Thơ Trần Nhuận Minh: Có thứ thuốc nào chữa đau nỗi lòng Dân…

Vanvn- Có một nhà thơ nằm trong bệnh viện/ Vết thương ông, lặn vào cõi tinh thần…/ Hội chẩn thế nào cũng không tìm thấy bệnh/ Có thứ thuốc nào chữa đau nỗi lòng Dân…// Lòng Dân trong ông là những người bất hạnh/ Từng nộp cho non sông giọt máu cuối của con mình/ Từng hiến cho quê hương hạt gạo cuối cùng trong rá rách/ Chỉ mong có cuộc sống ấm no, đất nước hòa bình…

Nhà thơ Trần Nhuận Minh

 ĐI TRONG LÀNG SẤM

Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm là một nhà thơ lớn ở thời Mạc. Sấm kí là tác phẩm rất đặc sắc của Cụ, do người đời sau ghi lại, gồm những tiên đoán lạ kì và bí ẩn về Con Người và Cõi Thế. Rất khó minh bạch câu nào của Cụ và câu nào người đời sau thêm vào. Làng Sấm là tên tôi đặt cho làng Cổ Am, xã Lí Học, huyện Vĩnh Bảo, Hải Phòng, quê hương của Sấm kí Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm…

 

Đi trong làng Sấm mà vô cùng im lặng

Nghe rào rào tiếng lá bạch đàn rơi trên đường bê tông

Tưởng Cụ Trạng vẫn còn kia, khăn xếp, áo lương,

guốc mộc

Phe phẩy quạt nan, lững thững đi ra cánh đồng

 

Cụ Trạng nghĩ gì, hầu hết chúng ta nay đã biết

Thơ Cụ năm trăm năm, trung nghĩa sáng ngời

Còn Sấm kí, biết câu nào là của Cụ

Ai giải mã được lẽ huyền vi

Ai hoạch định được lòng người…

 

Đất nước sáu nghìn năm sinh ra Thầy Khổng

Dựng tượng Thầy ở Cửa Trời(1) rồi lại cất Thầy đi

Thủng tầng ô dôn, thiên nhiên đã thay lịch

Tuyết tan giữa mùa đông, gió lạnh suốt ngày hè

 

Đã khác rồi, các khái niệm về tử sinh,

bạn thù và nước lửa

Trên am Bạch Vân,

mây trắng thời Cụ Trạng vẫn còn bay

Bao pho tượng cũng đã bay những nước sơn hào nhoáng

Sông lặng lẽ trôi, mà mài mòn cả bóng những đền đài…

 

Chỉ nên tin vào giọt mồ hôi còn nóng trên tay

và hạt cơm đang chín trong nồi

Xin trả cho gió mây,

hàng nghìn trang sách Kinh ấu trĩ và giả dối

Bạn tốt sốt ruột chờ ta chết, kề dao nhọn sau lưng

Kẻ thù ném bánh mì cho ta ăn, khi ta đang đói…

 

Mọi giá trị đã đổi thay, kể cả điều bí ẩn

Sấm Trạng đọc thế nào, trong ánh phản quang

của thời đại hậu hạt nhân

Thớt có tanh tao, ruồi chẳng còn mà đậu…(2)

Được lòng Trời mới có chốn dung thân … (3)

 

——————

(1) Thiên An Môn

(2) Hai câu thơ của Nguyễn Bỉnh Khiêm (có nhiều dị bản):

Thớt có tanh tao, ruồi đậu đến,
Ang không mật mỡ, kiến bò chi?

(3) “Hoành Sơn nhất đái vạn đại dung thân”, tương tuyền là câu Sấm Trạng Trình dành cho chúa Nguyễn: Một giải Hoành Sơn, muôn đời dung thân. Nhà Nguyễn sụp đổ năm 1945.

 

TIẾNG GỌI

 

Bạn ơi

Bạn có bao giờ nghe thấy

Tiếng gọi mơ hồ và xa vắng của Thế Gian

Trên cao xanh kia

Khiến bạn phải ngẩng đầu

Và bạn nhìn sâu hơn vào chính bản thân mình

 

Bạn ơi

Có khi nào bạn lặng lẽ đi

Trong tĩnh mịch khuya khoắt

Mà chợt nghe vang

Tiếng gầm im lặng của đất đai

Khiến bạn phải bất ngờ ngừng bước

Và tim bạn đập rộn ràng hơn

Những khát vọng không cùng của những ngôi sao…

 

Bạn ơi

Có buổi chiều nào

Bạn ngồi bên cửa sổ

Nghe đâu đây

Tiếng rền tiếc nuối của Mùa Thu xưa

Trong chiếc lá vàng rơi từ vòm cây xanh

bên bờ con sông hiu quạnh cũ

Đã bỏ quên cánh buồm nâu cuối gió heo may

Mà thăm thẳm nhớ thương một người…

 

Bạn ơi

Có đêm nào bạn thao thức vì một lí do không thật rõ ràng

Nghe toàn thân rung lên

Hồi hộp lạ thường

Bạn muốn kêu to lên một tiếng cho chỉ một mình bạn nghe

Nhưng không thể

Và bạn nhận ra

Những gì mình đã có là vô nghĩa tầm thường nhạt nhẽo…

 

Chao ôi

Nếu chưa một lần

Vâng, nếu chưa một lần

Bạn nghe thấy những âm vang hư huyền xao xác ấy

Mà tâm can bạn bình yên

Thì làm sao, bạn có thể chứng minh được

Cuộc đời bạn là đáng yêu và cao đẹp biết nhường nào…

 

CÕI HOANG

 

Bao người mang những bí mật xanh rờn

Giấu dưới cỏ hoang, vài bông lau trắng toát

Không ít sai lầm, cũng không ít tội ác

Một đời họ đã làm. Chỉ họ biết mà thôi…

 

Những vinh quang… thiên hạ đón nhận rồi

Nhiều hơn cả những gì thực có

Hãy thương… giữa biển đời bão gió

Họ lựa sóng mà đi… để được cái phận mình…

 

Vẫn sống những bí mật động trời dưới cỏ hoang xanh

Dù xương trắng đã mục trong đất tối

Chỉ có bông lau khẽ run khi trăng mờ gió thổi

Muốn nói một điều gì… như có lại như không…

 

BÓNG TỐI

 

Anh chỉ tâm sự với một người

Thì hãy tin là anh đã nói với nhiều người

Và có thể với toàn thế giới

 

Anh có hiểu vì sao

Những tiếng rỉ tai trong buồng kín

Đã từng vang to trên mọi mái nhà cao…

 

Cái hớ hênh của bạn tốt

Sự vô tình của vợ con

Đều có thể hại anh

Chưa kể kẻ xấu bao giờ cũng nhiều

Kiên trì và thâm hiểm

 

Chúng ta thường nhìn vào ánh sáng

Mà quên bóng tối ở ngay sau lưng

Bóng tối không xua tan được

ánh sáng của một ngọn nến(*)

Nhưng hàng triệu ngọn nến

Chỉ làm cho bóng tối co lại và bền vững hơn

 

Bóng tối hùng vĩ và bạo liệt

Tồn tại hiển nhiên

Đầy những bất ngờ…

 

Đừng quên

Từ thủa mở trời

Trái đất đã quay

nửa mình trong bóng tối…

________

(*) Lấy ý từ Lời Phật

Tranh của họa sĩ Nguyễn Quang Thiều

CÓ MỘT NHÀ THƠ…

Bài thơ này, tôi đã đọc cho Phạm Tiến Duật nghe khi tôi lên thăm ông lần cuối cùng (ngày 15-11-2007). Khi tôi đến thì ông đã ngồi bên bàn uống nước ở hành lang phòng ông nằm điều trị, đang đọc thư của ai đó gửi cho ông. Ông bảo: “ Minh viết về mình thế này là viết ở cái góc khuất của đời mình. Cảm ơn Minh. Viết đến thế là cũng hết rồi đấy. Sau này sẽ in được chứ bây giờ thì khó….”

Tôi đã giữ trong sổ tay của tôi từ ấy. 10 năm. Nhân Kỉ niệm 10 năm ngày Phạm Tiến Duật mất, tôi chia sẻ với các bạn thơ… Cũng là một nén tâm hương thành kính thắp cho ông…

(4-12-2017)

 

Có một nhà thơ nằm trong bệnh viện

Vết thương ông, lặn vào cõi tinh thần…

Hội chẩn thế nào cũng không tìm thấy bệnh

Có thứ thuốc nào chữa đau nỗi lòng Dân…

 

Lòng Dân trong ông là những người bất hạnh

Từng nộp cho non sông giọt máu cuối của con mình

Từng hiến cho quê hương hạt gạo cuối cùng trong rá rách

Chỉ mong có cuộc sống ấm no, đất nước hòa bình…

 

Nay đây đó đã ấm no, cả nước đã hòa bình

Họ bị hất lên thị thành, tự bán mình trong chợ(1)

Bán chẳng ai mua… Tự nghĩ số phận mình khốn khổ

Chẳng dám trách ai… Chỉ lặng lẽ cúi đầu…

 

Nhà thơ tự mình chuốc lấy nỗi đau

Cái vòng trống không… bị coi là bệnh hoạn(2)

Nhân dân yêu ông, gọi ông là Bạn

Nhưng khi ông lâm nguy… họ chỉ biết bó tay…

 

Nhà thơ nằm trong bệnh viện đã lâu ngày

Bệnh có giảm không?… Chỉ có Trời mới biết

Mà Trời thì xanh đến vô cùng bất diệt

Xanh tự nghìn xưa… Cũng chẳng để làm gì…

 

Bệnh viện Hữu nghị Việt Xô, 15-11-2007

 

————————

(1):Trong khoảng 10 năm (từ 2001 đến 2010), những người nông dân không có việc làm kéo lên thành phố, tụ tập từng nhóm ở ngã ba đường hay cổng chợ, để có ai mượn mình thì đi làm thuê .

(2) Theo các tư liệu và hồi ức của bạn bè (đã đăng báo) thì vì bài thơ Vòng trắng, nhà thơ Phạm Tiến Duật đã bị khai trừ Đảng, hạ cấp quân hàm và xuất ngũ. Có khi uống chén rượu, ông đứng khóc hu hu. Ông lâm bệnh hiểm nghèo, trước khi mất 1 tháng, năm 2007, ông được tặng Huân chương Lao động hạng Nhì và 5 năm sau, được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ thuật đợt 4, năm 2012.

Bài thơ như sau:

Vòng trắng

 

Khói bom lên trời thành một cái vòng đen

Trên mặt đất lại sinh bao vòng trắng

Tôi với bạn tôi đi trong yên lặng

Cái yên lặng bình thường đêm sau chiến tranh

 

Có mất mát nào lớn bằng cái chết

Khăn tang, vòng tròn như một số không

Nhưng bạn ơi, ở bên trong vòng trắng

Là cái đầu bốc lửa ở bên trong.

 

PHẬN GÁI

 

Em không coi rét là gì

Chân trần, váy ngắn, áo thì phong phanh

Hình như qua tuổi xuân xanh

Giữ sao được vẻ trong lành, ngây thơ

Chưa chồng thì đợi, thì chờ

Thịt da khoe đến bao giờ mới thôi…

 

Trời đang lạnh thế, em ơi

Thương em mà dạ ngậm ngùi, không yên

Nào ai hiểu được lòng em

Những ngày trống trải, bao đêm lạnh lùng…

Thì thôi, cố… để  có chồng

Còn hơn bến vắng thuyền không. Một mình…

 

Làm sao mà dứt được tình

Rồi ra đen bạc, thác ghềnh… là đâu…

 

TÂM SỰ VỚI BẠN

 

Mình già rồi, có còn cái chi đâu

Câu thơ viết, hai phần ba nước mắt

Cố nói thật lòng mình, cố nói lên sự thật

Mà yên thân, đã là phúc lắm thay!

 

Mình già rồi, biết nghĩ thế nào đây

Sống lương thiện, bây giờ sao khó thế

Vừa là bạn thân, thoắt đã thành ác quỉ

Biết tin ai? – Đồng chí của chính mình!

 

Mình già rồi, màng chi đến lợi danh

Bao kì vọng biến mình thành lầm lỗi

Cả một đời, mình sẵn lòng đánh đổi

Lấy một câu thơ trung thực với Nhân Dân !…

 

PHÍA CUỐI CON ĐƯỜNG…

 

Tôi luôn luôn nghĩ

Vẫn có ai chờ đợi tôi ở phía cuối con đường

Tôi không thể nào không đến đó

Và tôi đi

Mải miết

Nhọc nhằn

 

Con đường tôi phải tự mở ra

San đá phía bên này

Phát gai phía bên kia

Bão sắt, mưa chì, nước lửa, hùm beo

Xin chấp tất

Miễn là tôi tới được

Nơi bạn vẫn chờ tôi ở phía cuối con đường…

 

Bạn ơi

Bạn vẫn chờ tôi ở phía cuối con đường chăng ?

Tôi đang đi đến đây

Những bước chân chậm rãi nhưng chắc chắn

Ngón toẽ ra bám riết trên đường đời lầy lội

Toé máu

Nhưng tôi vẫn đi

Không một phút nghỉ ngơi

Sớm muộn thế nào tôi cũng đến

Xin bạn cứ chờ tôi ở phía cuối con đường

 

Trang bản thảo của tôi còn dang dở

Những khoảng trắng rợn người

Tôi đánh cược cuộc đời tôi vào khoảng trắng này

Bạn ơi!

Bạn ơi!

Bạn ơi!

Tim tôi đập ở đây

Phổi tôi thở ở đây

Hồn tôi cũng ở đây

Bạn có nhận ra chăng ?

Có nỗi vui buồn ngọt đắng của riêng tôi

Cùng hơi ấm trời cao

Tôi phổ vào cây đàn thơ mà tôi đã lấy trộm

Của những đêm trăng buồn(1)

 

Tôi mang khúc ca này tặng bạn

Xin bạn cứ kiên nhẫn chờ tôi

Ở phía cuối con đường…

 

Chỉ cần có một người, một người thôi,  chờ đợi

Tôi cũng đủ sức đi trọn vẹn một đời thơ

Con đường đã mở ra

Bạn ơi

Bạn cứ chờ tôi

Sớm muộn thế nào tôi cũng đến!

 

Trời đã khuya rồi

Vầng trăng non đã tắt

Những ngôi sao mệt mỏi ngủ im lìm

Nếu bạn chẳng đợi tôi

Tôi đâu dám trách

Chỉ xin bạn tạo ra một cái gì giống bạn

Với vóc dáng hằng ngày quen thuộc

Nhưng bạn ơi

Bạn đừng nói với tôi điều đó

Để tôi tin là tôi vẫn còn có bạn

Đang đứng chờ tôi ở phía cuối con đường…

 

Mải miết

Nhọc nhằn

Không phút nghỉ ngơi

Khúc ca tôi cũng đã soạn xong

Tôi đã đến muộn chăng ?

Xin dâng bạn

Dù bạn còn đứng đó hay không

Ở phía cuối con đường…

________

(1) Ý thơ trong trường ca Bản Xônat hoang dã của Trần Nhuận Minh

 

TRẦN NHUẬN MINH

Viết & Đọc mùa đông 2021

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.