Đọc những bài thơ đoạt giải của Nguyễn Thị Kim Nhung

Vanvn- Vừa qua, báo Văn Nghệ trao giải Cuộc thi thơ 2019 – 2020 trên báo Văn Nghệ, Nguyễn Thị Kim Nhung đoạt giải Ba với chùm bài: Dần sáng, Làng đồi, Mùa thu Sơn Tây, Biên giới. Đọc chùm bài này, Nguyễn Thị Kim Nhung vẫn tinh tế, chặt chẽ, sâu sắc, gửi gắm tấc lòng của mình trong bộn bề kí ức, trong những dự cảm của giấc mơ, trong nỗi niềm mênh mông, ấm áp của quê hương, trong quặn thắt miền biên viễn. Đây cũng là cảm xúc/hứng chủ đạo làm nên giá trị của thi tập “Thức cùng tưởng tượng”, tập thơ đầu tay của chị, khẳng định cá tính sáng tạo của riêng chị.

Nhà thơ trẻ Nguyễn Thị Kim Nhung

Trước hết, cái đẹp trong bốn bài thơ là cái đẹp hướng đến sự giao hòa, sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên (người như nắng hừng lên điều gì; Núi như người trai ấy/ ngực xanh làm lá chắn), giữa thiên nhiên với thiên nhiên (một đám mây chờm xuống mùa thu; cây ngả vào bóng nắng; nắng mang màu đu đủ chín) giữa cái bé nhỏ, hữu hạn với mênh mông, trường cửu (Tiếng cất lên như trong lòng đất/ hay vọng lại từ đá và cây/ cũng có thể từ trời xanh dộng xuống/ thiêng liêng dải đất này; lời muốn nói nghẹn trong bóng tối; những tiếng súng găm vào tàn tích). Cái nhìn giao hòa này đã bổ túc những giàu có về hình ảnh thơ. Hình ảnh thơ cắm giữa lòng thiên nhiên, cảm xúc cũng lồng ghép, giấu kín trong thiên nhiên, vì thế, những chuyển động của thiên nhiên cũng là những chuyển động của tâm hồn.

Thứ hai, bốn bài thơ sử dụng nhiều động từ. Chúng ta có thể dựa vào các động từ để giải mã thơ Kim Nhung. Các động từ như: “giật mình”, “vang”, “văng vẳng”, “hừng lên”, “trút”, “rơi”, “ngả vào”, “găm”, “tức”, “dào lên”, “cháy bùng”, “bừng”, “mải miết”, “trổ”, “chờm”, “dộng”, “vọng”, “dựng lên”, “chạm”, “nghẹn”, “rạn”, “rạc”, “loang”,…  đều chỉ sự chuyển động, di dời. Những hình ảnh thơ được tạo thế sóng đôi, giữa chúng là động từ, có nhiệm vụ nối kết và chuyển hóa, di dời để khắc chạm nỗi hoang vu hoặc hòa vào nhau để đắp đổi, nâng nhau lên. Ví dụ, đoạn thơ sau:

Em gái đi hái rau

dại găm hồn chớm nở

tức ngực đồi xa

(Làng đồi)

Cái đẹp trong ngôn từ của Kim Nhung là sự gọn ghẽ, kiệm lời. Khổ thơ chỉ với vài nét chấm phá, nhưng đã bày ra một bức tranh đầy tính nghệ thuật, sống động. Chiều sâu của khổ thơ không nằm ở hình ảnh em gái đi hái rau ở đồi xa mà nằm ở sự tương giao giữa con người và thiên nhiên, con người nằm trong thiên nhiên, thiên nhiên nằm trong con người, đều phản chiếu vẻ đẹp phồn thực, thanh tân sinh sôi nảy nở một cách tự nhiên.

Thứ ba, tịch lặng trong thơ Kim Nhung ít tựa vào những từ ngữ diễn tả trực tiếp tâm trạng như cô đơn, lẻ loi, hiu quạnh,… nhưng đọc chị, người đọc vẫn cảm thấy lòng man mác, buồn buồn, mông lung, bởi cái động mà chị đưa vào thơ chỉ để tăng thêm cái tĩnh, âm thanh khuấy vào cuộc sống rồi mất hút, trả lại sự vắng lặng đến thẫn thờ: “Nhà ai thổi cơm sớm/ gạo đổ vào nồi để lại tiếng vang/ nuôi nhau qua ngày giáp hạt” (Dần sáng). Nhưng đó cũng là âm thanh nuôi dưỡng nỗi buồn, giúp chị chạm đến cái đẹp của nỗi buồn: “Mơ thấy mùa quả vắng/ sào tre khua chân mây/ rơi tiếng cười bầy trẻ” (Làng đồi). Và đó cũng là tiếng vọng của một tâm hồn khôn nguôi thổn thức, da diết, xa xót trước những mong manh, hư hao của cuộc đời. Chị chạy vào giấc mơ, chạy vào bóng tối, lặn sâu vào nỗi đau để thấu hiểu và chia sẻ: “Những giấc mơ của người thiếu nữ/ chạm vào đâu cũng thấy ngại ngùng/ lời muốn nói nghẹn trong bóng tối/ biên viễn là gì mà xa xôi” (Biên giới).

Nếu không nói Kim Nhung thuộc thế hệ 9X, hẳn sẽ ít người đọc tin, kiểu gì cũng cho đây là thơ của người đã có nhiều trải nghiệm, chín chắn. Chị không sa vào cơn lốc “tự ăn mình” hay “nổi loạn”, mà thả lòng mình nở giữa trập trùng đồi núi, quê hương, biên cương. Ở đó, người đọc vừa thấy được sự cộng hưởng giữa con người với thiên nhiên, vừa thấy được sự vận động từ âm thanh bên ngoài vào tiếng lòng đầy trắc ẩn.

Tất nhiên, sáng tạo luôn đòi hỏi lạ hóa. Đóa hoa thơ đẹp, sắc, hấp dẫn hay không còn tùy thuộc vào khu vườn mà các thi sĩ ươm trồng. Chúng ta hi vọng và chờ đợi những đóa hoa thắm, lấp lánh tiếp tục mọc lên từ vườn thơ của chị.

Xin giới thiệu đến bạn đọc 4 bài thơ đoạt giải của Nguyễn Thị Kim Nhung:

 

DẦN SÁNG

 

Tiếng gọi loang đồng ruộng

làm giật mình bóng đêm

người đi soi trở về

men theo những tờ mờ sót lại

 

Nhà ai thổi cơm sớm

gạo đổ vào nồi để lại tiếng vang

nuôi nhau qua ngày giáp hạt

 

Mẹ dặn đừng đáp lại

văng vẳng ai gọi mình

triền mê ta thầm vụng

rạc giấc dài chưa tỏ nguồn cơn

 

Ta đã khác mà giọng người còn biếc

ban mai rạn những cơ hồ

 

Người vợ mặc lại áo

hai vạt khép bóng đêm

đôi vầng sáng mặc nhiên thầm tỏa

Sung một đời buông quả

không chạm nổi đáy ao.

 

LÀNG ĐỒI

 

Ngày xa vợi

người như nắng hừng lên điều gì

cây rùng mình trút lá vào mơ

 

Mơ thấy mùa quả vắng

sào tre khua chân mây

rơi tiếng cười bầy trẻ

 

Núi đồi kề nhau vẫn lẻ

đỉnh cao nào có thể chạm nhau

mây trắng phau một nỗi

 

Những thôi đường nắng dội

mình ngả vào bóng nhau

cây ngả vào bóng nắng

bóng làng ngả về đâu

 

Em gái đi hái rau

dại găm hồn chớm nở

tức ngực đồi xa.

 

MÙA THU SƠN TÂY

 

Trong vời xa của nắng

những con đường vẫn dẫn về nhau

màu áo ấy chưa thôi sờn bạc

hết chiến chinh đỏ bụi thao trường

 

Sơn Tây thoảng lời nhắc

đồn binh lẻ chân đồi

nắng mang màu đu đủ chín

người còn cách mấy thôi mưa

 

Trẻ trai như là nâu đất

dào lên ngọn vắng tàn xanh

đêm giấu bao nhiêu khao khát

cháy bùng một đốm khuya xa

 

Trời xanh bừng cơn sốt

mây trắng mải miết đắp khăn

em cách một nhịp thở

hoa keo trổ những chùm buồn

 

Nơi ngọn đồi sót lại

một đám mây chờm xuống mùa thu

những tiếng súng găm vào tàn tích

còn ai gọi mà thưa.

 

BIÊN GIỚI

 

Tiếng cất lên như trong lòng đất

hay vọng lại từ đá và cây

cũng có thể trời xanh dộng xuống

thiêng liêng dải đất này

 

Biên giới

 

Nơi ai cũng khẽ khàng chân bước

phía bên kia hung hiểm khó lường

bên này là thân thương xa xót

núi nghiêng mình lấy bóng che quê

 

Núi như người trai ấy

ngực xanh làm lá chắn

 

Không vì một cuộc chiến

mà chốn này gian lao

ngàn năm vùng biên viễn

núi dựng lên chiến hào

 

Những đêm này ta thường khó ngủ

biên cương đón khách chẳng ồn ào

ý nghĩ nhiều năm thành dự cảm

ta đã đến nơi này từ những giấc mơ

 

Không còn ai nhắc về cuộc chiến

hay họ nhắc mà không ai nghe

hay bởi vì không ai quên cả

nhắc làm gì điều đã nhớ ghi

 

Những giấc mơ của người thiếu nữ

chạm vào đâu cũng thấy ngại ngùng

lời muốn nói nghẹn trong bóng tối

biên viễn là gì mà xa xôi.

 

HOÀNG THỤY ANH

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *