rơi xuống đụng đầu thợ cưa, trứng vỡ, những con chim non chưa kịp thành hình đầy đủ đỏ hỏn, ngoe nguẩy. Chết. Muông thú gầm rú.Tiếng nai mẹ nai con róng dài. Tiếng lợn rừng, gà rừng… lẫn lộn, thất thanh.

Những thân cây lớn nhanh chóng bị đốn ngã. Cành lá ngổn ngang. Côn trùng rên la vì bị chấn động. Không gian trước mặt hoang hoải, xác xơ. Nhựa cây nhiễu ra đỏ ngòm, trắng bết. Hai chiếc xe tải độ chất chật cứng gỗ. Trời sắp sáng. Gỗ đã đầy xe. Gã ra hiệu lệnh cho cánh đàn em rút quân. Xe chạy trên con đường đầy lá khô, bụi cuốn mù mịt. Trời vẫn tối, chim thú bị đánh thức nháo nhác chạy. Léo nhéo kêu.

Chuyến đi đêm đầu tiên trót lọt, gã ăn mừng. Mùi rượu vang thượng hạng tỏa ra nồng nàn, ngây ngất. Quán thú rừng! Chẳng biết người ta lấy đâu ra mà lắm thú rừng? Gã và cánh đàn em thi nhau vờn chú khỉ tơ cột thẳng giữa mâm. Chú khỉ sợ hãi co quắp người, run rẩy, nước mắt chảy, nó chấp tay vái lạy liên tục. “Nhìn kìa, khỉ còn biết lạy như người”, gã chỉ tay cười khoái chí, đàn em gã cười theo. Phụp! Nửa hộp sọ chú khỉ tơ bay lác sang bên. Máu phun ra từ đỉnh đầu, cánh đàn em ới nhau ăn cho nóng, cho tươi, cho bổ. Vừa ăn vừa tấm tắc khen ngon, thi thoảng xỏ ngón tay vào khẩy răng, ngoáy mũi. Khỉ, rắn, chồn…những loài vật bị giam cầm trong chiếc khung sắt chờ khách chứng kiến hành động hãi hùng, man rợ của loài người, rợn ngợp trước cái chết của đồng loại, chúng vây lấy nhau trong sợ hãi, nhìn nhau cầu cứu.

Sương mù. Trời dày đặc. Những thân cây run rẩy theo từng nhịp cưa xẻ ngang thân, cả cánh rừng run lên theo tiếng máy, loài chim tan tác kêu. Trời sắp sáng. Gã cho lệnh rút quân, gỗ đã thầy thùng xe, đàn em gã nhanh như con thoi lấy từ những lùm cây bên đường mỗi nơi một thứ: vô lăng, bánh xe, đèn… mấy phút sau là đâu vào đấy. Những chiếc xe tải độ nối nhau chạy, một đoạn thì rẽ về mỗi nơi một chiếc. Trời đổ mưa, đường lầy lội, những chuyến xe chẳng thể nào ra khỏi rừng về nơi bán buôn, trao đổi trước khi trời sáng, có tin báo đội tuần tra đang đi tuần, gã sẽ phải thoát ra trước khi bị phát hiện, gã không liên lạc được với người mà lâu nay gã vẫn chi tiền để hắn bảo kê cho gã. Gã cuống. Gã cần tìm một người ở địa phương này, họ có thể thuộc đường và gã có thể mua chuộc được bằng tiền. H’Siên trong vai cán bộ kiểm lâm, cô thỏa thuận với gã sẽ bảo kê cho xe thoát khỏi rừng an toàn, “hai mươi phần trăm hoa hồng nhé!”. Siên ngả giá. “Ô kê!”. Gã đồng ý. Cuộc điện thoại kết thúc. Gã bắt đầu cho xe chạy. Một tiếng sau thì gã bị bắt. H’Siên không ra mặt. Cha nuôi nhận ra gã. Gã chính là người phía bên kia chiến tuyến với ông và cha mẹ H’Siên, hòa bình rồi, biết rằng những gì quên được thì hãy quên cho nhẹ lòng. Ắt cũng là tại chiến tranh, người thắng kẻ thua đều mất mát. Ấy nhưng trong ông cái giây phút ở H3 ngày ấy, tên lính liên tiếp nện báng súng vào thân thể người phụ nữ đã trúng đạn đến chết vẫn không thể nào phôi phai được. Rồi cái ngày ông núp sau lùm cây chứng kiến cảnh gã nã súng vào đồng đội mình – cha H’Siên. Ông chẳng thể quên.

Ông và gã nhìn nhau. Chút giật mình. Ông không thể cất thành lời. Gã cay cú “ông muốn trả thù tôi?”. Không! Chính ông cũng chẳng ngờ gặp lại gã trong hoàn cảnh này nói gì đến chuyện trả thù, ông cũng hiểu đó là chiến tranh, thế nên cái ngày ông bắt được gã, ông hận gã đã giết hại đồng đội ông, dày xéo đồng bào ông nhưng khi thấy gã khóc và van lơn: “Tôi còn mẹ già và con nhỏ, tha cho tôi”, ông đã không kìm được lòng mà từ từ thu súng lại. Nếu là trả thù, ngày ấy gã đã chết dưới tay ông.

Gã vào tù vì tội phá rừng. H’Siên và cha nuôi làm thế chẳng phải vì thù hận. Vì những thớ rừng đang bị cắt xẻ đến tàn độc, vì những cơn hạn hán và những con nước lớn bất ngờ đổ xô xuống làng Blứ.

***

– Ông Vũ nghĩ gì mà đăm chiêu thế!

–  Tôi nhớ cha mẹ cái Siên quá ông à!

Ngày còn ở khu căn cứ H3 cha mẹ Siên và ông chẳng khác nào anh em ruột thịt, chính cha Siên đã đưa ông về cưu mang trong lần ông bị thương nằm kiệt sức bên tảng đá vì trúng đạn cửa địch. Lúc ấy H’Siên mới được ba tháng tuổi. Đã hẹn với nhau hòa bình ông sẽ đưa gia đình vào Tây Nguyên lập nghiệp để được ở gần nhau, mai này H’Siên và thằng Duy nhà ông lớn lên biết đâu chúng sẽ yêu nhau và thế là thành sui gia. Ấy nhưng ngày trở về từ khu căn cứ H3 ông một tay ôm bình hài cốt của cha mẹ H’Siên, một tay ôm con bé ghì chặt vào lòng, Siên vẫn còn bé lắm, đôi mắt trong veo của đứa trẻ sinh ra ở rừng vẫn không gợn chút buồn vì những mất mát nó đang trải qua, nước mắt ông bắn chảy lên mái tóc he vàng vì nắng của con bé, nó ngơ ngác nhìn ông khóc rồi cười. Cũng từ đó ông trở thành cha con bé, ông mang thằng Duy vào dựng nhà sàn sống ở làng Blứ để H’Siên không phải lạ lẫm. Con bé cứ thế lớn lên bên ông, thành ruột thịt, thành tất cả của cuộc đời ông.

Siên đứng từ phía sau nghe hết câu chuyện của cha. Siên ơn cha. Siên chẳng thể làm cha buồn. Cha Cường và cha nuôi, cả ama amí Siên nữa trước đây là những người đứng ở hai bên chiến tuyến. Cha Cường chính là người đã chặt cái cây, phá cái rừng làng Siên. Siên hiểu rồi. Siên sẽ chẳng thể bên Cường. Đã mấy tháng nay Cường không quay lại làng Blứ, không một dòng thư gửi Siên, không tin nhắn, cuộc gọi nào. Siên cũng không liên lạc, thời gian trôi qua Siên và Cường sẽ xa nhau. Nhất định thế!

Nhưng Siên yêu Cường, Siên nhớ Cường quá! Tiếng của Cường hình như đang thầm thì bên tai Siên. Ấm áp lắm. Ngọt ngào lắm. Cái bụng, cái tay, cái đầu Siên nhớ anh đến quay quắt. Siên chạy băng qua rẫy mì, băng qua những hàng tiêu mởn mởn xanh, cô đổ ào xuống suối. Siên phải tắm, phải tắm để nước suối gội rửa hết nỗi nhớ nhung trong lòng Siên. Cô nhào lộn giữa lòng suối, vẫy vùng cùng con nước để nước suối mang theo nước mắt, nỗi buồn, cả tình yêu mãnh liệt mà cô đã trót dành cho Cường đang cứ từng giờ từng phút hiện hữu trong trái tim Siên nữa.

Cường về thật, anh đứng đó từ khi nào, trái tim Siên đập thình thịch như muốn nhảy ra khỏi lòng ngực, mặt ửng đỏ như quả táo chín lựng. Siên đã rất muốn ào tới ôm chầm lấy anh mà khóc lóc, mà hờn dỗi cho thỏa nhung nhớ nhưng rồi cô lại thôi. Cô chẳng thể nào bên Cường, ánh mắt cha vẫn dõi theo Siên, ánh mắt hoe đỏ ậng đầy nước. Siên khóc. Anh cũng khóc.

***

Gã hẹn gặp ông. Trời chiều ấy cũng chao chát nắng. Cái nắng đổ lên những héc ta tiêu cho trái bói. Cái nắng đổ lên những vườn mì mơn mởn xanh. Cái nắng đổ lên những con đường bazan bụi đỏ. Làng B’lứ rộn ràng tiếng ê a trẻ đánh vần từ lớp học của Siên. Thấy Cường, lũ trẻ ùa ra mừng rồi túm nhau bên chân bậc thang nhà sàn chia nhau bì mận Cường mang từ dưới phố lên. Đứa nào đứa nấy nhỏm nhẻm ăn đến ngon lành, con bé Siu Ly bảy tuổi cõng theo em đến lớp, nó cắn đôi quả mận, măm từng chút một đút cho em. Trẻ làng là thế, đứa nào cũng khỏe mạnh, đứa lớn tự chăm đứa nhỏ, tự ăn, tự ngủ và hình như rất ít khi nghe chúng khóc, đôi mắt đứa nào cũng trong veo y như giọt sương lấp lánh trên cánh hoa rừng vào mỗi sớm mai.

Hai người đàn ông ngồi đối diện nhau. Gã và ông. Họ từng là bạn. Họ từng là kẻ địch của nhau. Họ không nói, chẳng ai nhìn ai, trời vẫn chao chác nắng, những tia nắng rọi qua xiên xiên trên vách nhà, xiên xiên giữa hai người. Nén tiếng thở dài. Những giọt nước mắt bỗng dưng chảy ra bên khóe mắt của hai cuộc đời quá nửa.

Gã cúi mặt xuống không dám nhìn ông. Ông cũng cúi mặt không nhìn gã. Gã đã làm quá nhiều chuyện có lỗi với gia đình Siên, có lỗi với cái làng này. Từ sau khi chấp hành xong án phá rừng trái phép, vợ gã vì bệnh mà qua đời, thằng Cường cũng bỏ gã lên mảnh đất Blứ để trả nợ thay gã, nó lao tâm đầu tư vào trồng tiêu, trồng mì, nó dạy bà con làng làm kinh tế và cùng cha con Siên kết hợp với cán bộ chống vượt biên trái phép, chống phá rừng. Không đêm nào gã thôi dằn vặt mình, đã nhiều lắm những lần gã muốn tự tìm về làng B’lứ quỳ trước mộ cha mẹ Siên mà tạ tội, quỳ trước Siên mà xin lỗi, cúi đầu trước dân làng mà ăn năn xin tha thứ nhưng gã chẳng đủ can đảm. Gã ngước mặt về cánh rừng phía bên kia, ánh mắt gã hằn lên những đau đớn, đã từng một thời gã đứng về phía bên kia giương súng vào đồng bào cùng chung dòng máu với gã, đã từng có lúc gã vì tiền mà đứng giữa những hàng cây cao to hô xẻ, quát cắt. Gã thở dốc ra, tiếng thở khó nhọc. Ông đỡ gã. Gã bấu lấy ngực mình. Ông cũng không kìm được. Nhưng ánh mắt ama, amí của cái Siên vẫn hiển hiện rất rõ trong tâm trí ông, những gốc gỗ ứa nhựa tươi như màu máu vẫn hiển hiện rõ trong tâm trí ông, chiếc ô tô chở thằng Duy khuất xa tầm nhìn vẫn hiển hiện rõ trong tâm trí ông.

– Thôi ông về đi, tôi chẳng thể nào quên!

– Tôi cũng chẳng dám mong rằng sẽ được ông thứ lỗi nhưng xin ông hãy cho tôi được làm một việc gì đó coi như đền tội với cuộc đời này. Thằng Duy nhà ông, tôi hứa sẽ đưa nó trở về với ông an toàn – Gã đi, bóng gã đổ dài trong chiều chao chác nắng.

Siên bỏ ra bờ suối ngồi, dòng nước còn sót lại sau những ngày nắng hạn rỉ ra trôi, trái tim Siên lại đập thình thịch, lúc nãy cái đầu, cái tay Siên cứ muốn ngả vào vai Cường, ôm chầm lấy Cường như lũ trẻ nhưng chẳng thể. Cường đuổi theo, anh ngồi xuống cạnh Siên, cô lại dịch ra một chút. “Anh biết có dùng cả cuộc đời này cũng không thể chuộc hết lỗi với gia đình em nhưng anh chẳng thể nào quên em, quên làng B’lứ!”. Siên khóc. Anh cũng khóc.

***

Cha ngồi đốt thuốc bên góc nhà. Từng làn khói nhờ nhờ trắng vắn vít vào nhau, quện vào những sợi nắng xiên xiên giữa không gian. Đã bao lâu rồi trời chẳng cho hạt mưa nào, từ ngày cha Cường đến gặp cha đến bây giờ, chiều nào cha cũng ngồi như thế.

– Ông Vũ ơi, ông Vũ ơi! Thằng Duy về rồi! Thằng Duy…

Từ nhà sàn ông lập cập chạy xuống. H’Siên bỏ lớp chạy ra. “Đúng là anh Duy về cha ơi!”. Họ ôm lấy nhau trong nước mắt, ông nắn từng bộ phận trên cơ thể Duy.

– Cha ơi! Con nhớ cha! Nhớ Siên. Nhớ làng Blứ quá! Cha tha lỗi cho con nhé!

– Con về là tốt rồi. Từ nay ở đây với cha, với Siên trồng tiêu, trồng mì, nuôi con gà, con lợn được không con!

– Dạ. Cũng may nhờ anh Cường và bác ấy con mới về với cha nhanh vậy đó cha ạ! – Thằng Duy vừa nói vừa khóc vừa chỉ tay về phía cha con Cường, thì ra cha con họ đã đưa Duy về. Gã cũng khóc. Đến cuối cuộc đời, gã cũng làm được một việc tốt rồi. Tốt rồi. Gã nghĩ thế và gã khóc.

Cường đỡ cha quay trở về phố. Ông phải đi để kịp cho buổi xạ trị sáng sớm mai. Siên nhấp nhổm như muốn đuổi theo, “ra chào nói với thằng Cường một câu đi con”. Cha giục. H’Siên lắc đầu, nước mắt ngân ngấn. Cha gọi với theo, gã quay lại:

– Cám ơn ông! Cám ơn cháu!

Gã mỉm cười lắc đầu:

– Tôi nợ cha con ông nhiều lắm!

***

Chiều vẫn chao chát nắng. Làng Blứ hôm nay có cán bộ về thăm, cả làng vỗ tay rần rần khi nghe cán bộ thông báo sẽ đóng cửa rừng để giữ cây và tái tạo rừng.

Cường lại dắt cha đến tìm ông. Anh bảo chẳng thể nào quên được Siên, xin ông hãy cho cha anh một cơ hội. Bên góc sàn nhà, lũ trẻ vẫn tíu tít chia nhau bì mận Cường mang từ phố lên. Mắt đứa nào cũng long lanh sáng như giọt sương mai trên cánh hoa rừng. Ông nhìn thẳng vào mắt gã. Gã cũng ngẩng đầu nhìn ông. Đã bao lâu rồi họ nhìn nhau. Ông nói.

– Bọn trẻ không có lỗi!

Ông dịch sang ngồi cạnh gã, hai người thả ánh nhìn đăm chiêu về những vườn tiêu mơn mởn xanh phía trước. Trời đang nắng lại bất chợt mưa, mưa xới tung dòng bazan đỏ ngàu, ấy như là sự ban ơn của trời dành cho làng. Nước suối được mưa bạc đục như dòng sữa miên man vỗ vào những tảng đá rêu xanh nối nhau giữa lòng suối. Cường kéo H’Siên về phía mình, trái tim H’Siên lại đập thình thịch, cái đầu, cái tay H’Siên cứ muốn choàng lấy mà ôm anh thật chặt nhưng Siên không làm thế, cô đẩy anh ra. Cường lại siết chặt cô thêm chút nữa vì sợ H’Siên sẽ lại chạy mất, H’Siên chẳng thể nào thoát ra được vòng tay đầy ma lực của tình yêu ấy. Mưa thấm ướt tóc Siên, những sợi tóc he vàng dính vào nhau trên đôi vai đầy đặn của người con gái. Mưa làm ướt ánh nhìn say đắm nồng nàn của người đàn ông đang yêu. Mưa nhuộm ướt nụ hôn nóng rẫy của đôi trai gái yêu nhau sau bao ngày cách xa.

TRƯƠNG THỊ CHUNG

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *