Bình Ca – Người không tình cờ của văn chương

Vanvn- Nhà văn Bình Ca vừa trở thành hội viên mới Hội Nhà văn Việt Nam năm 2022. Tên khai sinh Trần Hữu Bình, sinh ra và lớn lên tại Hà Nội, ông là con trai của nhà văn Hữu Mai và anh ruột nhà thơ Hữu Việt.

Từng có nhiều năm phục vụ trong quân ngũ, ông nguyên là Giám đốc Sở Du lịch Hà Nội, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình, nguyên Phó Bí thư Đảng ủy Khối Doanh nghiệp Trung ương.

Nghỉ hưu rồi ông mới có thời gian dành cho văn chương. Công bố tác phẩm muộn, nhưng ngay từ tác phẩm đầu tay của nhà văn Bình Ca là Quân khu Nam Đồng xuất bản năm 2015 đã trở thành hiện tượng sách bestseller, được tái bản nhiều lần, lên tới con số gần 50 nghìn bản. Tác phẩm thứ hai Đi trốn xuất bản năm 2020 cũng gây được sự chú ý của dư luận và giành Giải thưởng Dế mèn do Báo Thể Thao & Văn Hóa trao tặng.

Các tác phẩm đã công bố của nhà văn Bình Ca đều viết về tuổi mới lớn với nhiều nhân vật có tuổi thơ và số phận kỳ lạ trong thời kỳ đất nước còn chiến tranh. Văn của ông mạnh về chi tiết với lối kể chuyện hấp dẫn, hài hước mà không kém phần sắc bén, nhanh chóng tạo thành phong cách riêng và có chỗ đứng trong lòng bạn đọc.

Vanvn.vn trân trọng giới thiệu bài viết của nhà văn Phạm Ngọc Tiến về nhà văn Bình Ca.

Nhà văn Bình Ca bên gian trưng bày về người cha – nhà văn Hữu Mai trong Bảo tàng Văn học Việt Nam ngày tác giả “Quân khu Nam Đồng” được chính thức kết nạp Hội Nhà văn Việt Nam, 07.01.2023.

Bình Ca là ai, riêng chuyện này đã là một bí ẩn khơi gợi không biết bao nhiêu thắc mắc của hàng ngàn người hâm mộ. Trong giới văn chương, cái tên Bình Ca cũng gây sốc không kém gì đối với độc giả ở chính sự ngoại biệt, lạ lẫm. Bình Ca là tay nào, ở đâu, sao viết “mả” thế. Hoặc là rất ngờ một nhà văn cứng cựa nào đó chơi trò ú tim dùng bút danh chọc ngoáy thiên hạ. Vân vân và vân vân.

Về mục này, Bùi Huy Hội một người nổi tiếng trên facebook, bạn từ thuở “quần đùi không áo” của Bình Ca đã viết hẳn một bài dài kiểu “vạch áo xem lưng” tiết lộ nhân thân của tác giả cuốn tiểu thuyết vừa xuất hiện đã gây bão văn đàn: “Quân khu Nam Đồng”. Tôi cũng vậy, cái tên Bình Ca lạ thì hẳn rồi và nó chả tạo ra một cảm giác gì liên quan đến văn chương cả. Nhớ hôm hội sách năm 2015 ở Công viên Thống Nhất, nhà thơ Hữu Việt khi thấy tôi đi ngang qua quầy sách của Nhà xuất bản Trẻ bèn huơ huơ trên tay cuốn sách dày ự, nhìn qua đã thấy hốt mọc da gà. Sách gì mà cồm cộp thế, tác giả thì lạ hoắc, đọc cuốn kia phải mấy ngày, họa có là thánh mới đọc nổi. Hữu Việt vồn vã, làm một cuốn đi anh, mới cứng vừa ra lò đây, hay lắm, nhanh kẻo hết. Tôi xem bìa, lật giở vài trang như thói quen khi cầm một cuốn sách lạ rồi hỏi, Bình Ca già hay trẻ? Anh ruột của em. Hữu Việt khoe với một vẻ mặt đầy hãnh diện. Nói thật, tôi chơi với Hữu Việt đã lâu, đôi ba lần qua tư gia thăm nhà văn Hữu Mai, cha của Hữu Việt nhưng không hề biết gì về Bình Ca. Chỉ nghe loáng thoáng Việt có một người anh trai theo nghiệp quan trường, không một vảy dính líu đến văn chương. Chắc gã này đây, một dạng quan lại hứng tình, thừa lộc giở giói chơi trò văn veo thơ phú. Nghĩ thế và tôi thoáng nghi ngờ ngay cả độ dài cuốn sách.

Có thể là cơ may hay là nhân duyên đến kỳ gieo gặt, cuốn “Quân khu Nam Đồng” vốn được tôi nhận một cách hờ hững, đọc vì nể lời giới thiệu của Hữu Việt nhưng ngay từ những trang đầu đã cuốn hút tôi một cách mãnh liệt. Đêm đó và cả hôm sau, tôi đọc miên mải như nhập đồng. Cái khu gia binh trong truyện ít nhiều đều có trong ký ức của người Hà Nội. Với riêng tôi câu chuyện của Bình Ca đẩy ập đến cho tôi cả một trời ký ức lô xô. Những năm tháng đầu xanh tuổi trẻ, những ngỗ nghịch học trò với những trận đánh nhau bạt tử, cả tình yêu vụng dại ngây thơ, những kỷ niệm như cánh xoay chong chóng xô đẩy tôi trong miên mải ký ức về một Hà Nội yêu dấu. Có điều rất lạ, dù là lần đầu tiên viết sách nhưng giọng văn của Bình Ca cực kỳ chững chạc chuyên nghiệp, kiểm soát và làm chủ được mạch văn cũng như câu chữ và tình tiết câu chuyện. Phải nói một cách đố kỵ rằng, văn của Bình Ca hay ngoài sức tưởng tượng của tôi. Nó trong văn vắt, lúc đằm thắm, mượt mà, lúc bùng nổ dữ dằn đưa người đọc đến mọi cung bậc cảm xúc.

Ngay khi đọc xong, chẳng thể cầm lòng, tôi viết ít dòng cảm nhận tốt đẹp về “Quân khu Nam Đồng” trên trang cá nhân. Và ngay từ lúc đó tôi đã nung nấu ý định chuyển thể câu chuyện thành kịch bản phim. Cũng vì chuyện làm phim, tôi đề nghị Hữu Việt tổ chức cho tôi gặp Bình Ca. Phải mất kha khá thời gian, cuộc gặp mới được thực hiện. Lý do có nhiều trong đó tôi không hề giấu giếm ý nghĩ của tôi. Chắc thằng cha này “chảnh” bởi lúc đó “Quân khu Nam Đồng” nổi bần bật, luôn ở tình trạng “cháy” sách phải tái bản liên tục. Ngay chuyện làm phim, Bình Ca cũng nhận được không ít lời đề nghị hấp dẫn. Thậm chí một nhóm nhà làm phim hạng “đầu mấu” của nền điện ảnh nước nhà đã tự tập hợp, với những phân công rành rẽ về vai trò từng người.

Tôi không ngờ cái lần gặp đầu tiên ấy, Bình Ca đã gieo vào tôi niềm tin tưởng, quý trọng bởi sự thẳng thắn, lịch lãm và hiểu biết. Chúng tôi ngồi với nhau chuyện trò đến mấy giờ đồng hồ, chỉ nhấm nháp chút bia suông, điều mà tôi khó lòng thực hiện được mỗi khi tới quán. Câu chuyện tâm đầu ý hợp trong sự giám sát của Bùi Huy Hội (cũng là người lần đầu tiên tôi gặp). Tôi và Bình Ca thỏa thuận miệng về những điều kiện chuyển thể tác phẩm. Sau đó vì lý do không tìm được nhà sản xuất đồng cảm nên “Quân khu Nam Đồng” vẫn yên vị chỉ là một giấc mơ không có hồi kết, với cái thằng tôi vô cùng nuối tiếc.

Cũng từ đó, tôi cùng Bình Ca, tất nhiên cả Bùi Huy Hội trở thành bạn bè đúng nghĩa. Nghĩ cũng lạ kỳ cho thứ tình bạn bất chợt của đàn ông. Nó tựa như trai gái phải lòng nhau ở lần đầu gặp gỡ, không cần quá trình, chẳng màng tìm hiểu. Nó tự nhiên như thể đó là một tình bạn đã lên men chín bất chấp thời gian, chẳng cần rào đón, không hề giữ gìn. Tiếp xúc với Bình Ca tôi dần hiểu và lý giải được vì sao dù là cuốn sách đầu tay nhưng “Quân khu Nam Đồng” lại thành công đến thế. Thì ra gien văn chương từ người cha, nhà văn Hữu Mai đã được truyền sẵn trong khí huyết Bình Ca. Nhưng điều này mới là quan trọng, mới làm nên “Quân khu Nam Đồng”, đó là vốn sống của một người có những năm tháng tuổi thơ tươi đẹp, có một quá trình sống lao động hết mình và dĩ nhiên đó còn là tâm hồn của một người cầm bút thực thụ. Tôi luôn tin vào sự trong sáng, nhạy cảm cả với những ẩn trắc thời cuộc của những người làm chữ nghĩa, dù chưa một lần Bình Ca nhận mình dẫu chỉ là một anh viết văn bình thường.

Ký họa nhà văn Bình Ca của họa sĩ Đỗ Hoàng Tường

Bình Ca tên thật là Trần Hữu Bình. Sinh năm Mậu Tuất. Tôi không biết nhiều về con đường hoạn lộ của anh và cũng chưa bao giờ có ý định tìm hiểu. Chỉ biết Bình Ca là một quan chức có nhiều thời gian lãnh đạo mảng văn xã của một tỉnh, hiện đang giữ trọng trách trong một cơ quan Trung ương. Quen biết chưa nhiều, đôi lần đến tư gia, tôi cảm nhận được sự viên mãn trong hạnh phúc gia đình của anh. Khác với tôi và Bùi Huy Hội đẻ con một bề vịt giời, Bình Ca tự nhận mình là người không biết đẻ, dù anh là cha của hai chàng thanh niên trẻ sớm biết học hành, tự lập và thành đạt. Trong bất cứ câu chuyện nào, dù ở trên mạng xã hội hay ngoài đời khi gặp lũ chúng tôi, Bình Ca đều say mê kể về hai cậu quý tử. Đôi lúc chẳng biết vô tình hay hữu ý, Bình Ca cao hứng như thể xát muối vào nỗi đau của những thằng thèm khát con giai như tôi. Nhưng điều đó thảy đều vặt vãnh. Một Bình Ca nhiệt thành với bạn bè, đặc biệt là với những người “lính “Quân khu Nam Đồng”” xưa, có những quan điểm rõ ràng về những vấn đề xã hội và hóm hỉnh, bình dị cùng một trí tuệ văn chương thiên bẩm được thực tiễn bồi đắp thật sự là một người bạn tin cậy của không chỉ mình tôi.

Vài lát cắt chẳng thể phác nổi chân dung Bình Ca. Anh đang làm thủ tục nghỉ hưu với một sự bình thản, thậm chí là hứng thú. Con người Bình Ca còn rất nhiều góc khuất tôi chưa được biết. Nhưng tôi biết, dù Bình Ca luôn né tránh mọi giao tiếp cũng như những gì thuộc về văn chương, dù chỉ coi “Quân khu Nam Đồng” như là một cuộc chơi tình cờ thì anh vẫn không giấu được những khát vọng đam mê về những gì sắp đến của chữ nghĩa.

Tôi luôn giục giã Bình Ca viết về những học sinh của trường Nguyễn Văn Trỗi. Đấy sẽ là một đề tài ăn khách và nhiều giá trị. Bình Ca chỉ tủm tỉm cười nụ không ra xác nhận nhưng tôi tin một ngày không xa cuốn sách ấy sẽ ra đời. Cũng như tôi tin Bình Ca hoàn toàn không phải tình cờ đến với văn chương mà điều đó như là một sắp đặt của số phận.

PHẠM NGỌC TIẾN

__________________________________________

Hội viên mới Hội Nhà văn Việt Nam 2022:

>> Thơ Trần Bạch Diệp: Chúng ta cô đơn trong vòng ôm của mình

>> “Đi tìm dấu vân chữ” của Hoàng Kim Ngọc

>> Thơ Đinh Công Thủy: Khởi đầu một kết thúc

>> Chuyến than cuối – Truyện ngắn của Nguyễn Thị Việt Hà

>> Thơ Nguyễn Thanh Hải: Còn gieo chi những hạt nhớ lên mầm

>> Lê Hồ Quang – Thơ là sự thăng hoa của trí tưởng tượng

>> Không kịp tạm biệt – Truyện ngắn Vũ Thị Huyền Trang

>> Thơ Lê Minh Vũ: Chợt thấy mình bé nhỏ giữa mênh mông

>> Ca nương – Truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Yến

>> Thơ Nguyễn Trung Nguyên: Bây ráng học để làm người nhân nghĩa

>> Ôi ngát hương thời gian – Tuỳ bút của Huỳnh Dũng Nhân

>> Thơ Huỳnh Thúy Kiều: Rót lòng mình vào chập chùng sương khói

>> Ráng chiều cù lao – Truyện ngắn Tống Phước Bảo

>> Tượng đồng – Truyện ngắn của Nguyễn Thị Thu Hà

>> Thơ Cao Nguyên Quyền: Mặt giấy mọc nghiêng mầm buồn

>> Lưỡn – Truyện ngắn của Trịnh Đình Nghi

>> Thơ Bùi Việt Phương: Cây lên xanh nhận đất giữ biên thùy

>> Cuộc phiêu lưu của Ỉn Hồng – Truyện Đào Thu Hà 

>> Truyện ngắn của Đỗ Xuân Thu: Lão “Chõe Bò”

>> Thơ Huỳnh Văn Quốc: Từ trong giá lạnh khơi nguồn mùa sau

>> Hoàng hôn có nắng – Truyện ngắn Hoàng Thị Trúc Ly

>> Thơ Bùi Minh Vũ: Gọi rẫy thiêng liêng như tên buôn, tên vợ, tên chồng

>> Cuộc phiêu lưu của Poly – Truyện ngắn của Hồng Cư

>> Thơ Nguyễn Phong Việt: Đời sợ lắm những ngày im tiếng gió

>> Một chuyến hoa xuân – Truyện ngắn Trác Diễm

>> Hai truyện ngắn thiếu nhi của Lê Đức Dương

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.